Theo Bloomberg, SpaceX hiện đang hướng tới mức định giá tối thiểu khoảng 1,8 nghìn tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) sắp tới.
Đây vẫn là một con số khổng lồ chưa từng có trong lịch sử thị trường chứng khoán, dù thấp hơn mức trên 2 nghìn tỷ USD mà SpaceX từng nhắm tới hồi tháng 4.
Việc điều chỉnh mục tiêu định giá diễn ra sau nhiều vòng tham vấn giữa ban lãnh đạo SpaceX với các ngân hàng đầu tư, nhà tư vấn tài chính và các nhà đầu tư tổ chức lớn. Theo giới phân tích Phố Wall, đây là bước đi mang tính chiến thuật nhằm đảm bảo đợt IPO nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ thay vì đặt ra một mức định giá quá tham vọng trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu vẫn còn nhiều biến động.
Nếu huy động thành công khoảng 75 tỷ USD như kế hoạch, đây sẽ trở thành thương vụ IPO lớn nhất mọi thời đại, vượt xa các kỷ lục trước đó của những gã khổng lồ công nghệ như Alibaba, Saudi Aramco hay Meta.
Các tài liệu gửi nhà đầu tư ngày 20/5 cho thấy SpaceX không còn muốn được nhìn nhận đơn thuần là một công ty tên lửa hay cung cấp Internet vệ tinh. Thay vào đó, doanh nghiệp đang định vị mình như một tập đoàn hạ tầng AI và dữ liệu toàn cầu với tham vọng cực kỳ lớn trong nhiều thập kỷ tới.
Từ công ty tên lửa thành đế chế AI và dữ liệu
Điều đáng chú ý nhất trong hồ sơ IPO của SpaceX là sự thay đổi về câu chuyện tăng trưởng.
Trong gần hai thập kỷ qua, công ty được biết đến với các tên lửa tái sử dụng như Falcon 9, Falcon Heavy và chương trình tàu vũ trụ Starship. Song hiện nay, SpaceX đang mở rộng mạnh sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và cơ sở hạ tầng dữ liệu.
Sau thương vụ mua lại xAI của Elon Musk hồi đầu năm, SpaceX đã sở hữu hệ sinh thái AI hoàn chỉnh bao gồm chatbot Grok, nền tảng mạng xã hội X cùng các trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn.
Ban lãnh đạo SpaceX thậm chí còn đề cập tới ý tưởng xây dựng các trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian quỹ đạo trong tương lai. Đây là khái niệm từng được xem là khoa học viễn tưởng nhưng đang dần được giới công nghệ nghiên cứu nghiêm túc nhờ sự phát triển của công nghệ phóng tái sử dụng và năng lượng mặt trời ngoài không gian.
Theo tài liệu gửi nhà đầu tư, SpaceX cho rằng tổng quy mô thị trường mà công ty có thể tiếp cận trong tương lai lên tới 28,5 nghìn tỷ USD. Con số này bao gồm dịch vụ phóng vệ tinh, Internet toàn cầu, AI, điện toán đám mây, hạ tầng dữ liệu, viễn thông và nhiều lĩnh vực mới khác.
Đó là lý do nhiều nhà đầu tư hiện không còn định giá SpaceX như một doanh nghiệp hàng không vũ trụ truyền thống mà giống một sự kết hợp giữa Nvidia, Amazon Web Services, Starlink và một công ty không gian thế hệ mới.
Vì sao SpaceX phải giảm mục tiêu định giá?
Mặc dù 1,8 nghìn tỷ USD vẫn là mức định giá khổng lồ, việc giảm kỳ vọng từ hơn 2 nghìn tỷ USD cho thấy SpaceX đang đối mặt với một số thách thức thực tế.
Thứ nhất, doanh thu tăng trưởng rất mạnh nhưng lợi nhuận lại suy giảm đáng kể.
Theo hồ sơ IPO, SpaceX đạt doanh thu 18,7 tỷ USD trong năm 2025, tăng mạnh từ mức 14 tỷ USD của năm trước. Tuy nhiên, công ty đã chuyển từ lợi nhuận 791 triệu USD năm 2024 sang khoản lỗ gần 4,94 tỷ USD trong năm 2025.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ các khoản đầu tư khổng lồ vào chương trình Starship, mạng vệ tinh Starlink thế hệ mới, hạ tầng AI cũng như việc tích hợp xAI vào hệ sinh thái tập đoàn.
Thứ hai, các nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn với những doanh nghiệp công nghệ được định giá quá cao. Sau giai đoạn bùng nổ AI từ năm 2023 đến 2025, thị trường hiện đòi hỏi bằng chứng rõ ràng hơn về khả năng chuyển đổi công nghệ thành lợi nhuận thực tế.
Thứ ba, nhiều chuyên gia cho rằng SpaceX vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào các hợp đồng Chính phủ Mỹ và các chương trình không gian quốc gia. Dù đây là nguồn doanh thu ổn định, nó cũng khiến một số nhà đầu tư lo ngại về rủi ro chính sách trong tương lai.
Trong khi Starship thường thu hút mọi ánh nhìn của truyền thông, nhiều nhà phân tích tin rằng Starlink mới là tài sản quan trọng nhất của SpaceX.
Mạng Internet vệ tinh toàn cầu hiện đã có hàng chục triệu người dùng trên khắp thế giới và tiếp tục mở rộng nhanh chóng. Không giống hoạt động phóng tên lửa vốn mang tính chu kỳ, Starlink tạo ra nguồn doanh thu thuê bao định kỳ ổn định.
Trong tương lai, Starlink còn có thể đóng vai trò nền tảng cho các dịch vụ AI, điện toán biên, kết nối xe tự hành, hàng không, hàng hải và các mạng truyền thông quân sự.
Nhiều báo cáo của các tổ chức tài chính quốc tế nhận định riêng Starlink hoàn toàn có thể đạt giá trị hàng trăm tỷ USD trong vài năm tới. Một số chuyên gia thậm chí cho rằng giá trị của Starlink có thể vượt cả mảng phóng tên lửa truyền thống của SpaceX.
Bước ngoặt định hình ngành công nghệ trong nhiều thập kỷ
Dù mức định giá mục tiêu được điều chỉnh từ hơn 2 nghìn tỷ USD xuống còn khoảng 1,8 nghìn tỷ USD, SpaceX vẫn đang đứng trước cơ hội tạo nên thương vụ IPO mang tính lịch sử.
Đây không chỉ là câu chuyện về một công ty tên lửa, mà còn là sự chuyển mình của một tập đoàn công nghệ đang muốn trở thành nền tảng hạ tầng cho kỷ nguyên AI và không gian.
Nếu thành công, SpaceX có thể trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới ngay trong ngày giao dịch đầu tiên. Quan trọng hơn, đợt IPO này sẽ là phép thử lớn đối với niềm tin của giới đầu tư vào tầm nhìn dài hạn của Elon Musk: xây dựng một hệ sinh thái kết nối giữa trí tuệ nhân tạo, Internet vệ tinh, dữ liệu toàn cầu và tham vọng chinh phục không gian.
Trong mắt nhiều nhà đầu tư, tương lai của SpaceX không còn nằm ở những tên lửa Falcon hay các vụ phóng ngoạn mục. Giá trị thực sự của công ty nằm ở khả năng trở thành hạ tầng nền tảng cho nền kinh tế số và nền kinh tế không gian của thế kỷ. Nếu Musk hiện thực hóa được tham vọng đó, mức định giá 1,8 nghìn tỷ USD ngày nay có thể chỉ là điểm khởi đầu.
Tuy nhiên, thách thức cũng không hề nhỏ. Sau khi niêm yết, SpaceX sẽ phải chịu áp lực từ cổ đông công khai, các yêu cầu minh bạch tài chính và kỳ vọng tăng trưởng liên tục từ thị trường chứng khoán. Điều này khác hoàn toàn với mô hình hoạt động linh hoạt của một công ty tư nhân trước đây.
Anh Tuệ / Vietnamfinance.vn
