Một người đàn ông dâm ô với trẻ em trong làng bị phát hiện. Vụ việc trình báo với già làng và ban quản lý thôn. Sau cuộc họp, già làng đưa ra quyết định phạt một con heo. Sau đó, vụ việc lại được báo cho công an xã.
Công an vào cuộc điều tra. Người này tiếp tục bị phạt 3 tháng tù.
Đó là câu chuyện xảy ra ở huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum, khi già làng vẫn được coi như thước đo mẫu mực về sự công bằng, nhưng vẫn không thể thay thế được sự nghiêm minh của pháp luật.
Say rượu, sờ ngực cháu họ
Theo hồ sơ, sáng 23-5-2018, cả nhà lên nương đi làm, A Xiêng (64 tuổi, ngụ tại huyện Đăk Glei) ngồi nhà một mình thấy buồn nên đi mua 1 lít rượu về uống. Uống xong lít rượu, như thói quen A Xiêng đi ngủ.
Đang ngon giấc thì gần trưa cháu Y Miên (9 tuổi), cháu họ hàng gọi A Xiêng bằng ông và cũng là hàng xóm, sang nhà A Xiêng để mượn chày giã gạo. Giật mình dậy thấy Y Miên đang đứng ở cửa sổ, A Xiêng “nảy ý đồ xấu” với cháu. A Xiêng liền đứng dậy ra bế Y Miên vào nhà.
Vào đến nhà trong, A Xiêng đặt cháu bé xuống sàn rồi đưa tay lên sờ ngực cháu. Sau đó Xiêng kéo quần cháu bé xuống định thực hiện hành vi xấu thì bị bé Y Miên chống cự, giãy giụa quyết liệt nên A Xiêng không thực hiện được ý đồ xấu của mình nên bèn thả cháu ra. Cháu bé bỏ chạy một mạch về nhà, còn A Xiêng đi ngủ tiếp.
Sau khi chạy về đến nhà, Y Miên tức giận kể lại sự việc cho bố mẹ mình biết. Nghe con gái kể sự tình, bố mẹ Y Miên ngay lập tức sang gặp A Xiêng để hỏi. Bị truy vấn, A Xiêng thừa nhận đã bế cháu bé vào nhà, sờ ngực và định tuột quần để “làm chuyện xấu”.
Nghe A Xiêng thừa nhận xong, bố của Y Miên đến trình báo ngay với già làng và ban quản lý thôn. Y Xiêng cũng được yêu cầu đi gặp già làng luôn vì trước đó trong thôn đã có việc xảy ra tương tự và già làng đã mời các bên cùng đến để giải quyết. Lần đó, người có lỗi phải nộp phạt cho làng một con heo.
Sau khi đôi bên gặp già làng trình báo vụ việc, già làng tổ chức “cuộc họp thôn” với đầy đủ thành phần tham dự như: dân làng, gia đình bé Y Miên, đại diện ban quản lý thôn, đoàn thanh niên, đại diện hội phụ nữ…
Tại đây A Xiêng thừa nhận có dùng tay sờ vào vùng kín của cháu bé Y Miên chứ không có ý định giao cấu. Do đó, theo phong tục của làng thì A Xiêng bị buộc phải nộp phạt một con heo to cho làng, đồng thời A Xiêng bồi thường cho Y Miên hơn 4 triệu đồng. A Xiêng đồng ý.
Bị làng phạt thì xấu hổ lắm. Mình già quá rồi mà phải nhận lỗi trước dân làng, trước đoàn thể thì rất xấu hổ nhưng vì mình đã sai nên chấp nhận thôi. A Xiêng
Đã bị làng phạt vẫn bị khởi tố
Sau khi nghe A Xiêng thừa nhận hành vi sai phạm của mình và chịu nộp phạt, đại diện thôn đã báo cáo sự việc cho công an xã. Lý do của những người đại diện thôn và đoàn thể trong thôn trình báo lên công an là bởi trước đó trong thôn cũng đã xảy ra một việc tương tự, người làm sai đã bị nộp phạt một con heo và A Xiêng biết rõ chuyện nhưng không rút kinh nghiệm.
Già làng lý luận: “Biết rõ làm như vậy là sai mà vẫn làm thì phải báo cáo sự việc lên công an xã để công an xã xử lý thôi”.
Sau khi nhận được các thông tin và lời khai từ những người liên quan thì đến tháng 7-2018, Công an huyện Đăk Glei ra quyết định trưng cầu giám định mức độ tổn thương và các dấu vết để lại trên bộ phận sinh dục của Y Miên. Vì cho rằng con gái không bị tổn thương gì về thân thể và tinh thần nên mẹ của Y Miên đã từ chối giám định.
Sau đó, A Xiêng vẫn bị khởi tố và được tòa án đưa ra xét xử hành vi dâm ô với người dưới 16 tuổi.
Tại phiên tòa xét xử bị cáo A Xiêng diễn ra ngày 25-2-2019, A Xiêng khai nhận hành vi phạm tội của bị cáo như cáo trạng truy tố và bản luận tội của viện kiểm sát tại phiên tòa là đúng. A Xiêng cho rằng do mình uống rượu say nên khi thấy cháu Y Miên thì bị cáo không làm chủ được bản thân nên đã nảy ra ý định xấu với cháu.
Tại tòa, A Xiêng cũng nói rất xấu hổ với việc làm của mình. Bởi trước đó họp thôn, A Xiêng cũng đã nhận sai, chịu nghe phê bình, phải nộp phạt cho làng.
“Bị làng phạt thì xấu hổ lắm. Mình già quá rồi mà phải nhận lỗi trước dân làng, trước đoàn thể thì rất xấu hổ. Nhưng vì mình đã sai nên chấp nhận bồi thường cho gia đình cháu Y Miên nên mong được xem xét để chịu mức hình phạt thấp nhất của pháp luật” – A Xiêng nói.
Nhân chứng được triệu tập tại tòa hôm đó còn có con trai của A Xiêng. Người này khai hôm xảy ra sự việc cũng vừa lúc anh đi làm rẫy về thì gặp bé Y Miên chạy ra khỏi nhà nhưng anh không biết bố mình đã làm gì con bé.
Ngoài ra, tòa cũng triệu tập các nhân chứng khác đến tòa: bí thư thôn, đại diện đoàn thanh niên thôn, trưởng thôn…, những nhân chứng này đều đưa ra những lời khai liên quan việc thừa nhận tội của A Xiêng diễn ra trong buổi làm việc giữa A Xiêng và thôn trước đó.
Tại phiên tòa, cha của bé Y Miên nói rằng việc của A Xiêng làm sai thì A Xiêng đã nhận rồi, con gái Y Miên của ông cũng không bị tổn thương gì về tinh thần và sức khỏe, thân thể. Hơn nữa, A Xiêng cũng đã hối hận, đã nộp phạt, đã bồi thường nên đề nghị tòa giảm mức hình phạt cho A Xiêng.
Sau khi xem xét chứng cứ và lời khai của các bên cùng nhân chứng, tòa đã tuyên phạt A Xiêng mức án 3 tháng tù.
Hình phạt của già làng “nặng” hơn của tòa
Luật sư Đinh Văn Hiến cho biết việc bị cáo đã bị làng phạt vạ vì họ có luật tục riêng của họ. Luật tục của địa phương chỉ có chế tài về kinh tế mà không có chế tài về hình phạt. Mục đích chính là nhằm lên án về đạo đức để người vi phạm cảm thấy xấu hổ mà sửa chữa. Thậm chí, có người phạm lỗi nặng, bị đuổi ra khỏi cộng đồng. Cho nên đối với dân làng hình phạt này nặng hơn hình phạt đi tù rất nhiều.
Bản thân người dân địa phương rất thật thà, nếu họ sai họ sẽ nhận. Tuy nhiên, không phải vụ việc nào cũng răn đe được, có người vi phạm đã bị phạt rồi nhưng sau đó vẫn tái phạm và bị phạt tiếp.
HOÀNG ĐIỆP /Tuổi Trẻ
