Tiền gửi đạt 17,46 triệu tỷ đồng nhưng vẫn không theo kịp tín dụng, buộc các ngân hàng tăng phát hành trái phiếu để bổ sung nguồn vốn.
Tiền gửi khách hàng đang tăng chậm hơn đáng kể so với tín dụng, tạo khoảng cách ngày càng lớn giữa nguồn vốn huy động truyền thống và nhu cầu cho vay của hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng đang đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá, đặc biệt là trái phiếu, để bổ sung nguồn vốn cho tăng trưởng tín dụng.
Số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, đến cuối tháng 7/2026, tiền gửi dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 11,22 triệu tỷ đồng, tăng 8,56% so với cuối năm 2025 và tiếp tục lập kỷ lục mới.
Riêng trong tháng 7, người dân gửi thêm 151.900 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng, tương đương mức tăng 1,37%. Tính từ đầu năm, tiền gửi dân cư tăng thêm 885.100 tỷ đồng.
Tuy nhiên, dòng tiền từ khu vực dân cư chưa đủ để theo kịp tốc độ mở rộng tín dụng. Tiền gửi của các tổ chức kinh tế trong tháng 7 giảm khoảng 130.700 tỷ đồng. Lũy kế 7 tháng, tiền gửi của khối này chỉ tăng 0,98%, đạt 6,24 triệu tỷ đồng.
Đến cuối tháng 7, tổng tiền gửi của dân cư và tổ chức kinh tế đạt 17,46 triệu tỷ đồng, trong khi dư nợ tín dụng đã lên 20,26 triệu tỷ đồng.
Đáng chú ý, trong 7 tháng đầu năm, tổng tiền gửi của hai nhóm khách hàng chỉ tăng khoảng 945.000 tỷ đồng, trong khi tín dụng tăng gần 1,67 triệu tỷ đồng. Nói cách khác, tốc độ đưa vốn ra nền kinh tế đang vượt đáng kể tốc độ thu hút tiền gửi từ khách hàng.
Khoảng cách nguồn vốn ngày càng rõ
Khoảng cách này không đồng nghĩa hệ thống ngân hàng thiếu thanh khoản, bởi ngân hàng còn nhiều kênh huy động khác ngoài tiền gửi khách hàng. Tuy nhiên, nó cho thấy cấu trúc nguồn vốn đang thay đổi và áp lực huy động ngày càng lớn khi tín dụng tăng tốc.
Theo TCBS Research, trong nửa đầu năm 2026, tiền gửi khách hàng chỉ chiếm 59,8% tổng nguồn vốn của toàn ngành, giảm từ 64,6% trong 6 quý trước đó.
Phần vốn còn lại được các ngân hàng bổ sung từ nhiều kênh, trong đó đáng chú ý là thị trường liên ngân hàng và giấy tờ có giá.
Sự phụ thuộc vào tiền gửi cũng không giống nhau giữa các ngân hàng. Nhóm quốc doanh vẫn có nền tiền gửi tương đối lớn, với tỷ trọng tiền gửi khách hàng trên tổng nguồn vốn tại BIDV, Vietcombank và VietinBank lần lượt là 65,7%, 65,1% và 63,8%.
Ở nhóm ngân hàng tư nhân, tỷ trọng này thấp hơn. Tại MB, tiền gửi khách hàng chiếm 55,6% tổng nguồn huy động; Techcombank và VPBank lần lượt là 52% và 48,8%.
Tại NamABank, OCB và MSB, tiền gửi chỉ chiếm khoảng 44-46% tổng nguồn huy động, đồng nghĩa các ngân hàng này phải dựa nhiều hơn vào những kênh vốn khác.
Trong cuộc đua tìm nguồn vốn, giấy tờ có giá đang nổi lên như một kênh huy động quan trọng.
Theo TCBS Research, quy mô giấy tờ có giá đã tăng gấp đôi trong hai năm qua và hiện chiếm 9,8% tổng huy động. Tính đến cuối quý II/2026, số dư giấy tờ có giá tại 26 ngân hàng đạt 1,96 triệu tỷ đồng, tăng 16,7% so với đầu năm và 23,6% so với cùng kỳ.
Tốc độ tăng này cao hơn nhiều so với tiền gửi khách hàng, vốn chỉ tăng 5,5% trong cùng thời điểm.
Sự gia tăng của giấy tờ có giá phản ánh khá rõ bài toán vốn của ngân hàng: tín dụng tăng nhanh trong khi tiền gửi không theo kịp, còn nhu cầu cho vay trung và dài hạn ngày càng lớn.
Đến cuối tháng 6, tín dụng tăng 9%, trong khi tiền gửi chỉ tăng 5,5%. Trong khi đó, tỷ trọng cho vay dài hạn đã lên 33,2%, còn phần lớn tiền gửi vẫn có kỳ hạn dưới 12 tháng.
Điều này khiến ngân hàng phải tìm kiếm những nguồn vốn có kỳ hạn dài hơn để cân đối với tài sản cho vay. Tại OCB, ACB và Techcombank, giấy tờ có giá đã chiếm trên 20% tổng huy động. Tỷ lệ này tại MB là 15,5% và VPBank là 13,5%.
Ngân hàng tăng phát hành, chi phí vốn tăng
Áp lực huy động đang thể hiện rõ trên thị trường trái phiếu. Trong tháng 7/2026, các ngân hàng phát hành khoảng 35.600 tỷ đồng trái phiếu, chiếm phần lớn trong tổng 41.000 tỷ đồng trái phiếu phát hành toàn thị trường. Sang tháng 8, nhóm ngân hàng tiếp tục chiếm gần 88% tổng lượng trái phiếu phát hành.
Không chỉ tăng về quy mô, chi phí huy động qua kênh này cũng đang tăng. Lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng năm nay có thời điểm lên tới 10%/năm, cao hơn đáng kể so với năm trước.
Đây là điểm đáng chú ý đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng. Khi tiền gửi tăng chậm và ngân hàng phải sử dụng nhiều hơn các nguồn vốn có chi phí cao, áp lực lên chi phí vốn sẽ gia tăng. Nếu mặt bằng lãi suất cho vay không thể điều chỉnh tương ứng, biên lợi nhuận của ngân hàng có thể chịu sức ép.
TCBS Research dự báo giấy tờ có giá sẽ tiếp tục tăng nhanh hơn tiền gửi trong nửa cuối năm. Trong khi đó, nhu cầu huy động vẫn lớn do tín dụng tăng theo hạn mức mới, hơn 75.000 tỷ đồng trái phiếu cấp 2 của các ngân hàng mới được thực hiện một phần và khoảng 20.000 tỷ đồng trái phiếu ngân hàng sẽ đáo hạn trong nửa cuối năm cần được đảo.
Với ngân hàng thương mại quốc doanh, nhu cầu bổ sung vốn còn chịu tác động từ thay đổi trong cách tính tỷ lệ LDR. Từ ngày 1/1/2026, tiền gửi Kho bạc bị loại khỏi LDR, khiến BIDV, Vietcombank, VietinBank và Agribank lên kế hoạch phát hành lượng lớn trái phiếu, khoảng 7.000-41.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng, trước khi quy định được nới lại vào tháng 5 và tháng 8.
Tiểu Vy / Vietnamfinance.vn
