Kiến trúc tòa nhà 130 tuổi có nguy cơ bị phá bỏ ở Sài Gòn

Tòa nhà ở số 59 – 61 Lý Tự Trọng (quận 1, TP HCM) do người Pháp xây vào những năm 1860, trước đây là Nha giám đốc Nội với vai trò điều hành trực tiếp về toàn bộ vấn đề dân sự, tư pháp và tài chính của thuộc địa. Người dân khi ấy thường gọi là Dinh Thượng thơ.

Công trình được xây theo kiến trúc Pháp, gồm một dãy nhà chính giữa xoay ra đường Lý Tự Trọng, nối với hai dãy nhà hai bên tạo thành hình chữ U ôm lấy khoảng sân ở giữa.

Dinh Thương thơ có vai trò quan trọng chỉ sau Dinh Norodom (phiên bản trước của Dinh Thống Nhất ngày nay). Đến năm 1888, chức năng của Nha giám đốc Nội vụ được nhập vào Văn phòng Thơ Ký Thống đốc Nam kỳ (213 Đồng Khởi). Vào đầu thế kỷ 20, tòa nhà còn có tên là Văn phòng Chính phủ.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, một giai đoạn ngắn nơi này được dùng làm trụ sở Bộ Nội vụ, kể từ năm 1955 là Bộ Kinh tế của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Hiện, tòa nhà là trụ sở của Sở Thông tin – Truyền thông và Sở Công thương TP HCM.

Tính từ lúc được nâng cấp lần cuối đến nay đã gần 130 năm, song tòa nhà vẫn giữ được hai chiếc cổng sắt được thiết kế tinh xảo đặc trưng của kiến trúc Pháp vẫn còn khá ngyên vẹn. Nếu tính về lịch sử khi mới được xây dựng lần đầu thì công trình này đã gần 160 tuổi.

Phần mái nhà lát bằng ngói đỏ, phía trên mái là những ống thông gió.

Lối vào chính của tòa nhà với các ô cửa độc đáo hình chữ U ngược vẫn còn nguyên vẹn.

Hành lang được thiết kế được thiết kế có nhiều cửa sổ bốn cánh kéo dài đến tận trần nhà để tránh tiếng ồn từ phía ngoài, ánh nắng mặt trời và mưa gió.

Bên trong có bốn cầu thang gỗ dẫn lên tầng trên, nằm gần cổng ra vào và hai góc của tòa nhà.

Ở tầng lầu là ban công rộng thiết kế nhô ra tại vị trí trung tâm tòa nhà, được trang trí tiểu cảnh hòn non bộ. Không gian công trình kiến trúc Pháp này từng là bối cảnh của bộ phim Người Mỹ trầm lặng bản năm 1958.

Một số mảng tường, mái ngói có dấu hiệu hư hỏng. Tháng 10/2015, Giám đốc Sở Thông tin – Truyền thông khi đó là ông Lê Thái Hỷ từng có văn bản khẳng định công năng của tòa nhà vẫn còn tốt, kiến nghị bảo tồn nguyên trạng kiến trúc.

Theo phương án thiết kế, nâng cấp trụ sở HĐND – UBND TP HCM đang được lấy ý kiến người dân và chuyên gia, các tòa nhà phía sau đang là trụ sở Sở Giao thông Vận tải, Tài nguyên và Môi trường, Thông tin và Truyền thông… sẽ được xây mới cao hơn, kết nối với toà nhà UBND hiện hữu để trở thành trung tâm hành chính mới.

Theo Sở Quy hoạch, tòa nhà số 59 – 61 Lý Tự Trọng không nằm trong danh mục di tích của ngành Văn hóa – Thể thao nên thành phố quyết định không bảo tồn nên có nguy cơ bị đập bỏ nếu phương án nâng cấp UBND được thông qua.

Tòa nhà hồi đầu thế kỷ XX.