Ngày 1/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng nếu các tòa án tiếp tục ngăn chặn việc áp thuế quan mà ông đề xuất, nền kinh tế Mỹ có thể đối mặt với “sự hủy hoại”. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các tranh chấp về cơ sở pháp lý của các biện pháp thuế quan mà ông Trump ban hành đang leo thang căng thẳng.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh: “Nếu tòa án bằng cách nào đó phán quyết chống lại Mỹ về vấn đề thuế quan, điều đó sẽ cho phép các quốc gia khác bắt giữ đất nước chúng ta làm con tin bằng các biện pháp thuế quan chống Mỹ… Điều này có nghĩa là sự hủy hoại kinh tế của Mỹ!”
Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) đã phán quyết rằng ông Trump vượt quá quyền hạn khi viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp mức thuế phổ quát lên hàng hóa nhập khẩu. Các thẩm phán khẳng định IEEPA không trao cho tổng thống “quyền lực vô hạn” trong lĩnh vực thương mại.
Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump đã nhanh chóng kháng cáo, và ngày 29/5, Tòa Phúc thẩm Liên bang chấp thuận tạm hoãn phán quyết của tòa cấp dưới. Điều này giúp duy trì tạm thời hiệu lực của các sắc thuế, bao gồm mức thuế cơ sở 10% và “thuế quan có đi có lại” – vốn là đòn bẩy chính trong chiến lược thương mại của ông Trump kể từ khi công bố ngày 2/4.
Cuộc chiến pháp lý dự kiến sẽ còn kéo dài, với nhiều khả năng sẽ được đưa lên Tòa án Tối cao Mỹ. Theo lịch trình, các bên liên quan sẽ nộp phản hồi pháp lý trong tuần đầu tháng 6, với thời hạn cuối cùng là ngày 9/6 dành cho phía chính quyền ông Trump.
Giữa lúc tranh chấp pháp lý đang diễn ra, các cố vấn kinh tế hàng đầu của ông Trump vẫn khẳng định lập trường cứng rắn. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick phát biểu trên “Fox News Sunday”: “Xin hãy yên tâm, thuế quan sẽ không biến mất.”
Trong khi đó, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett cũng bày tỏ sự tin tưởng rằng Tòa án Tối cao sẽ ủng hộ chính sách thuế của ông Trump: “Chúng tôi tin tưởng rằng các thẩm phán sẽ giữ nguyên hiệu lực của luật này. Đó là Kế hoạch A, và chúng tôi tin rằng Kế hoạch A là tất cả những gì chúng tôi cần”.
Tuy nhiên, ông Hassett cũng thừa nhận khả năng phải dùng đến “các phương án thay thế khác” nếu tòa án chặn thuế quan, dù không nêu cụ thể lộ trình thực hiện. Ông nói: “Có rất nhiều điều khoản luật pháp mà người dân không quan tâm, nhưng đó lại là những công cụ thay thế mà chúng tôi có thể sử dụng để đạt được mục tiêu”.
Phản hồi trước phán quyết của CIT, Nhà Trắng lập luận rằng việc ngăn chặn chính sách thuế quan sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng đàm phán của Mỹ trên trường quốc tế. Trong tuyên bố đưa ra hồi tháng trước, ông Lutnick cảnh báo: “Một phán quyết làm thu hẹp phạm vi áp dụng của IEEPA sẽ gây ra hiệu ứng lan tỏa đối với mọi lĩnh vực mà trong đó các công cụ kinh tế đang được sử dụng vì mục đích chiến lược.”
Dù Tòa án Tối cao hiện có đa số thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ, giới quan sát vẫn thận trọng và cho rằng chưa có gì đảm bảo họ sẽ đứng về phía ông Trump trong vụ việc chưa từng có tiền lệ này.
