Bị cáo Trịnh Xuân Thanh được hưởng lợi nhờ áp dụng luật mới

Phiên sơ thẩm xử hai ông Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh trong vụ án Cố ý làm trái, Tham ô tài sản xảy ra tại Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) và Tổng công ty Xây lắp dầu khí Việt Nam (PVC) vừa khép lại với phần tuyên án vào sáng 22/1.

Mức án tuyên với 22 bị cáo. Đồ hoạ: Tiến Thành

Hành vi phạm tội của 22 bị cáo được chia thành hai nhóm: cố ý làm trái và tham ô tài sản. Ở nhóm tội Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, bản án áp dụng theo điều 165 Bộ luật Hình sự 1999. Với tội danh này, ông Thăng (cựu chủ tịch HĐQT PVN) bị tuyên 13 năm tù. Ông Trịnh Xuân Thanh (cựu chủ tịch HĐQT PVC) phải nhận mức án 14 năm tù. Các bị cáo khác nhận án từ 30 tháng tù treo đến 9 năm tù giam.

Ở tội Tham ô tài sản, dù khởi tố, truy tố theo điều 278 Bộ luật Hình sự 1999, nhưng khi xét xử vào thời điểm Bộ luật Hình sự 2105 đã có hiệu lực, toà đã vận dụng các quy định hiện hành để “áp dụng các tình tiết có lợi cho bị cáo”. Trong khi đó, theo bộ luật mới, tội Cố ý làm trái đã không còn.

Luật sư Kiều Anh Vũ phân tích, theo điểm a khoản 4 điều 278 Bộ luật Hình sự 1999, người tham ô tài sản có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên phải chịu khung hình phạt 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Trong khi đó, điểm a khoản 4 Điều 353 Bộ luật hình sự 2015 quy định số tiền tham ô từ một tỷ đồng trở lên mới phải chịu khung hình phạt này.

“Như vậy, việc áp dụng bộ luật mới có lợi ở giá trị tài sản chiếm đoạt và khung hình phạt liên quan”, ông Vũ phân tích.

Ông Trịnh Xuân Thanh sau khi tuyên án sáng 22/1. Ảnh: Giang Huy

Ở tội Tham ô tài sản, bản án xác định các ông Trịnh Xuân Thanh, Vũ Đức Thuận (cựu tổng giám đốc PVC) giao cho Nguyễn Anh Minh (cựu phó tổng giám đốc PVX) chỉ đạo Lương Văn Hòa (cựu giám đốc ban điều hành dự án Vũng Áng – Quảng Trạch) rút tiền ở dự án Vũng Áng – Quảng Trạch chuyển cho mình sử dụng.

Việc này thông qua đầu mối tiếp nhận là Bùi Mạnh Hiển (cựu chánh văn phòng PVC). Từ ngày 28/9/2011 đến ngày 23/2/2012, bị cáo Lương Văn Hòa đã cùng các cấp dưới ở ban quản lý dự án là Nguyễn Đức Hưng, Nguyễn Lý Hải, Lê Xuân Khánh lập khống hồ sơ thiết kế thi công quyết toán các hạng mục phụ cận.

Sau đó Lương Văn Hòa cùng vợ chồng Lê Thị Anh Hoa và Nguyễn Thành Quỳnh (lãnh đạo công ty Quỳnh Hoa) ký khống các hợp đồng để rút hơn 13 tỷ đồng từ ban điều hành.

13 tỷ đồng tham ô được chia chác thế nào. Đồ hoạ: Tiến Thành

Tại phiên tòa, ông Thanh không thừa nhận là người đề ra chủ trương, chỉ đạo việc rút tiền cũng như không chiếm hưởng 4 tỷ đồng. Các luật sư bào chữa cho bị cáo cho rằng không có đủ căn cứ kết luận ông Thanh phạm tội Tham ô tài sản như cáo trạng truy tố.

Tuy nhiên, bản án kết luận Vũ Đức Thuận, Nguyễn Anh Minh, Bùi Mạnh Hiển đều khai ông Thanh chỉ đạo rút tiền, lập khống hồ sơ để chiếm đoạt tiền sử dụng chi tiêu. HĐXX cho rằng lời khai của các bị cáo đồng phạm với ông Thanh phù hợp với nhau, cũng phù hợp với hồ sơ vụ án. Ông Thanh bị tuyên phạt tù chung thân. Các bị cáo khác phải nhận mức án từ ba năm tù treo đến 16 năm tù.

Ngoài việc được áp dụng nguyên tắc có lợi cho người phạm tội khi xét xử, tại phiên tòa này ông Thanh cũng là người đầu tiên được đáp ứng đề nghị triệu tập điều tra viên tới phiên tòa để làm rõ việc bị VKS quy kết “quanh co chối tội”. Đây là điểm mới theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 cũng vừa có hiệu lực từ ngày 1/1/2018. Tuy nhiên, khi có mặt điều tra viên vẫn giữ nguyên quan điểm đã kết luận với ông Thanh.