Chính phủ đề xuất Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội với tổng mức đầu tư sơ bộ gần 288.300 tỷ đồng. Tuyến đường dài khoảng 349 km, đi qua 7 địa phương.
Ngày 6/8, thay mặt Chính phủ trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình tờ trình về chủ trương đầu tư dự án xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, mục tiêu của dự án là hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Hà Nội với các tỉnh, thành trong Vùng Thủ đô và khu vực lân cận, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng theo hướng bền vững. Tuyến đường cũng được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển kinh tế, thúc đẩy liên kết vùng, tạo động lực tăng trưởng và góp phần phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.
Bên cạnh đó, việc đầu tư tuyến Vành đai 5 còn nhằm giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm, hạn chế ùn tắc và ô nhiễm môi trường, đồng thời hoàn thiện hệ thống các tuyến đường vành đai của Thủ đô Hà Nội theo quy hoạch.
Theo phương án Chính phủ trình Quốc hội, tuyến đường Vành đai 5 có tổng chiều dài khoảng 349 km, đi qua địa bàn 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Dự án được quy hoạch với tuyến chính là đường cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế từ 100 đến 120 km/h. Song song với đó là hệ thống đường song hành có quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế từ 60 đến 80 km/h nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân và kết nối với hệ thống giao thông địa phương.
Theo Chính phủ, hướng tuyến đã được nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ sở bám sát các quy hoạch đã được phê duyệt, ưu tiên lựa chọn phương án có chiều dài ngắn nhất, đồng thời hạn chế tối đa diện tích đất phải thu hồi và khối lượng giải phóng mặt bằng. Phương án này cũng đã nhận được sự thống nhất bằng văn bản của cả 7 địa phương có tuyến đường đi qua.
Báo cáo sơ bộ cho thấy dự án sẽ cần giải phóng khoảng 4.011 ha đất. Kinh phí dành cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được ước tính khoảng 78.143 tỷ đồng.
Về phương thức triển khai, Chính phủ đề xuất kết hợp giữa hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư công. Theo đó, tuyến cao tốc chính sẽ được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Trung ương, trong khi các tuyến đường song hành sử dụng ngân sách của các địa phương có dự án đi qua.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của toàn dự án được xác định khoảng 288.268 tỷ đồng. Trong đó, phần tuyến cao tốc chính chiếm khoảng 215.192 tỷ đồng, còn hệ thống đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng.
Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026–2030, Chính phủ dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng để triển khai dự án. Công tác chuẩn bị đầu tư sẽ được thực hiện từ năm 2026, khởi công trong năm 2027 và phấn đấu cơ bản hoàn thành công trình vào năm 2030. Đối với các đoạn tuyến còn lại, Chính phủ sẽ tiếp tục huy động thêm các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ, hướng tới mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Để bảo đảm tiến độ triển khai, Chính phủ đề xuất Quốc hội cho phép áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù.
Trong số này, có 8 cơ chế đã từng được Quốc hội chấp thuận áp dụng tại một số dự án trọng điểm trước đây. Các chính sách liên quan đến thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư, thẩm định khả năng cân đối vốn, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch cũng như cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất khu vực dọc tuyến.
Ngoài ra, Chính phủ đề xuất bổ sung thêm hai cơ chế mới, gồm chính sách hỗ trợ, bồi thường đối với các doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và quy định về thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư trong quá trình thực hiện dự án.
Thẩm tra tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ các nội dung để bảo đảm tính khả thi của dự án. Cơ quan thẩm tra yêu cầu rà soát phạm vi thu hồi đất, số hộ bị ảnh hưởng, nhu cầu tái định cư; cập nhật tổng mức đầu tư, nguồn vốn và khả năng cân đối ngân sách; đồng thời chuẩn bị đầy đủ quỹ đất tái định cư và chính sách hỗ trợ người dân.
Ủy ban cũng đề nghị làm rõ cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất dọc tuyến, bảo đảm minh bạch trong phân bổ nguồn thu, đồng thời chỉ áp dụng các cơ chế đặc thù khi thực sự cần thiết, có đủ cơ sở pháp lý và gắn với cơ chế giám sát chặt chẽ trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Tiểu Vy / Vietnamfinance.vn
