Chỉ trong vài tháng, COVID-19 đã gây sức ép lớn lên mọi khía cạnh từ chính trị, xã hội đến kinh tế thế giới. Giá dầu giảm, tâm lý còn e ngại du lịch, giãn cách xã hội và các hạn chế khác của chính phủ đã ảnh hưởng không thể tránh khỏi đến thương mại, du lịch và dòng vốn. Một số nhà phân tích tin rằng đây có thể là cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu sâu sắc nhất trong lịch sử, gây ra thiệt hại vượt qua cả những gì đã xảy ra bởi các cuộc khủng hoảng trước đó. Chỉ trong vài tháng, một thị trường tăng trưởng 11 năm đã rơi tự do.
Kế hoạch giãn cách xã hội với thời hạn không thể xác định và những diễn biến hoàn toàn khó đoán của đại dịch sẽ mang lại một thị trường với mức độ rủi ro cao. Chỉ số thể hiện mức độ lo ngại của nhà đầu tư (Cboe Volatility Index (VIX) hay còn được gọi là “Fear Index”) đang đạt ở mức cao nhất, vượt qua những kỷ lục trước đây vào giai đoạn khủng hoảng tài chính 2008.
Vậy nhà đầu tư nên phản ứng như thế nào với những thay đổi ở tầm vĩ mô này?
“Đừng quá lo sợ”
Người ta thường cảm nhận cảm giác thua lỗ mạnh gấp đôi so với lợi nhuận. Khi các nhà đầu tư chứng kiến giá trị đầu tư của họ giảm mạnh, một phản ứng ngay lập tức sẽ là tìm kiếm thanh khoản cao bằng cách nắm giữ tiền mặt. Tuy nhiên, chiến lược đã được nhiều nhà đầu tư áp dụng là cân bằng giữa đầu tư và tìm kiếm một nơi có độ an toàn cao để lưu trữ nguồn vốn.
Jason Hollands, giám đốc điều hành tại công ty đầu tư Tilney có trụ sở tại London, chia sẻ chiến lược đầu tư của công ty mình trong thời gian này: (1) đầu tư vào các công ty có khả năng phục hồi, hoặc những công ty đang đang có doanh số tăng dựa vào nhu cầu chung của người dùng, chẳng hạn như ngành bán lẻ hoặc truyền thông trực tuyến; và (2) đầu tư vào các công ty trông có vẻ không ai quan tâm – vì bị ảnh hưởng nặng bởi dịch nhưng lại có nguồn vốn đủ mạnh để chống chọi với xu hướng sụt giảm.
Các cổ phiếu blue-chip cũng là những khoản đầu tư hứa hẹn. Biến động thị trường đã kéo giá của những cổ phiếu này xuống, cho các nhà đầu tư cơ hội tận dụng các tài sản này với giá tốt xem xét khả năng phục hồi của họ. Theo nhà báo tài chính Jeremy Bowman, cổ phiếu Walt Disney đã giảm 20% trong tháng 3 từ đỉnh cao nhất từ trước đến nay vào tháng 11 năm 2019, có thể thấy cổ phiếu của Disney có thể sẽ không bao giờ thấp đến mức này nữa.
Khi lựa chọn đầu tư, điều quan trọng cần nhớ là hiệu suất trong quá khứ không phải là dấu hiệu cho thấy kết quả trong tương lai. Hiệu ứng COVID-19 đối với nền kinh tế khác biệt đáng kể so với các cuộc khủng hoảng kinh tế trong quá khứ. Thay vào đó, hãy xem xét khả năng trụ vững của công ty trong bối cảnh kinh tế xuống dốc để đầu tư.
Các nhà đầu tư hiện đang xem xét các công ty có dòng tiền tự do cao hơn để bán hàng, dự trữ đủ, nợ tối thiểu và tương tự. Ngay cả các nhà quản lý quỹ đầu tư tư nhân đã ưu tiên tiềm năng tăng trưởng cao trong quá khứ hiện đang ưu tiên sự ổn định trước hết, hướng tới các ngành có biên độ an toàn cao và cơ hội tăng trưởng.
Từ quan điểm kinh tế, các chuyên cho rằng thị trường giá xuống (bear market) là một phần của chu kỳ tự nhiên của nền kinh tế, một ví dụ là Warren Buffet là một trong những nhà đầu tư giàu nhất thế giới luôn tận dụng những giai đoạn suy giảm này.
Hollands nói “Dù coronavirus là một cú sốc kinh tế lớn, với sự phân nhánh ngắn hạn đáng kể cho thị trường, nhưng giai đoạn này cuối cùng sẽ là nhất thời, điều quan trọng nhất là phải kiên nhẫn đến giai đoạn phục hồi của thị trường, không nên rút đầu tư qua sớm ở thời điểm căng thẳng. Do đó, chúng tôi đang nhắc nhở khách hàng giữ vững tinh thần và tiếp tục đầu tư.”
Đa dạng hóa là mấu chốt
Đa dạng hóa cũng đang trở thành một chiến lược nổi bật cho các nhà đầu tư trong bối cảnh COVID-19. Một danh mục đầu tư đa dạng có thể giảm thiểu rủi ro thua lỗ, mang lại lợi nhuận ổn định và mang lại khả năng phục hồi trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Mặc dù không thể dự đoán tài sản sẽ biến động như thế nào trong bất kỳ kịch bản cụ thể nào, việc đặt trứng của bạn vào các giỏ khác nhau sẽ cho phép bạn thực hiện một phương pháp điều chỉnh rủi ro, cân bằng lợi nhuận với tổn thất tiềm năng.
Đây là điều mà nhiều nhà đầu tư đã nghĩ đến khi họ đầu tư ít nhất một phần năm tài sản của mình vào kênh đầu tư thay thế như vốn cổ phần tư nhân, quỹ phòng hộ và cho vay trực tiếp doanh nghiệp vừa và nhỏ. Động thái này là một biện pháp tăng cường lợi nhuận và giảm lỗ bằng cách giảm tương quan trong danh mục đầu tư.
Nhằm hiểu rõ hơn về chiến lược đa dạng hóa danh mục đầu tư, ấn phẩm trực tuyến International Investment đã thực hiện một cuộc thăm dò có sự tham gia của 260 nhà đầu tư trên 28 quốc gia, với tổng đánh giá tài sản hơn 2,5 nghìn tỷ USD. Mục tiêu là để đo lường sự hài lòng của các nhà đầu tư với các chiến lược đa dạng hóa. Các loại tài sản thay thế mà họ đầu tư rất đa dạng, nhưng ba trong năm nhà đầu tư cho biết họ hài lòng với chiến lược đề ra cũng như kết quả mang lại cho chính họ.
COVID-19 đã thúc đẩy 11% nhà đầu tư thực hiện “các thay đổi quan trọng và linh hoạt” cho danh mục đầu tư của mình, và nhiều người cũng đang trong quá trình tái cân bằng danh mục đầu tư của họ để giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, 27% những người có kế hoạch tái cân bằng phân bổ tài sản của họ nói rằng họ thấy khá khó khăn vì rủi ro thanh khoản và rủi ro giảm giá là mối quan tâm chính.
Bà Manuela Thies đến từ tổ chức Allianz Global Investors đồng ý rằng đa dạng hóa không phải là một môn khoa học chính xác và không phải tất cả các chiến lược đa dạng hóa đều có tác dụng, tuy nhiên nó nên là một mục tiêu vĩnh viễn để giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt là trong thời gian khủng hoảng này, việc phân bổ tài sản chủ động là cần thiết cho các cá nhân để luôn kiểm soát tốt các khoản đầu tư của họ.
Kênh đầu tư thay thế và cho vay trực tiếp doanh nghiệp vừa và nhỏ
Một loại hình đầu tư thay thế đang ngày càng phát triển mạnh vài năm qua là cho vay trực tiếp doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Cho vay trực tiếp DNVVN là một loại hình đầu tư tương đối mới, nơi các nhà đầu tư có thể rót vốn vào doanh nghiệp thông qua một nền tảng công nghệ cao. Hình thức này giúp xóa khoảng cách về nguồn vốn cho các doanh nghiệp với ngân hàng hay các nguồn vốn khá khó khăn để tiếp cận khác.
Các khoản vay trực tiếp DNVVN có thời hạn cho vay rất ngắn, khoản vay tương đối nhỏ và lợi nhuận cao. Các loại hình cho vay ngắn hạn khác thường mang lại lợi nhuận hàng năm từ 5% đến 8%, trong khi cho vay trực tiếp DNVVN có thể cung cấp 13% đến 16%. Và tính an toàn cũng được đảm bào vì các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải vay dựa trên hóa đơn bán hàng cho các đối tác lớn, dòng tiền được đảm bảo thanh toán bởi giá trị pháp lý của hợp đồng mua bán.
Nhưng một trong những phần hấp dẫn nhất của cho vay trực tiếp DNVVN, đặc biệt là trong giai đoạn khó đoán này, là nó không có mối tương quan với thị trường chứng khoán và trái phiếu, và do đó có thể thực hiện một cách nhất quán ngay cả khi xảy ra đại dịch.
Ông Swaroop Shah, CEO của Validus Việt Nam, thành viên của nền tảng cho vay trực tiếp DNVVN hàng đầu Singapore cho biết “Trong danh mục đầu tư của chúng tôi, chúng tôi tập trung vào các doanh nghiệp mua hàng lớn và sản phẩm tài trợ hóa đơn bán hàng. Danh mục đầu tư hiện tại của chúng tôi hạn chế tối thiểu các lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của COVID-19, chúng tôi cũng luôn áp dụng những quy định an toàn và các chế tài từ nhà nước để chọn ra những doanh nghiệp vay uy tín cao nhất”.
Hình thức cho vay trực tiếp DNVVN đã tăng mạnh trong thời gian qua vì nhu cầu hiện hữu trong dịch Covid-19. Validus đã ghi nhận đăng ký khoản vay tăng lên từ 50% đến 75% trong tháng 3 năm 2020.
Cơ hội về nguồn vốn cho các cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ
Không chỉ là một mảnh đất màu mỡ cho các nhà đầu tư, hình thức cho vay trực tiếp DNVVN cũng tạo ra cơ hội để bơm thêm dòng tiền vào nền kinh tế, đặc biệt là trong thời khan hiếm này.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp vừa và nhỏ là động lực chính của nền kinh tế, chiếm 98% doanh nghiệp của đất nước và đóng góp tới 77% việc làm và gần 108 tỷ đô la cho nền kinh tế. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng nằm trong số những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi đại dịch. Không giống như các tập đoàn và công ty mới thành lập với các khoản đầu tư của các quỹ đầu tư, các doanh nghiệp vừa và nhỏ khó có thể có dòng tiền để chịu đựng thời gian giảm doanh thu kéo dài.
Cả chính phủ và ngân hàng địa phương đều cung cấp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ hỗ trợ tài chính để giúp họ quản lý nhu cầu dòng tiền ngay lập tức của họ trong đại dịch COVID-19.
Từ trước tới nay, các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam rất khó nhận được hỗ trợ tài chính từ các kênh cho vay và đầu tư truyền thống vì họ thường không đủ điều kiện chứng minh, chẳng hạn như thiếu hồ sơ theo dõi tín dụng và tài sản thế chấp. Nhưng thông qua các khoản đầu tư trực tiếp DNVVN, họ đã có thể hiện thực hóa các mục tiêu kinh doanh của mình và đạt được sự tăng trưởng mạnh về doanh số.
Bây giờ, hơn bao giờ hết, các doanh nghiệp vừa và nhỏ có uy tín đang tìm kiếm hỗ trợ tài chính và tài chính ngắn hạn. Những khoản đầu tư này có thể đảm bảo rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ được trang bị tốt để vượt qua suy thoái kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng sau cuộc khủng hoảng COVID-19.
Sức bật vẫn còn
Trong bối cảnh đại dịch đã gây ra biến động thị trường cao, điều kiện kinh tế không chắc chắn và sự sụt giảm mạnh trong thị trường chứng khoán. Phân bổ lại tài sản là một trong những lựa chọn mà các nhà đầu tư phải theo đuổi, giảm thiểu rủi ro và hỗ trợ nền kinh tế trong những thời điểm nhạy cảm này.
Một nhà đầu tư của Validus chia sẻ: “Validus đã cung cấp một nền tảng độc đáo cho hoạt động cho vay DNVVN và do đó việc phân bổ cho loại tài sản này trong danh mục đầu tư của chúng tôi sẽ được dễ dàng hơn. Khả năng tìm ra những doanh nghiệp cần vay tiền uy tín và an toàn tạo ra một một cơ hội đầu tư rất hấp dẫn. Trong tình hình Covid-19 hiện tại khi giá trị của tài sản có khả năng biến động cao, một khoản đầu tư vào cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ là một phần hợp lý của danh mục đầu tư cân bằng.”
Hải Đăng / Thị Trường Giao Dịch
