Sau vụ án buôn lậu kim cương, niềm tin thị trường bị ảnh hưởng khiến khách hàng đồng loạt bán lại đá quý, đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình trạng căng thẳng thanh khoản. Hàng loạt cửa hàng phải tạm ngừng thu đổi, đóng cửa trước áp lực dòng tiền.
Sau vụ khởi tố liên quan đến đường dây buôn lậu kim cương có sự tham gia của lãnh đạo Công ty Kiểm định PNJ-Lab và một số chủ cửa hàng kinh doanh, thị trường kim cương rơi vào cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Hàng loạt khách hàng đổ xô mang kim cương đi bán lại, tạo áp lực thanh khoản lớn lên các doanh nghiệp và kéo theo làn sóng đóng cửa, tạm ngừng thu đổi, thậm chí giải thể.
Nhiều năm qua, kim cương được giới thiệu là tài sản có giá trị cao, dễ tích trữ và có thể bán lại cho chính đơn vị phân phối. Phần lớn doanh nghiệp kinh doanh kim cương đều cam kết thu mua lại với mức giá từ 80-95% giá bán ban đầu, tùy chất lượng và kích thước viên đá.
Tuy nhiên, thị trường giao dịch thứ cấp của kim cương gần như phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn vị bán ra. Khi niềm tin bị lung lay sau các vụ khởi tố, hàng loạt khách hàng đồng loạt mang kim cương đến bán lại để thu hồi vốn. Lượng tiền mặt phải chi trả tăng đột biến trong khi doanh nghiệp không thể xoay vòng nguồn vốn kịp thời, khiến nhiều đơn vị rơi vào tình trạng căng thẳng thanh khoản.
Sau thông tin khởi tố các chủ tiệm vàng Kim Lý, Ngọc Tâm và Ngọc Châu Âu hôm 14/7, nhiều cửa hàng kinh doanh kim cương tại TP.HCM đồng loạt đóng cửa.
Trên đường Lê Thánh Tôn (phường Sài Gòn), từng được xem là “phố kim cương”, nhiều cửa hàng hiện đóng kín cửa, có nơi trả mặt bằng. Tình trạng tương tự cũng diễn ra trên các tuyến đường An Dương Vương và Trần Hưng Đạo, vốn tập trung nhiều thương hiệu kinh doanh đá quý.
Đáng chú ý, Ngọc Châu Âu trước đó thông báo tạm ngừng hoạt động để “nâng cấp hệ thống” từ ngày 11 đến 24/7, nhưng đến nay vẫn chưa mở cửa trở lại và chưa có thông báo mới.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, sau khi một số cửa hàng ngừng hoạt động, nhiều khách hàng không còn chấp nhận chờ vài tháng để được thu mua như trước mà yêu cầu thanh toán ngay vì lo ngại rủi ro.
Lượng khách bán lại tăng đột biến khiến nhiều cửa hàng còn hoạt động rơi vào tình trạng quá tải, không thể xử lý kịp yêu cầu thu đổi.
Một số doanh nghiệp buộc phải dừng kinh doanh. Điển hình, Công ty TNHH Trang sức Kim cương PJA thông báo giải thể do lượng khách bán lại sản phẩm tăng mạnh, gây tắc nghẽn nghiêm trọng dòng tiền.
Theo ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM (SJA), từ đầu tháng 7 đến nay đã có nhiều cửa hàng kim cương đóng cửa. Nguyên nhân chủ yếu là áp lực thanh khoản quá lớn khi lượng khách bán lại tăng mạnh, vượt khả năng tài chính của doanh nghiệp.
Không chỉ đặt các doanh nghiệp vào tình thế khó khăn, vụ việc còn bộc lộ nhiều bất cập trong công tác quản lý hoạt động giám định kim cương.
Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính, luật sư Phạm Thị Quỳnh Trang (Công ty Luật TNHH Việt Anh 24H, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng nếu các cáo buộc được chứng minh, vụ án phản ánh những lỗ hổng trong cả quản trị doanh nghiệp và cơ chế quản lý nhà nước.
Theo bà Trang, chứng thư giám định chỉ xác nhận các đặc tính kỹ thuật của viên kim cương, không phải tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa. Tuy nhiên, trong thực tế, chứng thư lại được xem như “giấy bảo chứng”, nên có thể bị lợi dụng để hợp thức hóa hàng nhập lậu nếu thiếu cơ chế kiểm soát.
Bà cũng cho rằng quy trình quản trị của các tổ chức giám định còn nhiều bất cập, trong khi công tác hậu kiểm và cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc chưa được xây dựng đồng bộ. Vì vậy, cần sớm số hóa dữ liệu, áp dụng mã định danh cho từng viên đá và kết nối thông tin giữa các cơ quan quản lý nhằm nâng cao khả năng phát hiện sai phạm.
Cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là bài toán thanh khoản của các doanh nghiệp kinh doanh kim cương mà còn là phép thử đối với tính minh bạch của toàn ngành. Để khôi phục niềm tin, bên cạnh việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, thị trường cần một cơ chế quản lý chặt chẽ hơn về kiểm định, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Chỉ những doanh nghiệp hoạt động minh bạch, có năng lực tài chính và giữ được uy tín mới có thể vượt qua giai đoạn thanh lọc này.
Tiểu Vy / Vietnamfinance.vn
