Dù đã được luật hóa, quy định thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng vẫn chưa xuất hiện trong dự thảo hướng dẫn mới, đặt ra nhiều câu hỏi về thời điểm áp dụng và cách thức triển khai trong thực tế.
Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vừa được Bộ Tài chính công bố, trong đó đáng chú ý là nội dung liên quan đến thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng vẫn chưa được đề cập.
Đây vốn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm trong quá trình xây dựng chính sách thuế. Theo quy định tại khoản 10, Điều 3 của Luật Thuế TNCN năm 2025, Chính phủ sẽ quyết định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng cũng như điều chỉnh thuế suất đối với hoạt động chuyển nhượng, phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng. Bên cạnh đó, luật cũng quy định đối với cá nhân không cư trú, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng sẽ chịu thuế với mức 0,1% trên giá trị giao dịch.
Giới chuyên môn cho rằng việc nội dung này chưa xuất hiện trong dự thảo không hẳn là bị bỏ sót. Nguyên nhân có thể xuất phát từ việc đây là loại thu nhập mới được bổ sung vào luật sửa đổi năm 2025, do đó cơ quan soạn thảo cần thêm thời gian để nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế thu thuế phù hợp với đặc thù của hoạt động giao dịch vàng.
Trong bối cảnh thị trường vàng được đánh giá là nhạy cảm, đặc biệt khi giá vàng thời gian gần đây biến động mạnh, nhiều ý kiến nhận định cơ quan quản lý có thể đang chờ định hình rõ hơn về ngưỡng chịu thuế cũng như lộ trình điều tiết thị trường trước khi ban hành quy định cụ thể.
Một số quan điểm phân tích cho rằng việc đánh thuế chuyển nhượng vàng miếng nhiều khả năng gắn với mục tiêu quản lý thị trường hơn là gia tăng nguồn thu ngân sách. Luật hiện hành cũng trao quyền cho Chính phủ quyết định thời điểm áp dụng, do đó khả năng chính sách này chưa được triển khai ngay là điều có thể xảy ra. Đồng thời, trong bối cảnh cơ quan chức năng đang nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch vàng, việc áp dụng thuế có thể sẽ được triển khai đồng bộ khi cơ chế giao dịch chính thức đi vào vận hành.
Về mức thuế suất, với tỷ lệ 0,1% trên giá trị chuyển nhượng, số thuế phải nộp được đánh giá là không lớn so với biên độ chênh lệch mua – bán vàng trên thị trường hiện nay. Do đó, nếu kỳ vọng sử dụng công cụ thuế để hạn chế đầu cơ thì mức thu này có thể chưa đủ mạnh. Ngoài ra, việc xác định ngưỡng giá trị giao dịch chịu thuế cũng là yếu tố quan trọng nhằm phân biệt giữa nhu cầu tích trữ, tiết kiệm thông thường của người dân và các hoạt động mang tính đầu cơ, lướt sóng.
Một số ý kiến cũng lưu ý rằng việc thiết kế ngưỡng chịu thuế cần được tính toán hợp lý, vừa đảm bảo không ảnh hưởng đến thói quen tích trữ vàng của người dân, vừa hướng tới kiểm soát các giao dịch quy mô lớn, có tính chất đầu cơ trên thị trường.
Ở góc độ khác, việc áp dụng thuế đối với chuyển nhượng vàng miếng có thể sẽ cần gắn với sự hình thành và vận hành của sàn giao dịch vàng tập trung. Hiện vẫn còn nhiều vấn đề chưa rõ ràng, đặc biệt là đối với các giao dịch không thông qua sàn như mua bán trực tiếp giữa cá nhân với cá nhân, cơ chế kê khai và nộp thuế, cũng như cách thức xử lý trong trường hợp phát sinh giao dịch ngoài hệ thống. Vì vậy, thời điểm triển khai chính sách được cho là cần đi kèm với việc hoàn thiện hạ tầng giao dịch và cơ chế quản lý đồng bộ.
Trước đó, khi trả lời cử tri về việc xem xét quy định đánh thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết đề xuất thu thuế chuyển nhượng với vàng miếng đã được quy định tại Luật thuế Thu nhập cá nhân đã được Quốc hội thông qua, mức thuế áp dụng là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Quy định này trước khi trình Quốc hội đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi người dân và các bộ ngành liên quan. Về tổng thể, Bộ Tài chính cho biết đã số đều ủng hộ, tán thành.
Bên cạnh đó, quy định của Luật này cũng đã giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị chuyển nhượng vàng miếng chịu thuế nhằm mục đích loại trừ trường hợp người dân mua, bán vàng cho mục đích tiết kiệm, cất giữ không vì mục đích kinh doanh.
Ngoài ra, về thời điểm áp dụng quy định cũng phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
“Quy định này không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, không làm xáo trộn thị trường và là bước đi cần thiết để góp phần hạn chế việc đầu cơ vàng và góp phần ổn định thị trường này”, Bộ Tài chính khẳng định.
