Cuộc đối đầu về ngoại giao và kinh tế giữa Tehran và Washington đang leo thang nghiêm trọng, với căng thẳng lên đến đỉnh điểm sau cuộc tấn công của Mỹ ngày 3/1 tiêu diệt Thiếu tướng Qassem Soleimani – chỉ huy đơn vị tinh nhuệ Quds của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Theo bài bình luận trên mạng tin Arab News, vài ngày trước khi xảy ra cuộc tấn công nói trên, các hành động bạo lực “ăn miếng trả miếng” đã leo thang liên tục ngay trên lãnh thổ Iraq.
Lực lượng bán quân sự Iraq do Iran hậu thuẫn đã tấn công bằng tên lửa nhằm vào một căn cứ quân sự của Washington khiến một nhà thầu người Mỹ thiệt mạng. Mỹ đáp trả bằng các đợt không kích nhằm vào nhóm bán quân sự Kataib Hezbollah thân Iran, tiêu diệt ít nhất 25 thành viên của lực lượng này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng cảnh báo “Iran sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho những thiệt hại về người và cơ sở vật chất của Mỹ”. Đáp lại, lãnh tụ tối cao Iran – Đại giáo chủ Ali Khamenei – nói: “Mỹ sẽ không thể làm gì được”.
Vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào người đàn ông quyền lực thứ hai Iran và là cánh tay đắc lực của Khamenei đã cho thấy Tổng thống Trump quyết đoán như thế nào.
Câu hỏi cấp bách nhất hiện nay liên quan đến những kịch bản tương lai có thể xảy ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và Mỹ.
Tấn công mạng
Các nhà quan sát nhận định, Iran có thể thực hiện một cuộc tấn công mạng để đáp trả Mỹ. Các nhà phân tích tin rằng Tehran đã tăng cường khả năng tấn công cơ sở hạ tầng không gian mạng quan trọng của phương Tây và thậm chí đã xây dựng “đội quân mạng” – cam kết trung thành với Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Loic Guezo, người đứng đầu tập đoàn an ninh thông tin Pháp Clusif, cho biết, tất cả các cuộc tấn công mạng của Iran đều tìm cách hủy hoại các mục tiêu công nghiệp như đập hay nhà máy điện.
“Điều đáng sợ là điều này sẽ dẫn đến các sự cố như mất điện, ngộ độc, rò rỉ khí gas, gây nổ, hỗn loạn giao thông và bệnh viện quá tải”.
Giá dầu ngay lập tức đã tăng hơn 4% vì những lo ngại rằng việc Mỹ ám sát ông Soleimani có thể dẫn đến một sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Nỗi sợ lớn hơn cả là việc Iran có thể chặn đứng việc vận chuyển dầu ở Eo biển Hormuz – một trong những điểm trung chuyển tấp nập nhất thế giới.
Những kẻ thù phương Tây của Iran đã báo buộc Iran đứng sau một cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở lọc dầu của Saudi Arabia, và Iran trong những tháng gần đây cũng liên tục bắt giữ các tàu chở dầu đang hoạt động ở vùng Vịnh.
Có thể thấy, sự đáp trả của Tehran phần lớn sẽ phụ thuộc vào những đánh giá về cuộc khủng hoảng, các lựa chọn sẵn có và năng lực của Iran trong bối cảnh nước Cộng hòa Hồi giáo cũng đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng chính trị và kinh tế nội địa.
Tung “đòn” nhằm vào đồng minh Mỹ
Kịch bản thứ hai, Tehran sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược trước đó, tức là dựa trên chiến thuật “chiến tranh không đối xứng”, tung ra các “đòn đánh” có tính toán nhằm vào lợi ích của đồng minh Mỹ trong khu vực.
Tuy nhiên, lựa chọn này dường như bị giới lãnh đạo Iran bảo thủ và những tướng lĩnh coi là không đủ do không thể bù đắp cho những tổn thất mà Iran và các lực lượng ủy nhiệm của họ trong khu vực phải gánh chịu.
Nếu Iran quyết tâm theo đuổi lựa chọn này, sự đáp trả của Iran có lẽ chỉ gói gọn trong các hoạt động quy mô tương đối nhỏ, được bộ máy tuyên truyền của Tehran và những người ủng hộ cường điệu hóa lên nhằm giữ thể diện cho nước Cộng hòa Hồi giáo ở trong và ngoài nước.
Iran sẽ tính toán kỹ hơn
Kịch bản khả thi thứ ba có thể xảy ra là Iran sẽ dành thời gian tính toán trước khi thực sự đưa ra động thái đáp trả Mỹ. Hay nói cách khác, Chính quyền Tehran sẽ bảo lưu phản ứng của mình và chỉ trả đũa trong thời gian và địa điểm thích hợp, giống như từng làm sau khi Israel nhằm vào các lực lượng ủy nhiệm hoặc căn cứ của Iran ở Syria và Lebanon.
Điều này sẽ cho phép Iran giữ “cánh cửa mở” cho đến khi nước này nắm bắt cơ hội thích hợp để nhắm vào bất kỳ quan chức quân sự cấp cao nào của Mỹ và coi đây là một phần trong cuộc trả thù về cái chết của Tướng Qassem Soleimani.
Bên cạnh đó, Iran sẽ cố gắng tránh mọi sự leo thang có thể gia tăng tổn thương và làm suy yếu vị thế của họ ở trong nước, cũng như giữa các lực lượng ủy nhiệm của nước Cộng hòa Hồi giáo ở khu vực.
Thanh Dung / Thế Giới & Việt Nam
