Chính phủ đề xuất lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện sẽ tính theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Chiều 20/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã trình Quốc hội dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chính sách, Bộ trưởng Hùng cho biết thực tiễn hiện phát sinh nhiều vấn đề mới mà Luật Điện lực hiện hành chưa đáp ứng kịp.
Đó là vấn đề phân cấp, phân quyền; cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; vướng mắc về quy hoạch, đầu tư xây dựng và lựa chọn nhà đầu tư; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; cơ chế giá điện linh hoạt; phát triển thị trường điện cạnh tranh; cấp giấy phép.
Vì vậy, việc sửa đổi luật để khơi thông các điểm nghẽn thể chế đang ảnh hưởng trực tiếp tới phát triển nguồn điện, lưới điện và bảo đảm an ninh cung cấp điện; đồng thời bảo đảm giá điện hợp lý, công khai, minh bạch.
Dự thảo luật quy định triển khai các cấp độ thị trường điện cạnh tranh; mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp; bổ sung các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện; hiệu chỉnh quy định về thanh toán, chất lượng điện năng.
Về giá điện, giá dịch vụ về điện, dự thảo nêu lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng; làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện; cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện.
Theo dự thảo luật, giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung quy định áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Thêm vào đó là việc bổ sung quy định tính giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt.
Ngoài ra, dự luật nêu rõ việc “thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý; từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh”.
Trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Ủy ban) Nguyễn Thanh Hải cho biết về chính sách xóa bỏ bù chéo và hỗ trợ tiền điện, Ủy ban đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện; đồng thời phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Ủy ban cho rằng việc hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ.
Về cơ chế giá điện, giá dịch vụ về điện và phân bổ rủi ro, cơ quan thẩm tra nhất trí nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh. Nhưng cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý, theo cơ quan thẩm tra, có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.
Chính phủ cần thể hiện rõ trong dự thảo về giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.
Với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, Ủy ban đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách Nhà nước.
Việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.
Về phát triển thị trường điện cạnh tranh và cơ chế mua bán điện trực tiếp, Ủy ban tán thành việc hoàn thiện lộ trình thị trường điện cạnh tranh và mở rộng cơ chế mua bán điện cạnh tranh. Tuy nhiên, việc bổ sung đơn vị bán lẻ điện tham gia cơ chế này là chính sách mới, có thể tác động đến cơ cấu khách hàng, doanh thu của các đơn vị điện lực, chi phí hệ thống điện và quyền lợi của khách hàng không tham gia.
Vì vậy, Ủy ban đề nghị xác định rõ quy mô, điều kiện, quyền và trách nhiệm của đơn vị bán lẻ điện; chủ thể tham gia mua bán điện cạnh tranh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chi phí, không chuyển dịch bất hợp lý chi phí sang khách hàng không tham gia.
Mai Anh / Vietnamfinance.vn
