Báo cáo bán niên đã soát xét vừa công bố cho thấy bức tranh tài chính của PNJ thay đổi đáng kể so với những con số doanh nghiệp công bố cuối tháng 7.
Hơn một tháng sau khi gây chú ý với khoản lỗ gần 283 tỷ đồng trong quý II, Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) tiếp tục điều chỉnh đáng kể bức tranh lợi nhuận nửa đầu năm sau khi báo cáo tài chính được PwC soát xét.
Theo báo cáo hợp nhất bán niên công bố ngày 3/9, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 6 tháng đạt 25.709 tỷ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ chỉ còn gần 728,5 tỷ đồng, giảm 35% so với nửa đầu năm 2025.
Những con số này khác tương đối so với bộ số liệu PNJ công bố ngày 30/7. Khi đó, báo cáo tài chính quý II cho thấy doanh thu thuần lũy kế đạt gần 25.729 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 1.184,5 tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ. Riêng quý II, doanh thu đạt 8.484 tỷ đồng và PNJ báo lỗ gần 283 tỷ đồng.
Như vậy, sau soát xét, doanh thu nửa đầu năm chỉ giảm chưa đầy 20 tỷ đồng, tương đương chưa tới 0,1%, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm tới 456 tỷ đồng, tương đương 38% so với con số công bố cuối tháng 7. Từ trạng thái tăng hơn 6% so với cùng kỳ, lợi nhuận nửa đầu năm của PNJ chuyển thành giảm khoảng 35%.
Ở báo cáo riêng của công ty mẹ, mức điều chỉnh còn lớn hơn. Lợi nhuận sau thuế giảm từ hơn 1.152 tỷ đồng trước soát xét xuống còn gần 590 tỷ đồng, tức giảm khoảng 49%. So với cùng kỳ năm trước, lợi nhuận riêng giảm 43%, trong khi doanh thu vẫn tăng 74% lên gần 29.871 tỷ đồng.
Bài toán thu đổi hơn 2.267 tỷ đồng của PNJ
Khi công bố báo cáo quý II vào ngày 30/7, PNJ đã ghi nhận khoản dự phòng tổn thất 865,5 tỷ đồng liên quan tới hoạt động mua lại hàng hóa phát sinh sau ngày 30/6. Doanh nghiệp khi đó cho biết diễn biến bất thường trên thị trường kim cương khiến khách hàng bán lại sản phẩm tăng mạnh. Khoản dự phòng được xây dựng dựa trên giá trị kim cương mua lại, giá trị thu hồi ước tính và tỷ lệ điều chỉnh theo từng nhóm kích thước.
Tuy nhiên, đến thời điểm lập báo cáo bán niên đã soát xét, PNJ đã có thêm hơn hai tháng dữ liệu thực tế. Các giả định kế toán vì vậy thay đổi đáng kể. Theo thuyết minh báo cáo mới, PNJ ghi nhận 2.267 tỷ đồng dự phòng tổn thất phát sinh từ chính sách thu đổi. Con số này được xây dựng trên ba nhóm.
Đầu tiên, từ ngày 1/7 đến 3/9, giá trị hàng hóa thực tế được khách hàng bán lại cho PNJ đạt gần 4.997 tỷ đồng, tương ứng mức tổn thất được xác định khoảng 1.446 tỷ đồng.
Thứ hai, với hàng hóa đã bán trong giai đoạn 2020-2026, PNJ sử dụng cơ sở giá trị hơn 10.919 tỷ đồng, tỷ lệ khách hàng dự kiến thực hiện bán lại 28,8% và tính toán khoản tổn thất khoảng 637,8 tỷ đồng.
Và cuối cùng, với hàng hóa bán từ năm 2019 trở về trước, cơ sở tính toán hơn 10.137 tỷ đồng, tỷ lệ bán lại dự kiến 7%, tương ứng khoản tổn thất khoảng 183,2 tỷ đồng.
Tổng cộng, cơ sở giá trị được PNJ sử dụng để ước tính nghĩa vụ và tổn thất liên quan chính sách thu đổi lên tới hơn 26.053 tỷ đồng, nhưng cần lưu ý đây không phải số tiền doanh nghiệp chắc chắn phải chi mua lại. Khoản dự phòng thực tế được ghi nhận là 2.267 tỷ đồng.
Song song với đó, dự phòng giảm giá hàng tồn kho tại ngày 30/6 cũng được nâng mạnh từ khoảng 410 tỷ đồng trong báo cáo ngày 30/7 lên gần 1.417 tỷ đồng sau soát xét. Trong đó có khoảng 566 tỷ đồng liên quan hàng trang sức mua lại, 681 tỷ đồng với trang sức kim cương và kim cương rời, cùng hơn 170 tỷ đồng đối với các nhóm khác. Báo cáo quý II trước soát xét ghi nhận dự phòng hàng tồn kho 410,4 tỷ đồng.
Trên bảng cân đối kế toán, dự phòng phải trả ngắn hạn vì vậy tăng từ khoảng 892 tỷ đồng theo báo cáo cuối tháng 7 lên gần 2.294 tỷ đồng sau soát xét. Ngược lại, tài sản thuế thu nhập hoãn lại tăng mạnh, qua đó hấp thụ một phần ảnh hưởng của các khoản dự phòng lên lợi nhuận sau thuế.
Sự thay đổi trong cách ghi nhận cũng khiến giá vốn tăng mạnh. Báo cáo ngày 30/7 ghi nhận lợi nhuận gộp 6 tháng khoảng 5.004 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận gộp khoảng 19,4%. Sau soát xét, lợi nhuận gộp chỉ còn 2.774 tỷ đồng, kéo biên lợi nhuận gộp xuống khoảng 10,8%.
Dù vậy, không thể cộng đơn giản các khoản dự phòng mới để suy ra mức thiệt hại của PNJ. Một phần giá trị hàng mua lại đồng thời được ghi nhận trở lại hàng tồn kho, một số khoản chi phí được phân loại lại và công ty ghi nhận thêm tài sản thuế hoãn lại. Kết quả cuối cùng là lợi nhuận trước thuế giảm khoảng 676 tỷ đồng, còn lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ giảm khoảng 456 tỷ đồng so với báo cáo ngày 30/7.
Soát xét làm rõ hơn rủi ro đã xuất hiện sau ngày 30/6
Điểm khác biệt lớn nhất giữa báo cáo trước và sau kiểm toán nằm ở lượng thông tin mà PNJ có được sau ngày khóa sổ.
Trong văn bản giải trình ngày 3/9, PNJ cho biết thay đổi lợi nhuận sau soát xét chủ yếu đến từ bốn nhóm điều chỉnh: giá trị dự phòng chi phí xử lý hàng mua lại tại ngày 30/6; bổ sung dự phòng cho lượng hàng thực tế khách bán lại trong giai đoạn 1/7-3/9; điều chỉnh dự phòng tổn thất ước tính trong tương lai từ chính sách thu đổi; và cập nhật các ước tính liên quan tới chi phí vận hành đã trích lập trong nửa đầu năm.
Điều này cũng cho thấy con số 865 tỷ đồng gây chú ý hồi cuối tháng 7 mới chỉ là ước tính ban đầu của PNJ khi hiện tượng bán lại hàng hóa vừa xảy ra. Báo cáo soát xét đầu tháng 9 đã thay thế phần lớn giả định bằng dữ liệu thực tế và mở rộng phạm vi đánh giá sang nghĩa vụ thu đổi có thể phát sinh trong tương lai.
Báo cáo PwC cũng dành đoạn “Vấn đề cần nhấn mạnh” để lưu ý người đọc tới thuyết minh về sự cố liên quan đến kim cương và các đánh giá tài chính liên quan. Tuy nhiên, kiểm toán viên đồng thời khẳng định nội dung này không làm thay đổi kết luận soát xét đối với báo cáo tài chính bán niên.
Trong thuyết minh sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán, PNJ cho biết cơ quan điều tra tỉnh Thanh Hóa ngày 2/7 đã công bố quyết định khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), về hành vi buôn lậu trong vụ án liên quan kim cương xuyên quốc gia.
PNJ cho biết sau rà soát, doanh nghiệp không phát hiện dấu hiệu bất thường về nguồn hàng từ nhà cung cấp và có chứng từ nhập khẩu, hồ sơ hải quan cũng như chứng nhận nguồn gốc cho số kim cương đã mua. Báo cáo đồng thời dẫn kết quả điều tra được công bố ngày 21/8, theo đó hành vi của cá nhân này được xác định không làm thay đổi hồ sơ nhập khẩu và quá trình phân phối kim cương của PNJ.
Hoàng Phan / Vietnamfinance.vn
