Theo thông báo của Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể sẽ có cuộc điện đàm trong tuần này, chỉ vài ngày sau khi ông Trump cáo buộc Trung Quốc vi phạm thỏa thuận về việc dỡ bỏ thuế quan và hạn chế thương mại.
Bà Leavitt là cố vấn cấp cao thứ ba trong chính quyền Tổng thống Trump lên tiếng dự đoán về cuộc điện đàm sắp diễn ra nhằm tháo gỡ bất đồng xung quanh thỏa thuận thuế quan đạt được hồi tháng trước tại Geneva (Thụy Sĩ), cũng như các vấn đề thương mại lớn hơn. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ thời điểm cụ thể hai nhà lãnh đạo sẽ trao đổi.
Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong chương trình “Face the Nation” của CBS ngày 1/6 rằng ông Trump và ông Tập “sẽ sớm nói chuyện” để giải quyết một loạt vấn đề, bao gồm tranh chấp về khoáng sản quan trọng và các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc.
Cùng ngày, chuyên gia kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett cũng chia sẻ trong chương trình “This Week” của ABC News rằng: “Chúng tôi kỳ vọng Tổng thống Trump sẽ có một cuộc trao đổi tích cực với Chủ tịch Tập về tiến trình đàm phán thương mại trong tuần này. Tôi tin tưởng rằng khi hai nhà lãnh đạo đối thoại, mọi vấn đề sẽ được tháo gỡ”.
Cuối tuần trước, Tổng thống Trump cũng khẳng định rằng ông chắc chắn sẽ đối thoại với Chủ tịch Tập, trong khi Bắc Kinh tuyên bố vào tháng 4 rằng hai nhà lãnh đạo vẫn chưa liên lạc trở lại gần đây.
Cùng thời điểm đó, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đã thông báo sẽ tiếp tục miễn trừ thuế quan đối với một số thiết bị sản xuất năng lượng mặt trời và các sản phẩm khác từ Trung Quốc cho đến ngày 31/8, tức gia hạn thêm ba tháng trong khi các cuộc đàm phán với Bắc Kinh vẫn đang tiếp diễn.
Trước đó, ông Bessent là người dẫn đầu phái đoàn đàm phán với Trung Quốc tại Geneva, nơi đã đạt được một “lệnh ngừng bắn” tạm thời trong cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, kể từ sau đó, tiến trình đàm phán diễn ra khá chậm chạp – ông Bessent thừa nhận trên Fox News tuần trước.
Thỏa thuận đạt được vào ngày 12/5 giữa Mỹ và Trung Quốc về việc hạ thuế quan ba chữ số trong thời gian 90 ngày đã giúp thị trường chứng khoán toàn cầu phục hồi mạnh mẽ. Theo đó, Washington hạ mức thuế tối đa áp lên hàng hóa Trung Quốc từ 145% xuống 30%, trong khi Bắc Kinh giảm từ 125% xuống còn 10%.
Tuy nhiên, thỏa thuận sơ bộ này không giải quyết được các vấn đề cốt lõi dẫn đến việc Mỹ áp thuế.
Căng thẳng càng gia tăng khi Trung Quốc tiếp tục áp đặt các hạn chế xuất khẩu mới đối với các nguyên tố đất hiếm – những vật liệu thiết yếu trong sản xuất pin, nam châm công nghiệp, tua-bin gió, laser và xe điện. Trung Quốc hiện kiểm soát phần lớn chuỗi chế biến toàn cầu của 17 loại đất hiếm kim loại có giá trị kinh tế cao.
Bên cạnh vấn đề đất hiếm, chính quyền Tổng thống Trump cũng đang đẩy mạnh các biện pháp trả đũa khác.
Phía Trung Quốc đã chỉ trích hàng loạt chính sách gần đây của Mỹ, bao gồm cảnh báo toàn cầu về việc sử dụng chip của Huawei, việc ngừng cung cấp phần mềm thiết kế chip cho các công ty Trung Quốc, cũng như việc hủy bỏ thị thực cấp cho sinh viên Trung Quốc.
Trong tuyên bố đưa ra ngày 2/6, Bộ Thương mại Trung Quốc ra tuyên bố cho rằng Washington đã áp đặt “một loạt các biện pháp phân biệt đối xử và hạn chế” trong những tuần gần đây, làm xói mòn đồng thuận đạt được tại Geneva và gây tổn hại đến “các quyền và lợi ích hợp pháp của Trung Quốc”.
Bộ này cảnh báo rằng nếu Mỹ vẫn cố tình đi theo con đường riêng và tiếp tục gây tổn hại đến lợi ích của Trung Quốc, Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp mạnh mẽ và kiên quyết để bảo vệ các quyền hợp pháp của mình.
