Hơn 2.000 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường của các doanh nghiệp thuộc Nasdaq-100 đã bốc hơi trong tháng 10/2026. Riêng phiên giao dịch ngày 30/10, chỉ số Nasdaq Composite giảm 2,9%, trong khi S&P 500 mất 1,8%. Amazon và Intel là hai trong số những cái tên góp phần đáng kể vào đà lao dốc này, với tổng giá trị vốn hóa có nguy cơ sụt giảm khoảng 200 tỷ USD.
Sự kiên nhẫn của nhà đầu tư cạn kiệt
Các công ty công nghệ đang đổ những khoản vốn khổng lồ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi hiệu quả tài chính từ những khoản đầu tư này vẫn chưa thực sự được chứng minh. Sự kiên nhẫn của nhà đầu tư vì thế cũng đang dần cạn kiệt.
Câu hỏi đặt ra lúc này không còn là AI có thực sự tạo ra giá trị hay không, mà là liệu các phép tính kinh tế đằng sau cuộc đua này có hợp lý. Khoảng cách giữa chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra và dòng tiền, lợi nhuận mà họ thu về đang trở thành tâm điểm lo ngại của thị trường.
Các thông tin từ AFP và CNN đều cho thấy những quan ngại về dòng tiền và khả năng thu hồi vốn là một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ.
Cổ phiếu Alphabet đã giảm hơn 12% chỉ trong một phiên giao dịch, trong bối cảnh quy mô đầu tư vào AI ngày càng lớn khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi về khả năng chuyển hóa tăng trưởng doanh thu thành lợi nhuận thực tế.
Theo Reuters, đợt giảm giá này khiến Alphabet mất khoảng 500 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường. Trong quý, chi tiêu vốn của công ty đạt khoảng 51 tỷ USD, trong khi dòng tiền tự do âm khoảng 9 tỷ USD.
Dù doanh thu vẫn tăng trưởng mạnh, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến việc liệu tốc độ chi tiêu hiện tại có tương xứng với lợi nhuận mà các khoản đầu tư vào AI có thể mang lại trong tương lai hay không. Đây cũng là bài toán mà không chỉ Alphabet, mà phần lớn các tập đoàn công nghệ lớn đang phải đối mặt.
Amazon thì chứng kiến sự đảo chiều đáng kể về dòng tiền tự do trong vòng một năm, từ trạng thái dương mạnh sang âm sâu, dù hoạt động kinh doanh điện toán đám mây vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao.
Theo CNBC, dòng tiền tự do của Amazon trong 12 tháng kết thúc ngày 30/9/2026 âm 42,4 tỷ USD, trái ngược hoàn toàn với mức dương 14,8 tỷ USD của cùng kỳ một năm trước. Công ty dự kiến chi khoảng 220 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2026, đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục gia tăng chi tiêu trong năm 2027.
Đáng chú ý, doanh thu của Amazon Web Services (AWS) vẫn tăng 39%. Điều này đặt nhà đầu tư trước một bức tranh tương đối trái chiều: mảng điện toán đám mây tiếp tục tăng trưởng mạnh, nhưng dòng tiền tự do của toàn tập đoàn lại chịu sức ép lớn từ các khoản đầu tư ngày càng phình to.
Sự khác biệt về khả năng tạo ra dòng tiền giữa các tập đoàn công nghệ đang trở thành một tiêu chí quan trọng để nhà đầu tư đánh giá sức bền của cuộc đua AI.
Theo CNBC, Meta cũng ghi nhận dòng tiền tự do âm trong kỳ báo cáo. Trong khi đó, Microsoft vẫn duy trì dòng tiền tự do dương. Sự tương phản này khiến giới đầu tư chú ý nhiều hơn đến khả năng tự tài trợ cho các kế hoạch mở rộng hạ tầng AI của từng doanh nghiệp.
Những công ty có nguồn tiền nội bộ dồi dào vẫn có thể tiếp tục đầu tư mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào các nguồn vốn bên ngoài. Ngược lại, những doanh nghiệp liên tục ghi nhận dòng tiền âm có thể phải cân nhắc vay nợ hoặc phát hành thêm cổ phiếu để duy trì tốc độ mở rộng. Đây là khác biệt mà thị trường đang ngày càng phản ánh rõ vào định giá cổ phiếu.
AI vẫn có thể là động lực tăng trưởng quan trọng
Không chỉ các tập đoàn công nghệ có quy mô lớn nhất chịu sức ép, nhiều doanh nghiệp khác cũng ghi nhận mức giảm mạnh của giá cổ phiếu trong tháng 10.
Cổ phiếu Intel giảm khoảng 29% sau khi công ty công bố kết quả kinh doanh kém tích cực. Nhu cầu máy tính cá nhân suy yếu, cùng những khó khăn trong hoạt động sản xuất, tiếp tục gây áp lực lên triển vọng kinh doanh của hãng bán dẫn Mỹ.
Trong khi đó, cổ phiếu Reddit giảm khoảng 26-29% sau khi CEO công ty cảnh báo lưu lượng truy cập đến nền tảng từ các công cụ tìm kiếm suy giảm đáng kể do sự phổ biến của các kết quả tìm kiếm được tạo ra bằng AI. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì lượng truy cập của Reddit trong quý IV, cũng như tác động dài hạn của AI đối với mô hình kinh doanh dựa nhiều vào lưu lượng truy cập và quảng cáo.
ServiceNow và Fortinet cũng chứng kiến cổ phiếu giảm mạnh sau khi đưa ra những dự báo kinh doanh kém khả quan hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, mức giảm cụ thể của các cổ phiếu này cần được đối chiếu thêm với dữ liệu từ báo cáo tài chính chính thức.
Đợt bán tháo vừa qua phản ánh đòi hỏi ngày càng lớn của nhà đầu tư về bằng chứng cho thấy các khoản đầu tư vào AI có thể tạo ra lợi nhuận, chứ chưa phải dấu hiệu cho thấy chu kỳ đầu tư vào lĩnh vực này đã kết thúc.
Trên thực tế, các công ty công nghệ vẫn tiếp tục mở rộng hạ tầng, trong khi doanh thu từ dịch vụ điện toán đám mây duy trì đà tăng trưởng. Theo một số nguồn tin thứ cấp, doanh thu điện toán đám mây của Alphabet đã tăng hơn gấp đôi, lên khoảng 30,7 tỷ USD, dù con số chính xác cần được đối chiếu với báo cáo tài chính của công ty.
Nhìn tổng thể, những diễn biến hiện nay cho thấy thị trường đang điều chỉnh lại kỳ vọng về định giá và khả năng tạo ra dòng tiền của các doanh nghiệp AI. Thay vì đặt cược đơn thuần vào tiềm năng tăng trưởng dài hạn, nhà đầu tư ngày càng muốn nhìn thấy mối liên hệ rõ ràng hơn giữa quy mô đầu tư, doanh thu và lợi nhuận thực tế.
Nói cách khác, AI vẫn có thể là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành công nghệ, nhưng tiềm năng đó không còn đủ để thuyết phục thị trường chấp nhận mọi mức chi tiêu và định giá như trước.
Kết quả kinh doanh của AMD và Nvidia sẽ là những chỉ báo quan trọng trong ngắn hạn để đánh giá sức khỏe của nhu cầu chip AI cũng như tốc độ mở rộng các trung tâm dữ liệu.
Nếu cả hai nhà sản xuất chip này tiếp tục ghi nhận nhu cầu mạnh mẽ, triển vọng ổn định của thị trường công nghệ sẽ có thêm cơ sở. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào trong đơn hàng hoặc dự báo doanh thu cũng có thể làm gia tăng lo ngại về hiệu quả của những khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI.
