Giá vàng tiến sát mốc 4.000 USD/ounce, trong khi bạc và bạch kim đồng loạt bứt phá mạnh. Đà tăng này phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn, bất ổn toàn cầu và vai trò ngày càng lớn của kim loại quý trong cả dự trữ lẫn sản xuất công nghiệp, báo hiệu làn sóng mới trên thị trường chưa dừng lại.
Giá vàng tăng nóng
Giá vàng – một trong những mặt hàng tài chính được coi là “tài sản trú ẩn an toàn” – đang trên đà ghi nhận mức tăng trưởng hằng năm cao nhất trong gần nửa thế kỷ. Trong năm 2025, vàng đã tăng vọt 45% so với mức 2.669 USD/ounce hồi tháng 1, hiện dao động quanh mốc kỷ lục 3.900 – 4.000 USD/ounce.
Đà tăng này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố: bất ổn kinh tế toàn cầu, lo ngại về tình trạng chính phủ Mỹ đóng cửa, lãi suất giảm, đồng USD suy yếu và nhu cầu gia tăng từ cả nhà đầu tư lẫn ngân hàng trung ương. Trong 2 lần chính phủ Mỹ đóng cửa gần đây, giá vàng cũng đã phản ứng bằng những nhịp tăng mạnh.
Giới chuyên gia nhấn mạnh vàng có vai trò đặc biệt trên thị trường. Giáo sư Andrea Bubula của Đại học Columbia cho rằng: “Vàng thường có mối tương quan tiêu cực với thị trường. Khi thị trường đi xuống, vàng sẽ tăng giá”.
Ông nhắc lại cuộc khủng hoảng ngân hàng Venezuela năm 2009, khi chính quyền cựu Tổng thống Hugo Chavez quốc hữu hóa một số ngân hàng tư nhân, khiến nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới nhận ra tài sản của họ có thể bị tịch thu. Từ đó, vàng trở thành lựa chọn chiến lược trong dự trữ ngoại hối, thay thế một phần USD.
Một báo cáo mới đây của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy các ngân hàng trung ương đã tăng gấp đôi dự trữ vàng trong 3 năm qua, từ mức trung bình 400 – 500 tấn mỗi năm lên 1.000 tấn. Ngoài ra, dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng cũng ghi nhận mức kỷ lục, phản ánh nhu cầu đầu tư mạnh mẽ trong bối cảnh địa chính trị khó lường.
Ông Taylor Burnette, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực châu Mỹ tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho biết: “Chúng tôi thường thấy tỷ lệ phân bổ vàng trong danh mục ở mức 2 – 10%, trung bình khoảng 5%. Điều này cho thấy vàng ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược đa dạng hóa đầu tư”.
Không chỉ vậy, đồng USD yếu đi càng củng cố đà tăng của vàng. Chỉ số USD Index đã giảm hơn 10% trong 9 tháng qua, cùng lúc các tổ chức tín nhiệm lớn hạ xếp hạng nợ công Mỹ.
“Vàng trở nên đắt hơn không chỉ khi tính bằng USD, mà cả euro hay yên Nhật. Đây là bằng chứng cho thấy vàng có giá trị đặc biệt, bất chấp biến động tỷ giá”, ông Bubula nhận định.
Trong khi chỉ số S&P 500 mới tăng 14% từ đầu năm, giá vàng đã tăng gần 48% và đang hướng tới hiệu suất tốt nhất kể từ năm 1979 – giai đoạn giá vàng từng tăng hơn gấp đôi trong bối cảnh lạm phát cao.
Các kim loại quý khác nhập cuộc
Không chỉ vàng, các kim loại quý khác cũng ghi nhận bước nhảy vọt ngoạn mục. Bạc và bạch kim thậm chí còn vượt trội hơn trong cuộc đua này.
Giá bạc đã tăng 17% chỉ trong tháng 9 và gần 65% từ đầu năm, hiện đạt khoảng 48 USD/ounce – mức cao nhất lịch sử, vượt qua đỉnh 43 USD năm 2011. Trong khi đó, bạch kim nổi lên là ngôi sao sáng nhất, với lợi nhuận gần 80% từ đầu năm, giao dịch quanh 1.600 USD/ounce.
Một số chuyên gia, như giám đốc điều hành First Majestic Silver, dự đoán bạc có thể lên 100 USD/ounce trong trung hạn nếu các xu hướng rủi ro địa chính trị và thiếu hụt nguồn cung tiếp tục. Tuy nhiên, để đạt mức đó, cần có sự đột phá mạnh về nhu cầu công nghiệp, đầu tư, cùng với áp lực cung càng ngày càng nghiêm trọng.
Các doanh nghiệp khai thác bạch kim hiện đang đầu tư mở rộng. Điển hình như hãng Tharisa (Nam Phi) dự định chi khoảng 547 triệu USD để tiếp tục phát triển mỏ bạch kim ngầm, nhằm duy trì nguồn cung trong dài hạn.
Cổ phiếu của các công ty khai thác kim loại quý cũng hưởng lợi mạnh. Quỹ ETF Van Eck Gold Miners (GDX) và Global X Silver Miners (SIL) đều tăng khoảng 125%.
Khác với vàng, vốn chủ yếu gắn với nhu cầu dự trữ và đầu tư, bạc và bạch kim còn có nhiều ứng dụng công nghiệp. Bạc được sử dụng rộng rãi trong điện tử và mạch vi xử lý. Bạch kim là thành phần thiết yếu trong bộ chuyển đổi xúc tác của ô tô và nhiều quy trình hóa chất. Đây cũng là một trong những động lực quan trọng hỗ trợ đà tăng giá.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng yếu tố quyết định vẫn là bất ổn kinh tế và chính trị. Hội đồng Vàng Thế giới trong báo cáo gần đây cảnh báo: “Lạm phát gia tăng đi cùng tăng trưởng chậm lại và thị trường lao động suy yếu đang báo hiệu nguy cơ rơi vào tình trạng lạm phát đình trệ”.
Trong bối cảnh đó, kim loại quý, từ vàng, bạc đến bạch kim, tiếp tục được coi là “lá chắn” quan trọng bảo vệ tài sản của nhà đầu tư trước sóng gió kinh tế toàn cầu.
