Quảng Ninh và Bắc Ninh đáp ứng toàn bộ tiêu chuẩn, điều kiện trở thành thành phố, dự kiến hoạt động theo mô hình mới từ ngày 1/9 và 20/9.
Trước Quốc hội ngày 6/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình bày dự thảo nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Theo đề xuất của Chính phủ, cả hai địa phương sẽ được thành lập trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng về diện tích tự nhiên, quy mô dân số và hệ thống đơn vị hành chính cấp xã, đồng thời áp dụng mô hình chính quyền đô thị theo lộ trình sau khi nghị quyết có hiệu lực.
Cụ thể, thành phố Quảng Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Thành phố có diện tích tự nhiên 6.231 km², dân số khoảng 1,52 triệu người, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Theo dự thảo, nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.
Trong khi đó, thành phố Bắc Ninh cũng được thành lập trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng của tỉnh Bắc Ninh sau sắp xếp. Địa phương có diện tích tự nhiên 4.713 km², dân số gần 3,99 triệu người, gồm 45 phường và 54 xã. Nếu được Quốc hội thông qua, nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh sẽ có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc thành lập hai thành phố trực thuộc Trung ương cũng như các mốc thời gian dự kiến có hiệu lực. Qua đối chiếu với các quy định hiện hành, Ủy ban xác định cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện theo quy định để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo đánh giá của Chính phủ, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh hoàn toàn phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng cũng như các quy hoạch phát triển đã được phê duyệt của từng địa phương. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo không gian phát triển mới, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tăng sức cạnh tranh của các đô thị động lực.
Đối với Quảng Ninh, địa phương này giữ vai trò đặc biệt quan trọng về phát triển kinh tế, quốc phòng và an ninh tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Quảng Ninh là tỉnh duy nhất của cả nước có cả đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, tạo lợi thế lớn về giao thương quốc tế. Hệ thống hạ tầng giao thông của địa phương cũng được đầu tư đồng bộ với đầy đủ các loại hình vận tải gồm đường bộ, đường biển và hàng không, góp phần tăng cường khả năng kết nối trong nước và quốc tế.
Về các chỉ tiêu phát triển kinh tế, năm 2025 Quảng Ninh đóng góp khoảng 2,87% quy mô GRDP của cả nước và chiếm 9,4% GRDP vùng Đồng bằng sông Hồng. Địa phương cũng đóng góp 4,1% vào mức tăng trưởng kinh tế của cả nước và 11,3% mức tăng trưởng của toàn vùng. Trong lĩnh vực thu hút đầu tư nước ngoài, Quảng Ninh hiện có 247 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 17,05 tỷ USD, xếp thứ 7 trên cả nước.
Trong khi đó, Bắc Ninh sở hữu vị trí chiến lược khi nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội, có điều kiện kết nối thuận lợi với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, hệ thống cảng biển Hải Phòng và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đang được xây dựng. Đồng thời, địa phương cũng nằm trong tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, tạo nhiều lợi thế trong thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và logistics.
Năm 2025, quy mô kinh tế của Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước và xếp thứ 3 trong vùng Đồng bằng sông Hồng. Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%, thuộc nhóm địa phương tăng trưởng cao. Bắc Ninh cũng đứng thứ hai cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 123.600 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp và sản xuất lớn của Việt Nam.
Theo dự thảo nghị quyết, sau khi hai thành phố trực thuộc Trung ương được thành lập, tổ chức bộ máy cùng đội ngũ cán bộ, công chức và viên chức của hai địa phương sẽ được giữ ổn định trong giai đoạn đầu nhằm bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn. Sau đó, căn cứ vào yêu cầu thực tiễn và mô hình chính quyền đô thị, các địa phương sẽ tiếp tục sắp xếp, kiện toàn tổ chức và bố trí nhân sự theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Tiểu Vy / Vietnamfinance.vn
