Dự án của doanh nghiệp Trung Quốc tại Bắc Giang chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường đã khởi công và xây dựng rầm rộ, được lãnh đạo tỉnh giải thích là để tạo điều kiện cho doanh nghiệp khởi công lấy ngày.
Dự án sản xuất tấm silic, pin năng lượng mặt trời của Công ty TNHH Ja Solar Việt Nam (Hong Kong, Trung Quốc) tại khu công nghiệp Quang Châu, huyện Việt Yên, Bắc Giang có tổng vốn đầu tư 6.235 tỷ đồng, tương đương 280 triệu USD. Với diện tích sử dụng đất khoảng 20ha, dự kiến dự án bắt đầu đưa vào hoạt động giai đoạn một từ tháng 5/2017.
Đây là dự án thuộc diện phải xin chủ trương của Thủ tướng. Tuy nhiên, ngày 27/11/2016, thời điểm Chính phủ chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư, chưa được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nhưng tỉnh Bắc Giang đã đồng ý cho nhà đầu tư khởi công.
Trong quyết định ban hành sau thời điểm khởi công một tháng, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh các vấn đề nhằm đảm bảo môi trường. Cụ thể, Chính phủ giao Bộ Tài nguyên và Môi trường xem xét việc thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) dự án trước khi triển khai, đồng thời chỉ đạo hướng dẫn việc giám sát, kiểm tra, đánh giá xác định hệ thống xử lý chất rắn, lỏng, khí… “Dự án chỉ được hoạt động khi đảm bảo đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường”, quyết định nêu.
Thủ tướng còn giao Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND tỉnh Bắc Giang kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết của nhà đầu tư về công nghệ, thiết bị, máy móc theo quy định hiện hành. Trong khi đó, UBND tỉnh Bắc Giang được chỉ đạo, trước khi triển khai thực hiện dự án, nhà đầu tư JA Solar Investment (Hong Kong) Limited phải lập báo cáo ĐTM và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
“Các cơ quan liên quan của địa phương kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về môi trường và các biện pháp cam kết của công ty về xử lý chất thải rắn, lỏng, khí, các biện pháp quản lý hóa chất, chỉ cho phép công ty hoạt động sản xuất khi thực hiện đầy đủ các quy định và cam kết nêu trên”, quyết định nêu rõ.
Tuy đặc biệt nhấn mạnh các thủ tục liên quan đến môi trường và đến nay báo cáo ĐTM của dự án vẫn chưa được phê duyệt, song tỉnh Bắc Giang đã cấp phép xây dựng cho nhà đầu tư và đến nay đã triển khai được nhiều hạng mục của dự án như khung nhà xưởng, nhà máy xử lý nước thải, khu xử lý chất thải rắn…
Trao đổi với báo chí ngày 10/3, ông Nguyễn Anh Quyền, Trưởng ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang lý giải “vì yếu tố tâm linh”, khởi công để lấy ngày may mắn nên nhà đầu tư báo cáo và đề nghị được tổ chức lễ động thổ dự án trước thời điểm dự án có chủ trương chấp thuận đầu tư. Với mục đích đó, theo ông Quyền khi khởi công, JA Solar chỉ thực hiện việc tiếp cận khảo sát địa chất khu đất và chưa triển khai công tác xây dựng nào trên khu đất. Để tạo điều kiện, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang đã xem xét chấp thuận cho phép nhà đầu tư làm lễ động thổ trước.
“Với thiện chí tạo môi trường đầu tư tốt nên chúng tôi cũng có phần dễ dãi với doanh nghiệp bởi đã khá lâu rồi tỉnh mới có dự án lớn như thế này”, ông Quyền chia sẻ, đồng thời cho biết, trong quá trình thẩm tra dự án của các ngành chức năng tỉnh, các Bộ có liên quan, nhà đầu tư cũng đã lập và gửi kèm báo cáo sơ bộ ĐTM và các giải pháp bảo vệ môi trường để trình xin chủ trương của Bộ. Tuy nhiên, do khâu lập báo cáo đánh giá tác động môi trường mất nhiều thời gian nên ngày 20/2 vừa qua, JA Solar Việt Nam mới nộp hồ sơ đề nghị xin phê duyệt ĐTM lên Bộ Tài nguyên – Môi trường.
Theo phiếu hẹn, thời hạn hẹn trả lời tính hợp lệ của hồ sơ là ngày 27/2 và thời hạn trả kết quả là 4/5. Tuy nhiên, theo ông Quyền, để đảm bảo tiến độ thực hiện dự án như cam kết, Công ty JA Solar đã tiến hành xây dựng, có xin phép Ban quản lý các khu công nghiệp cho xây dựng một số hạng mục.
“Hiện Solar Việt Nam đã triển khai được một số hạng mục công trình như tường rào bảo vệ khu đất của công ty, khung nhà xưởng, nhà máy xử lý nước thải, khu xử lý chất thải rắn”, ông Quyền cho hay.
Vị này cũng thừa nhận việc “tạo điều kiện” cho dự án khi chưa có báo cáo đánh giá là thiếu sót của ban quản lý. Tuy nhiên, ông cho rằng, thực tế các giai đoạn xây dựng tại dự án cũng chưa có khả năng để gây ô nhiễm môi trường. Riêng với hạng mục nhà máy thì chỉ khi được phê duyệt ĐTM mới được phép đi vào sản xuất.
“Trong quá trình xây dựng cũng như vận hành sau này nếu có vi phạm gì, chúng tôi cũng sẽ xử lý nghiêm. Sẽ không có chuyện đánh đổi dự án để gây hệ lụy cho môi trường, kể cả những dự án có khả năng nộp ngân sách cao, thậm chí phải đóng cửa, ông Quyền cho hay và cũng nhấn mạnh sẵn sàng chịu trách nhiệm trước tỉnh ủy, UBND tỉnh, cũng như các cơ quan có thẩm quyền.
Theo Trưởng ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang, hiện JA Solar xin tự nguyện dừng thi công dự án chờ báo cáo ĐTM được phê duyệt mới triển khai tiếp.
Ông Nguyễn Văn Linh, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang cho hay, hồ sơ xin phê duyệt ĐTM được nhà đầu tư gửi từ tháng 9 và cũng dự đoán đến khoảng trong tháng 11 sẽ hoàn tất. Do đó, doanh nghiệp đã chuẩn bị, mời các bạn hàng từ nhiều quốc gia, kể cả châu Mỹ, châu Âu tới tham dự.
“Họ đề nghị tỉnh cho khởi công và cũng chấp nhận trong trường hợp nếu không được Thủ tướng phê duyệt dự án thì sẽ tự chịu trách nhiệm”, ông Linh nói.
Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh cũng thừa nhận trách nhiệm trong việc để dự án khởi công và xây dựng một số hạng mục khi chưa hoàn tất thủ tục ĐTM.
“Trong chấp thuận chủ trương đầu tư, Thủ tướng yêu cầu tháng 5 đi vào hoạt động, nên có chăng lỗi của chúng tôi là có nhượng bộ một phần nào với nhà đầu tư”, ông thừa nhận, đồng thời cũng chia sẻ, việc này có một phần lý do từ kỳ vọng thu hút đầu tư của tỉnh. Tuy nhiên, vị Chủ tịch khẳng định, sẽ không nhượng bộ với những dự án kể cả lớn nhưng gây ảnh hưởng đến môi trường.
Ngọc Tuyên – Anh Tú/Vnexpress
