Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/10 (giờ địa phương) đã đưa ra lời cảnh báo cứng rắn tới Trung Quốc, tuyên bố ông có thể áp thuế lên tới 155% đối với hàng hóa Trung Quốc kể từ ngày 1/11, nếu hai nước không đạt được thỏa thuận thương mại.
Thuế quan vẫn là công cụ gây sức ép chủ chốt
Phát biểu tại Nhà Trắng trong cuộc gặp với Thủ tướng Úc Anthony Albanese, Tổng thống Trump cho biết Bắc Kinh đã “rất tôn trọng” và đã trả “một khoản tiền khổng lồ” theo mức thuế hiện hành.
“Nhiều quốc gia đã lợi dụng Mỹ, và điều đó sẽ không còn tiếp diễn. Trung Quốc sẽ phải trả 55%, và có thể lên tới 155% vào ngày 1/11, trừ khi chúng tôi đạt được thỏa thuận”, ông Trump nhấn mạnh.
Dù giọng điệu cứng rắn, ông Trump vẫn bày tỏ niềm tin rằng hai bên có thể đạt được một thỏa thuận thương mại công bằng và có lợi cho cả hai quốc gia.
Ông tiết lộ kế hoạch gặp ông Tập tại Hàn Quốc vào cuối tháng này trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), coi đây là cơ hội quan trọng để củng cố mối quan hệ Mỹ – Trung.
“Tôi tin rằng sau các cuộc gặp ở Hàn Quốc, Trung Quốc và tôi sẽ đạt được một thỏa thuận thương mại thực sự công bằng và tuyệt vời. Tôi muốn họ mua nhiều đậu nành hơn… Điều đó sẽ tốt cho cả hai quốc gia và cho cả thế giới”, ông Trump nói.
Tổng thống Trump khẳng định thuế quan vẫn là công cụ chủ chốt trong chiến lược gây sức ép của ông trước những gì ông gọi là “hành động kinh tế hung hăng” từ Trung Quốc. Ông cho biết việc Bắc Kinh đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm chính là nguyên nhân khiến ông đưa ra cảnh báo thuế mới.
“Họ đe dọa chúng ta bằng đất hiếm, còn tôi thì đe dọa họ bằng thuế quan. Nhưng tôi muốn đối xử tốt với Trung Quốc. Tôi quý trọng mối quan hệ của mình với Chủ tịch Tập”, ông Trump nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ cũng cho rằng một thỏa thuận với Bắc Kinh vẫn có thể đạt được trước thời hạn tháng 11, đồng thời nhấn mạnh chiến lược của ông là kết hợp giữa áp lực và ngoại giao.
Tổng thống Trump cũng xác nhận ông đã nhận lời mời thăm Trung Quốc vào đầu năm tới.
Căng thẳng thương mại Mỹ – Trung leo thang
Những phát biểu mới nhất của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh tiếp tục leo thang. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông đã áp mức thuế tổng cộng khoảng 55% lên hàng hóa Trung Quốc, mang lại hàng tỷ USD cho ngân sách Mỹ.
Đầu tháng này, Tổng thống Trump công bố mức thuế bổ sung 100% trên nền thuế hiện hành, đồng thời siết chặt kiểm soát xuất khẩu các phần mềm quan trọng, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/11. Động thái này được đưa ra sau khi Trung Quốc tuyên bố hạn chế xuất khẩu đất hiếm – nguồn vật liệu chiến lược cho các ngành công nghệ cao và quốc phòng.
“Những biện pháp kiểm soát xuất khẩu này ảnh hưởng gần như tới mọi sản phẩm do Trung Quốc sản xuất – thậm chí cả những sản phẩm họ không sản xuất. Đây là điều chưa từng có trong thương mại quốc tế”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
Đáp lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiện (Lin Jian) cho rằng việc đe dọa áp thuế “không phải là cách phù hợp để giao tiếp với Trung Quốc.”
Trong khi đó, Bắc Kinh tiếp tục thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các vật liệu chiến lược khác được sử dụng trong lĩnh vực điện tử và năng lượng tái tạo, viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Các biện pháp này được dự báo sẽ làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đáng chú ý, lời cảnh báo của Trump trùng hợp với sự thay đổi nhân sự cấp cao trong bộ máy thương mại của Trung Quốc. Nhà đàm phán thương mại hàng đầu Lý Thành Cương (Li Chenggang) đã bị thay thế bởi Lý Vĩnh Kiệt (Li Yongjie), Phó Đại diện Thương mại Quốc tế, sau khi bị Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chỉ trích công khai vì “cách xử lý thiếu hiệu quả” trong các vòng đàm phán trước đó.
Cuộc họp trực tuyến gần đây giữa Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, ông Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer được cho là đã mang lại một không khí trao đổi mang tính xây dựng. Hai bên đã đồng ý tổ chức một vòng đàm phán thương mại mới, có thể diễn ra tại Malaysia, trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Donald Trump và Tập Cận Bình.
