Mặt bằng lãi suất huy động vẫn tiếp tục xu hướng neo cao trong cuối tháng 9 khi mức lãi suất từng chỉ dành riêng cho khách VIP nay đã được áp dụng cho cả khách có tiền gửi từ 10 triệu đồng.
Gửi 10 triệu nhận lãi 9,3%/năm
Mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục neo ở vùng cao trong những ngày cuối tháng 9, khi các ngân hàng đẩy mạnh chương trình cộng lãi suất ưu đãi để giữ chân dòng tiền gửi.
Tại Cake by VPBank, ngân hàng này hiện đang triển khai chương trình cộng thẳng 2,2%/năm vào lãi suất niêm yết cho các khoản gửi kỳ hạn 6-13 tháng. Với mức nền cao nhất 7,4%/năm, tổng lãi suất sau ưu đãi có thể chạm 9,6%/năm ở các kỳ hạn 10-13 tháng.
Trên các hội nhóm, nhiều nhân viên ngân hàng cũng chào mời gửi tiết kiệm với mức lãi suất hấp dẫn cùng nhiều quà tặng đi kèm. Một nhân viên VPBank cho hay, từ nay đến hết 30/9/2026, chỉ cần gửi tiết kiệm từ 10 triệu đồng trở lên, khách hàng có thể nhận mức lãi suất lên tới 9,3%/năm. Đáng nói, trong những tháng trước đó, mức lãi suất 9,3% này chỉ dành cho khách VIP với số tiền gửi lên tới cả tỷ đồng.
Không riêng VPBank, nhiều ngân hàng khác như MB, MBV, VIB, NCB, Kienlong Bank, Sacombank,… cũng chào mời khách hàng gửi tiết kiệm với mức lãi suất cao nhất lên tới 9,6%/năm và không cần điều kiện đi kèm. Ở một số ngân hàng, khách hàng còn có thể “deal riêng” lãi suất cao hơn tùy theo số tiền gửi cũng như nhận quà đi kèm.
Có thể thấy rằng mặt bằng lãi suất huy động vẫn tiếp tục neo ở mức cao và chưa hình thành xu hướng giảm. Các chuyên gia của Yuanta nhận định, lãi suất tại các ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới, nhất là khi nhu cầu tín dụng tăng mạnh về cuối năm trong khi dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ tương đối hạn chế.
Khi lãi suất huy động vẫn “nóng sốt”, mặt bằng lãi suất cho vay cũng khó có thể hạ nhiệt. Theo cập nhật mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến tháng 8/2026, lãi suất cho vay bình quân cũng lên 10,7%/năm, tăng gần 2 điểm % so với cuối năm ngoái. Thậm chí, lãi suất ưu đãi cho các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đã chạm trần 4%/năm theo quy định. Nhiều doanh nghiệp đi vay phải gánh mức lãi suất lên tới 14%/năm.
Áp lực lãi suất tăng lên các nhóm ngành
Dự báo kết quả kinh doanh quý III/2026 mới đây của VCBS chỉ ra mặt bằng lãi suất cao tạo gánh nặng chi phí vốn cho nhóm ngành thâm dụng nợ vay hoặc nhạy cảm với sức mua tiêu dùng, tín dụng.
Cụ thể, ngành bất động sản nhà ở là nhóm chịu áp lực sức mua rõ rệt nhất khi lãi suất cao tiếp tục gây áp lực lên sức mua và thanh khoản, khiến giá bán dự kiến đi ngang hoặc giảm nhẹ. Đơn cử như CTCP Tập đoàn Hà Đô, doanh nghiệp này được dự báo doanh số bán dự án Charm Villas có thể tích cực hơn “nếu mặt bằng lãi suất hạ nhiệt”.
Trong khi đó, ngành chứng khoán chịu tác động ở mảng cho vay ký quỹ. NIM hoạt động cho vay margin được dự báo thu hẹp trong môi trường lãi suất cao, do chi phí vốn vay đầu vào của các công ty chứng khoán như SSI, HSC, Vietcap tăng lên.
Tương tự, ngành cảng biển – logistics cũng chịu áp lực lãi vay do đặc thù đầu tư nặng tài sản cố định. Báo cáo của VCBS chỉ rõ hai doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay/vốn chủ ở mức cao là Vận tải và Xếp dỡ Hải An và PVT Logistics sẽ chịu áp lực lãi vay gia tăng trong giai đoạn 2027-2028. Cụ thể hơn, Vận tải và Xếp dỡ Hải An được dự báo có chi phí lãi vay tăng mạnh khi các tàu mới được bàn giao và bắt đầu trả nợ gốc từ năm 2027, trong khi PVT Logistics đã phải trả 392 tỷ đồng chi phí lãi vay 6 tháng đầu 2026.
Tuy nhiên, không chỉ riêng những nhóm ngành trên, việc mặt bằng lãi suất neo cao cũng tác động không nhỏ lên các ngân hàng. Thống kê từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy, trong nửa đầu năm 2026, chi phí lãi tăng 49%, lên 437.418 tỷ đồng, tương đương mức tăng thêm khoảng 144 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ. Trong đó, chi phí trả lãi tiền gửi tăng 46,3% lên 348.193 tỷ đồng, chiếm áp đảo gần 80% tổng chi phí lãi và khoảng 77% tăng thêm.
Theo bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phòng Phân tích và Chiến lược thị trường, Chứng khoán ACBS, khi mặt bằng lãi suất tăng, ngân hàng phải chịu áp lực chi phí vốn tăng nhanh hơn thu nhập lãi, kéo theo NIM bị thu hẹp.
Các ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn (dưới 1 năm) nhưng lại cho vay trung và dài hạn nhiều. Hệ quả là khi lãi suất tăng, chi phí vốn (COF) đầu vào, tứclãi trả cho người gửi tiền bị đội lên ngay lập tức trong khi tài sản sinh lãi (khoản vay cũ) có độ trễ tái định giá. Tốc độ tăng của chi phí nhanh hơn lợi suất đầu ra khiến NIM bị bóp nghẹt.
Bên cạnh đó là áp lực nợ xấu. Bà Trang chỉ ra, lãi suất cao bào mòn biên lợi nhuận và dòng tiền của doanh nghiệp cũng như hộ gia đình. Ngân hàng không thể đẩy toàn bộ gánh nặng chi phí huy động sang lãi suất cho vay, vì sức chịu đựng của người đi vay có giới hạn. Nếu cố ép lãi suất cho vay lên cao, khách hàng sẽ mất khả năng thanh toán, trực tiếp kích hoạt “bom” nợ xấu (NPLs) và làm tăng vọt chi phí trích lập dự phòng.
Bà Trang lưu ý, rủi ro này tập trung rõ nhất ở các ngành thâm dụng vốn như bất động sản: khi chi phí lãi vay vượt quá khả năng chi trả, những ngân hàng có mức độ tập trung tín dụng cao vào nhóm khách hàng này sẽ là bên gặp khó khăn nhất trong môi trường lãi suất cao.
Ngoài ra, tỷ lệ Cho vay/Huy động (LDR) của hệ thống hiện neo ở mức rất cao (hơn 110%), tức là cho vay ra nhiều hơn lượng tiền huy động được. Để vá lỗ hổng thanh khoản và duy trì tăng trưởng, các ngân hàng buộc phải lao vào cuộc đua tăng lãi suất huy động. Và khi cuộc đua này càng kéo dài, giá vốn của ngân hàng càng trở nên đắt đỏ hơn, tạo thành một vòng xoáy tự ăn mòn lợi nhuận của chính hệ thống ngân hàng.
Thanh Trúc / Vietnamfinance.vn
