Đất trên sổ thì lớn, đất thực tế thì nhỏ và bị chồng chéo giữa các lô đất với nhau nên không được chính quyền cho xây nhà, chuyển nhượng.
Ông Tiến chỉ vào lô đất có diện tích bị “vênh” giữa sổ hồng và thực tế – Ảnh: V.HÙNG
Đó là tình cảnh oái oăm của ông Nguyễn Văn Tiến (phường Tân An, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam) cùng 5 hộ khác trong hơn 4 năm qua, khi mua đất và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sổ hồng) nhưng lại không có được quyền gì trên mảnh đất của mình.
Đất trên sổ thì lớn, đất thực tế thì nhỏ và bị chồng chéo giữa các lô đất với nhau khiến các hộ này không được chính quyền cho xây nhà, chuyển nhượng thì bị “ách” lại. Họ đi tới đi lui khiếu nại từ xã lên TP, lên tỉnh rồi lại kiện cáo ra tòa nhưng sự việc vẫn giẫm chân tại chỗ.
Rắc rối từ đất trên sổ “vênh” đất thực tế
Năm 2014, ông Nguyễn Dũng (trú thôn Đồng Nò, xã Cẩm Hà, Hội An) ủy quyền cho bà Bùi Thị Bích Ngọc làm các thủ tục chuyển mục đích sử dụng khu đất tờ bản đồ số 10 sau nhà ông Dũng thành đất ở nông thôn, sử dụng lâu dài, phân thành 6 lô đất ký hiệu từ 696 đến 701 có mặt tiền cặp con đường đất rộng 1,2m.
Ông Tiến kể lại đầu năm 2015 được giới thiệu mua đất với bà Ngọc lô ký hiệu 700, rộng 186m2 và cán bộ địa chính xã dẫn xuống xem, chỉ đất thực tế. Sau đó được Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất (Phòng TN-MT Hội An) cấp sổ hồng.
Thời điểm này khu đất toàn cỏ lau nên ông Tiến làm giấy phép xin xây dựng tường rào bao quanh bằng gạch cao khoảng 2m để giữ đất và được UBND xã Cẩm Hà cấp phép. Những tưởng có sổ hồng trong tay và được xã cấp phép xây dựng công trình trên đất, ông Tiến rất tự tin dành đất mai sau xây nhà.
Sau nửa năm, khu đất ông Tiến lại bị tranh chấp bởi 2 lô đất 699, 701 và khu đất còn lại sau nhà ông Dũng, vì diện tích cán bộ địa chính xã Cẩm Hà đo cấp trên sổ hồng cho các chủ đất không khớp trên thực tế, diện tích đất thực địa không đủ phân thành 3 lô 699, 700, 701.
Bởi lô đất 700 ông Tiến diện tích 186m2 trên thực địa lại lấn sang diện tích lô 701. Và chủ đất lô 701 nếu đo đúng diện tích đất thực địa thì lại dính tiếp vào khu đất của ông Dũng, các hộ khiếu nại lên xã.
UBND xã Cẩm Hà đã 3 lần tổ chức xác định mốc giới theo sổ hồng đối chiếu với thực tế và tổ chức hòa giải tranh chấp bằng nhiều hướng, chủ yếu là theo hướng bóp nhỏ đất của các chủ lô đất hoặc lấy đất của ông Dũng còn lại để cấp đủ đất cho các chủ mua nhưng các bên đều không chấp thuận.
Sơ đồ 6 lô đất ông Dũng bán cho các chủ đất giờ bị chênh lệch diện tích giữa “sổ hồng” và thực địa khiến tranh chấp phát sinh – Ảnh: V.HÙNG
Giải quyết nan giải
Ông Tiến bắt đầu hành trình đi khiếu nại từ xã lên UBND TP Hội An, UBND tỉnh Quảng Nam nhưng đơn từ đều được “đá” trở lại xuống xã Cẩm Hà hoặc tòa án để được giải quyết.
Ông Tiến cho hay giờ không biết kiện ai bởi kiện ông Dũng không được vì lấn vào đất của ông Dũng nên ông Dũng không chịu, còn kiện xã cũng không xong vì cán bộ địa chính đo đạc đất đã nghỉ việc, các cơ quan có trách nhiệm của TP lẫn tỉnh Quảng Nam đều chuyển đơn trở lại xã giải quyết.
Ông Mai Kim Phương – chủ tịch UBND xã Cẩm Hà – nói sự việc này đã kéo dài, phức tạp nhưng vẫn chưa giải quyết được. Xã đã đề nghị các bên cố gắng bình tĩnh, hợp tác, thiện chí để giải quyết dứt điểm vụ việc.
Xã đã mời các bên đi thực địa xác định vị trí, ranh giới và cắm mốc cụ thể, bàn giao rõ ràng. Qua đó mới phát hiện 6 lô đất này lộn qua lộn lại, không đo xác định vị trí đất cho từng lô được. Đã mời các hộ lên để xác định, hoán đổi vị trí thực tế đất nhưng các hộ không thống nhất.
“Chủ trương TP Hội An là mời tất cả 6 chủ đất đã mua của ông Dũng lên họp và phải thống nhất với nhau để hoán đổi vị trí. Sau đó, chính quyền sẽ thu hồi sổ hồng cũ để cấp lại sổ mới với vị trí, hiện trạng mới nhưng có 2 hộ không đồng ý. Xã đã cố làm hết cách, nếu các hộ không đồng ý thì đưa ra tòa án giải quyết thôi”, ông Tiến cho biết.
Còn ông Nguyễn Thế Hùng – phó chủ tịch UBND TP Hội An – xác nhận việc tách thửa khu đất này trên sổ hồng đã cấp cho các chủ mua đất với thực địa là thiếu diện tích nên giờ mới rắc rối. Cái sai này là của cán bộ địa chính khi đo chưa chính xác lại cấp sổ hồng cho dân.
“Sự việc này có yếu tố lịch sử, hồi trước khi làm thì có thể có sai sót vì ranh giới đất theo hồ sơ đăng ký, theo sổ hồng, theo thực địa có sự biến động khác nhau”, ông Hùng nói.
Ông Hùng nói thêm: “Ông Dũng bán đất trên sổ hồng thì có, còn trên thực địa thì không, nói cái sai này của Nhà nước cũng không đúng vì quá trình sử dụng đất người dân có dích dắc như vậy. Với tình thế này không thể bảo toàn quyền lợi cho tất cả mọi người được, mỗi hộ phải chịu thiệt ít diện tích đất thì mới có hướng giải quyết. Chứ giờ họ không chấp nhận thì TP cũng chịu, còn có sổ hồng rồi thì theo quy định họ cứ kiện ra tòa, việc đúng sai khi đó tòa án quyết định”.
“Quan điểm TP chỉ có hướng là các chủ đất liên quan phải thỏa thuận, thống nhất hết thì chính quyền mới triển khai các bước điều chỉnh sổ hồng, diện tích đất thực tế. Đây là hướng dễ nhất, nhanh nhất để giải quyết chuyện này” – ông Nguyễn Thế Hùng cho biết.
Khó xác định được chủ thể bị khởi kiện
Luật sư Đỗ Pháp (Đoàn luật sư TP Đà Nẵng) cho biết: Quy trình từ khi lập thủ tục để giao đất cho dân thì cán bộ địa chính phải có mặt trên thực địa đo vẽ, canh thửa, ranh giới, diện tích đất, xác định tứ cận… Sau đó mới lập hồ sơ trình cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh, đối chứng giữa hồ sơ địa chính và trên thực địa. Để xảy ra tình trạng tranh chấp này là do các cán bộ có trách nhiệm không làm đầy đủ, rõ ràng các quy định.
Sự việc xảy ra ngoài ý muốn và những người chịu trách nhiệm nay không xác định được do nghỉ hưu, nghỉ việc, chuyển công tác… nên nguyên tắc cơ bản nhất của quan hệ dân sự là hòa giải. Các chủ đất ngồi lại với nhau giải quyết, đảm bảo hài hòa quyền và lợi ích hợp pháp của mọi người, thậm chí có người bị thiệt hại ít nhiều cũng nên thông cảm với nhau cho được việc chung. Thường thì những tranh chấp dân sự mà không hòa giải, thỏa thuận được thì các bên có quyền khởi kiện ra tòa, nhưng trong trường hợp này khó xác định được chủ thể bị khởi kiện.
Viet Hùng/Tuổi Trẻ
