Theo Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận trạng thái chững lại khi không có đợt phát hành mới trong tuần qua. Trong bối cảnh đó, nhiều chủ đầu tư tiếp tục “khất” nợ trái chủ.
Số liệu của VBMA cho thấy, tuần từ 16/3 – 20/3, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tiếp tục không ghi nhận đợt phát hành mới. Đây cũng là tuần thứ ba liên tiếp thị trường ghi nhận không có đợt phát hành mới trái phiếu.
Lũy kế đến từ đầu năm 2026 đến thời điểm này, tổng giá trị phát hành TPDN đạt 8.492 tỷ đồng, trong đó các đợt phát hành ra công chúng chiếm phần lớn 96,8%, tương đương 8.223 tỷ đồng. Trái phiếu phát hành riêng lẻ có 2 đợt, tổng giá trị là 270 tỷ đồng, chiếm 3,2%.
Đối với hoạt động mua lại trước hạn, trong tuần qua 441 tỷ đồng trái phiếu đã được các doanh nghiệp mua lại. Tính luỹ kế từ đầu năm 2026, tổng giá trị mua lại trước hạn đạt 4.166 tỷ đồng, giảm 82% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, nhóm bất động sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu mua lại, với khoảng 2.434 tỷ đồng, chiếm 58,4% tổng giá trị.
Thị trường thứ cấp ghi nhận thanh khoản có xu hướng cải thiện nhẹ. Cụ thể, trong tuần qua, giá trị giao dịch TPDN riêng lẻ bình quân đạt 5.378 tỷ đồng mỗi ngày, tăng 2,5% so với tuần trước đó. Tính từ đầu năm đến nay, tổng giá trị giao dịch trái phiếu phát hành riêng lẻ đạt khoảng 257 nghìn tỷ đồng.
Cũng theo số liệu của VBMA, từ nay cho đến 31/12/2026, áp lực đáo hạn TPDN vẫn ở mức khá cao, tổng giá trị trái phiếu đến hạn ước đạt 185.330 tỷ đồng, trong đó nhóm bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với 108.267 tỷ đồng, tương đương 58,4%. Nhóm ngân hàng đứng thứ hai với giá trị đáo hạn khoảng 22.756 tỷ đồng, chiếm 12,3%.
Thêm nhiều trái chủ bị DN bất động sản “khất” nợ
Thực tế vừa qua, một số doanh nghiệp địa ốc đang phải khất nợ trái phiếu với các nhà đầu tư do khó khăn về dòng tiền và vẫn trong quá trình thương lượng với nhà đầu tư.
Điển hình, báo cáo lên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Novaland) cho biết, chưa thu xếp được nguồn tiền để thanh toán nợ gốc hơn 1.435 tỷ đồng và lãi gần 428 tỷ đồng vào ngày 16/3 cho lô trái phiếu mã NVLH2224006.
Không chỉ công ty mẹ, một đơn vị thành viên của Novaland là CTCP Nova Final Solution cũng rơi vào tình trạng tương tự. Do chưa thu xếp được nguồn tiền nên đến ngày đáo hạn 13/3, doanh nghiệp này chưa thể thanh toán 102,7 tỷ đồng tiền gốc và gần 23,3 tỷ đồng tiền lãi của lô trái phiếu NOVA Final Solution.Bond.2019 phát hành từ năm 2019. Công ty này cho biết đang tích cực làm việc với nhà đầu tư và dự kiến sẽ mua lại toàn bộ lô trái phiếu này trong tháng 4.
Trước đó, hồi giữa tháng 2 vừa qua, một công ty con khác của Novaland là Công ty TNHH No Va Thảo Điền (do Novaland sở hữu 99,99%) cũng báo cáo chậm thanh toán gốc lãi lô trái phiếu NTDCH2227001 với tổng nghĩa vụ 2.167,3 tỷ đồng do chưa cân đối được nguồn tiền.
Trong tình trạng tương tự, công ty Đầu tư LDG (mã CK: LDG) cũng gây chú ý khi cho biết vẫn chưa thể thanh toán nợ gốc và lãi liên quan đến gói trái phiếu LDGH2123002, đã đáo hạn từ ngày 10/12/2023. Đây là lô trái phiếu được phát hành vào tháng 12/2021 với tổng giá trị 400 tỷ đồng, kỳ hạn 2 năm và lãi suất 11,5%/năm.
Theo đó, doanh nghiệp này còn nợ khoảng 186,4 tỷ đồng tiền gốc, cùng với hơn 27 tỷ đồng tiền lãi chậm thanh toán qua 11 kỳ. Tổng nghĩa vụ tài chính liên quan đến lô trái phiếu này đã vượt 200 tỷ đồng nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Lý do được LDG đưa ra là do tình hình tài chính khó khăn kéo dài, đang làm việc với đối tác về kế hoạch thanh toán. Ngoài ra, doanh nghiệp đang tiếp tục đàm phán với trái chủ về kế hoạch thanh toán gốc, lãi kể trên.
Từ những con số nêu trên cho thấy, thị trường tái phiếu DN tiếp tục gặp khó khăn khi trong giai đoạn này đang phải đối mặt với chi phí vốn cao và điều kiện phát hành khắt khe.
Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, Chuyên gia Kinh tế Trần Nguyên Đán đánh giá, thực trạng chủ đầu tư “khất” nợ các trái chủ không phải là dấu hiệu cục bộ, nó phản ánh một vấn đề mang tính hệ thống của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp bất động sản.
Ông Đán nêu thực tế, một thời gian dài trước đây, Luật pháp chưa siết chặt loại hình trái phiếu doanh nghiệp, khi không còn khả năng vay vốn ngân hàng, các doanh nghiệp phát hành trái phiếu một cách “vô tội vạ”.
Đối với riêng các chủ đầu tư bất động sản, thực trạng “tay không bắt giặc”, một lúc triển khai nhiều dự án, vượt quá khả năng, năng lực tài chính của doanh nghiệp rất phổ biến.
Lúc đầu, chủ đầu tư mua được đất, có dự án, sau đó phải bỏ chi phí để làm các thủ tục xây dựng, nộp thuế cho nhà nước. Rồi tiếp tục tìm nguồn vốn vay từ ngân hàng, khoảng 60-70% định giá của dự án.
Sau đó, chủ đầu tư dự án mới tính chuyện đi huy động vốn từ người mua, các nhà đầu tư, tuy nhiên nếu gặp phải nhóm chỉ đầu cơ, đặt cọc và lướt sóng cũng không thể huy động được nhiều. Trong khi đó, ngân hàng đang giữ tài sản thế chấp là sổ đỏ.
Thời điểm này, nếu không có tiền để thi công dự án được tới cùng, người mua theo tiến độ không đóng thêm tiền, chủ đầu tư sẽ không có nguồn tiền trả nợ ngân hàng, trả lãi, không lấy được sổ ra để bàn giao cho người mua nhà… Một vòng luẩn quẩn như vậy diễn ra với nhóm bất động sản, kể cả với một số doanh nghiệp lớn trong ngành.
Do đó, cách đơn giản nhất là phát hành trái phiếu doanh nghiệp của công ty mẹ, lấy tiền cho công ty con vay. Ở Việt Nam, rất nhiều chủ đầu tư theo mô hình, cứ khi làm dự án mới là lập thêm công ty con, mà công ty con thì vốn rất giới hạn, chủ yếu là công ty mẹ huy động vốn, tạo tầng tầng lớp lớp huy động vốn từ trái phiếu doanh nghiệp.
Một ví dụ điển hình như vụ việc Tân Hoàng Minh, công ty mẹ phát hành trái phiếu, công ty con trong hệ sinh thái mua hết lô trái phiếu đó và phát hành chứng chỉ huy động vốn đầu tư.
Đó là câu chuyện doanh nghiệp bất động sản kinh doanh tử tế, người mua nhà vẫn nhận được nhà, đất. Còn thực tế, rất nhiều trường hợp “không tử tế”, doanh nghiệp lấy tiền chỗ này, sử dụng mục đích chỗ khác, gây ra rủi ro cho nhà đầu tư.
“Đây là thời điểm Nhà nước cần siết chặt, tiếp tục chuẩn hoá thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tạo niềm tin của nhà đầu tư đối với loại hình huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế này”, ông Đán kết luận.
Xuân Thạch / Vietnamfinance.vn
