Phát biểu trước báo giới ngày 25/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Trung Quốc cần phải cung cấp thêm nam châm cho Mỹ, nếu không “chúng ta sẽ phải áp mức thuế 200% hoặc tương tự”.
Chưa hết căng thẳng vì đất hiếm
Động thái leo thang mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn ra bất chấp thỏa thuận tạm dừng tăng thuế trong 90 ngày đã được thống nhất trước đó, ngay khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang tiếp diễn.
Trung Quốc từ lâu coi các nguyên tố đất hiếm và quyền kiểm soát nguồn cung là lĩnh vực nhạy cảm. Hồi tháng 4, Bắc Kinh đã bổ sung một số sản phẩm đất hiếm và nam châm vào danh sách hạn chế xuất khẩu nhằm đáp trả việc Washington gia tăng thuế quan.
Hiện Trung Quốc chiếm tới 90% thị phần nam châm toàn cầu, đóng vai trò thiết yếu trong nhiều sản phẩm chủ lực, trong đó có chip bán dẫn sử dụng trong điện thoại thông minh.
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra không lâu sau khi Mỹ công bố việc nắm giữ 10% cổ phần tại Intel – một trong những nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn vật liệu đất hiếm cho các sản phẩm của mình.
Số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho thấy xuất khẩu khoáng sản đất hiếm của nước này đã tăng vọt trong tháng 7, với lượng quặng nhập khẩu tăng thêm hơn 4.700 tấn so với tháng trước đó.
Những bình luận mới của Tổng thống Mỹ xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng thuế quan giữa hai nước vẫn chưa hạ nhiệt, dù trước đó đã có dấu hiệu “xuống thang”. Đầu tháng này, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp gia hạn 90 ngày đối với việc áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc, tạo thêm thời gian cho đàm phán. Nếu không có sắc lệnh này, thuế quan sẽ ngay lập tức tăng lên mức 145%.
Hồi tháng 5, Washington và Bắc Kinh đã đạt thỏa thuận tạm thời, theo đó Mỹ áp thuế 30% thay vì mức 125% trước đó, đồng thời giảm một số loại thuế xuống còn 10%.
Cân nhắc chuyến thăm Trung Quốc
Cũng trong ngày 25/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ và Trung Quốc “sẽ có mối quan hệ tuyệt vời”, song đồng thời cảnh báo rằng nếu muốn, ông có thể “hủy diệt Trung Quốc” bằng cách sử dụng những “quân bài đáng kinh ngạc” đang nắm giữ.
“Chúng ta có những quân bài lớn hơn và tốt hơn nhiều so với họ. Họ có một vài quân bài, nhưng chúng ta có những quân bài tuyệt vời. Tôi không muốn chơi những quân bài đó. Nếu làm vậy, điều đó sẽ hủy diệt Trung Quốc. Và tôi sẽ không chơi chúng”, ông Trump phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, ngay trước cuộc gặp song phương với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung.
Hiện chưa rõ “quân bài” mà ông Trump đề cập ám chỉ đòn bẩy kinh tế, ảnh hưởng chính trị hay yếu tố nào khác.
Ông Trump cho biết gần đây đã trao đổi với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và đang cân nhắc chuyến đi tới Bắc Kinh khi hai bên tiếp tục đàm phán về điều khoản thương mại. “Có thể trong năm nay hoặc ngay sau đó, chúng tôi sẽ đến Trung Quốc”, ông Trump nói, đồng thời tiết lộ ông Tập đã gửi lời mời từ tháng trước.
Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, mối quan hệ năng lượng giữa Trung Quốc với Nga và Iran là một trong những điểm gây tranh cãi gay gắt nhất trong vòng đàm phán thương mại gần đây tại Thụy Điển hồi tháng 7. Trước đó, ông Bessent từng dẫn dắt các vòng đàm phán với Trung Quốc tại Geneva (tháng 5) và London (tháng 6).
Washington từ lâu cáo buộc Iran và Nga sử dụng nguồn thu từ xuất khẩu dầu để tài trợ cho khủng bố và các hoạt động gây bất ổn toàn cầu. Bất chấp các lệnh trừng phạt, Trung Quốc hiện là khách hàng nhập khẩu dầu lớn nhất của Iran và là nhà nhập khẩu dầu lớn thứ hai từ Nga.
Ngoài vấn đề dầu mỏ, ông Bessent cũng nhấn mạnh Mỹ muốn kiềm chế vị thế của Trung Quốc như một cường quốc sản xuất toàn cầu. Washington nhiều lần kêu gọi Bắc Kinh hạn chế quy mô xuất khẩu khổng lồ và gia tăng vai trò như một thị trường nhập khẩu trong thương mại quốc tế.
