Đề xuất thay thế hình thức quản lý dân cư từ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú bằng việc cấp mã số định danh cá nhân của công dân nhận được nhiều tán thành, song việc xóa đăng ký thường trú được cơ quan thẩm tra của Quốc hội khuyến nghị cần thận trọng.
Bộ trưởng Công an Tô Lâm đọc tờ trình dự thảo Luật cư trú (sửa đổi) sáng 23-5. Ảnh: Quochoi.vn
Đọc tờ trình dự thảo Luật cư trú (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho rằng việc xây dựng pháp luật về cư trú để đảm bảo phù hợp với chủ trương cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, giấy tờ công dân liên quan công tác dân cư.
Theo đó, dự thảo sửa đổi theo hướng thay thế phương thức quản lý cư trú từ thủ công là sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy bằng việc quản lý thông qua dữ liệu điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin.
Cụ thể là sử dụng mã số định danh cá nhân của công dân để truy cập, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, vốn được chia sẻ, kết nối với các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan.
Dự thảo cũng bỏ các quy định về: sổ hộ khẩu, sổ hộ khẩu cấp cho hộ gia đình, sổ hộ khẩu cấp cho cá nhân, tách sổ hộ khẩu, giấy chuyển hộ khẩu, điều chỉnh những thay đổi trong sổ hộ khẩu tại Luật cư trú hiện hành.
Đồng thời, bổ sung thủ tục về đăng ký thường trú, tạm trú theo hướng: cơ quan chức năng tiếp nhận, kiểm tra, cập nhật thông tin địa chỉ thường trú, tạm trú mới của người đăng ký và thông báo bằng văn bản cho người đăng ký về việc này mà không cấp sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy.
Với việc quản lý dân cư bằng mã số định danh cá nhân, sẽ giúp bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ 13 nhóm thủ tục hành chính liên quan đăng ký thường trú, tạm trú trong thực hiện tách sổ hộ khẩu, điều chỉnh thay đổi sổ hộ khẩu, xóa đăng ký thường trú khi đăng ký nơi mới.
Đối với việc đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương, dự thảo cũng bỏ các quy định riêng về điều kiện đăng ký, không có sự phân biệt và áp dụng thống nhất trên toàn quốc.
Trong báo cáo thẩm tra dự án Luật cư trú sửa đổi do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng trình bày đã bày tỏ sự nhất trí với việc đổi mới phương thức quản lý cư trú của công dân thông qua số định danh cá nhân.
Tuy nhiên, đến nay mới có hơn 18 triệu công dân được cấp số định danh cá nhân và dự kiến đến tháng 12-2020 sẽ hoàn thành cho toàn bộ công dân.
Theo Bộ Công an, công tác này cần nhiều thời gian, đòi hỏi sự chính xác, có kiểm tra, đối soát chặt chẽ, việc đầu tư, bố trí kinh phí còn hạn chế nên quá trình triển khai gặp không ít vướng mắc.
Ủy ban Pháp luật đề nghị cần có giải pháp cụ thể để hoàn thành việc cấp số định danh cá nhân theo đúng tiến độ, và không gây không gây xáo trộn, ảnh hưởng đến quyền lợi của công dân, tổ chức…
Cân nhắc xóa đăng ký thường trú
Dự thảo Luật bổ sung 4 trường hợp cần xóa đăng ký thường trú, trong đó có trường hợp công dân vắng mặt tại nơi thường trú từ trên 12 tháng liên tục mà không đăng ký tạm trú ở nơi nào hoặc không khai báo tạm vắng, trừ trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài.
Tuy nhiên, nếu công dân trở về địa phương sinh sống tại nơi đăng ký thường trú ban đầu sẽ được đăng ký lại.
Báo cáo thẩm tra cho rằng việc xóa đăng ký thường trú như dự thảo luật sẽ khắc phục tình trạng quản lý cư trú ảo. Tuy nhiên, cũng có ý kiến không tán thành quy định nêu trên vì cư trú là quyền cơ bản của công dân, nên xóa đăng ký thường trú có thể tác động tiêu cực tới quyền lợi của người dân.
“Các ý kiến này đề nghị cần cân nhắc kỹ, chỉ nên quy định xóa đăng ký thường trú của công dân trong trường hợp thật cần thiết nhằm giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa yêu cầu bảo đảm quyền công dân và công tác quản lý của Nhà nước” – Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp nhấn mạnh.
NGỌC AN / Tuổi Trẻ
