Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu yêu cầu này tại cuộc họp Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm (ATTP) và đánh giá hoạt động của mô hình Ban Quản lý ATTP tại TPHCM, tỉnh Bắc Ninh, Đà Nẵng, chiều 8/9.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo đánh giá toàn diện tình hình vệ sinh ATTP ở cơ sở; xác định những tồn tại, hạn chế, khó khăn đòi hỏi sự điều phối liên ngành từ Ban Chỉ đạo Trung ương; tổng kết, kiện toàn mô hình Ban Quản lý ATTP ở một số địa phương…
Lợi dụng chính sách hậu kiểm để vi phạm
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, trong 6 tháng đầu năm, ngành y tế đã kiểm tra 250.938 cơ sở, phát hiện 40.403 cơ sở vi phạm về ATTP (chiếm 16,1% số cơ sở được kiểm tra); đã xử lý 6.324 cơ sở (chiếm 15,65% số cơ sở vi phạm), tăng so với cùng kỳ năm 2022 (10,32%), trong đó phạt tiền 6.052 cơ sở với số tiền 24,73 tỷ đồng.
Ngành nông nghiệp đã thanh tra 6.879 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và nông lâm thủy sản, xử phạt hành chính 743 cơ sở (chiếm 10,8%), tăng so với cùng kỳ năm 2022 (10,17%) với số tiền phạt 6,8 tỷ đồng (tăng so với năm 2022 (5,05 tỷ đồng).
Bộ Công Thương đã kiểm tra 3.156 vụ, xử lý 2.594 vụ việc vi phạm về ATTP, xử phạt 12,458 tỷ đồng, trị giá hàng vi phạm: 15,486 tỷ đồng.
Lực lượng cảnh sát môi trường đã phát hiện 4.192 vụ với 3.852 cá nhân và 345 tổ chức vi phạm; khởi tố 13 vụ và 7 bị can; xử phạt vi phạm hành chính 3.828 vụ 3.527 cá nhân và 321 tổ chức, tổng tiền phạt vi phạm hành chính là 24,825 tỷ đồng.
Đối với thực phẩm nhập khẩu thuộc quản lý của Bộ Y tế có 12.382 lô hàng đăng ký kiểm tra, 100% kết quả kiểm tra đạt; 100% lô hàng thực phẩm nhập khẩu thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương được kiểm tra về ATTP.
Từ ngày 1/1/2023 đến hết ngày 21/6/2023, toàn quốc ghi nhận 57 vụ ngộ độc thực phẩm làm 864 người mắc và 13 trường hợp tử vong, đáng chú ý xuất hiện ngộ độc do Clostridium Botulinum là loại độc tố rất hiếm gặp trước đây.
Theo đánh giá của Bộ Y tế, ý thức chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh ngày càng được nâng lên. Việc kinh doanh hàng hóa kém chất lượng, hàng quá hạn sử dụng và không rõ nguồn gốc đã giảm so với trước.
Công tác thanh tra, kiểm tra được triển khai theo hướng tập trung vào những vụ việc cụ thể hạn chế dàn trải, đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm với nhiều hình thức khác nhau, bảo đảm đúng pháp luật, công khai kịp thời trên phương tiện thông tin đại chúng.
Hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông đã được đẩy mạnh, tăng cường về số lượng, đa dạng hóa các hình thức, thực hiện thường xuyên liên tục đã góp phần nâng cao nhận thức, hành động của các tổ chức, cá nhân. Việc kết hợp giữa tuyên truyền mang tính chất khuyến khích, hướng dẫn với tuyên truyền mang tính răn đe đã phát huy hiệu quả công tác truyền thông về ATTP.
Tuy nhiên, một bộ phận doanh nghiệp đã lợi dụng cơ chế hậu kiểm để thực hiện không đúng quy định tự công bố chất lượng sản phẩm như không gửi hồ sơ đến cơ quan quản lý địa phương; công bố không đúng, không đầy đủ, thậm chí không công bố sản phẩm mình sản xuất. Điều này dẫn đến nhiều sản phẩm không được hậu kiểm.
Một số phụ gia thực phẩm nhập khẩu bị lạm dụng, sử dụng sai mục đích công bố ban đầu. Nhiều doanh nhiệp không còn hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiếm tra, hậu kiểm (tỉ lệ có nơi lên đến 80%).
Trong khi đó, lực lượng chức năng không có đủ nguồn lực để kiểm tra hậu kiểm sản phẩm tự công bố đang ngày càng nhiều và phong phú (riêng TPHCM là 200.000 sản phẩm).
Trung tướng Nguyễn Duy Ngọc, Thứ trưởng Bộ Công an đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp xã, phường trong quản lý ATTP.
“Mọi vi phạm đều có địa chỉ cụ thể, vì vậy, chúng ta phải quan tâm hơn nữa đến địa bàn cơ sở”, Trung tướng Nguyễn Duy Ngọc nói.
Đề xuất nâng cấp, kiện toàn Ban Quản lý ATTP
Đánh giá về hiệu quả hoạt động của mô hình Ban Quản lý ATTP ở địa phương, lãnh đạo UBND TPHCM, TP. Đà Nẵng, tỉnh Bắc Ninh cho biết cơ quan này được thí điểm thành lập trên cơ sở sát nhập các cơ quan quản lý ATTP tuyến tỉnh thuộc Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương.
Về cơ bản, việc thành lập thống nhất một đầu mối đã tổng hợp được nguồn lực quản lý, thuận tiện trong quá trình chỉ đạo triển khai, giảm thời gian trong kết hợp thanh tra, kiểm tra, bước đầu có hiệu quả trong hoạt động xử lý vi phạm, tăng cường giáo dục, truyền thông, thuận lợi trong chỉ đạo điều hành.
Bên cạnh đó, do Ban Quản lý ATTP là mô hình thí điểm nên các hoạt động về đầu tư, chỉ đạo điều hành, phối hợp quản lý với các sở, ban, ngành còn vừa làm, vừa rút kinh nghiệm. Đặc biệt, sau khi có Luật Thanh tra sửa đổi chức năng xử phạt vi phạm hành chính không giao cho các Ban Quản lý ATTP nên còn khó khăn trong xử lý vi phạm.
Ngày 24/6/2023, Quốc hội đã có Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, trong đó có nội dung cho phép thành lập Sở ATTP.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Dương Anh Đức cho biết thêm cơ cấu tổ chức hiện nay của Ban Quản lý ATTP không làm phát sinh biên chế mới mà sử dụng nhân sự từ các Sở Y tế, NN&PTNT, Công Thương.
Rà soát toàn bộ hệ thống quản lý ATTP từ sản xuất đến tiêu dùng
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu Bộ Y tế, cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, tiếp tục cập nhật diễn biến, tình hình về ATTP từ đầu năm đến nay, có so sánh với cùng kỳ về số người bị ngộ độc, thực trạng quản lý các mặt hàng có nguy cơ cao về ATTP, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân. Từ đó chỉ ra những vấn đề mới xuất hiện, cần tập trung chỉ đạo, ưu tiên hành động để bảo đảm sức khoẻ cho người dân.
Đối với việc kiện toàn tổ chức, bộ máy cơ quan quản lý ATTP, Phó Thủ tướng yêu cầu đánh giá kỹ để triển khai theo tinh thần thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương của Chỉ thị số 17-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, ATTP trong tình hình mới.
“Các địa phương phải dựa trên hiệu lực, hiệu quả của các mô hình quản lý ATTP để đánh giá những điểm làm được, chưa được. Những cấp nào cần quan tâm, đầu tư, những yêu cầu về chất lượng tổ chức, bộ máy, công cụ thanh tra, kiểm tra”, Phó Thủ tướng đặt vấn đề và nhấn mạnh mục tiêu là đo, đếm được hiệu quả quản lý ATTP thông qua chuyển biến ở cơ sở.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu nâng cao năng lực hệ thống phòng kiểm nghiệm ATTP; tăng cường công tác hậu kiểm, thanh tra, giám sát; quản lý chặt chẽ việc quảng cáo và xử lý nghiêm các vi phạm quy định quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe…
Theo lĩnh vực được giao, các bộ, ngành phải rà soát toàn bộ hệ thống quản lý ATTP từ khâu sản xuất đến tiêu dùng, hài hài hóa với tiêu chuẩn, quy chuẩn của các nước phát triển; nghiên cứu hoàn thiện thể chế quản lý ATTP, nâng cao chế tài xử phạt, phân định rõ những việc, những khâu huy động xã hội hoá hay Nhà nước giữ vai trò chủ đạo.
Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động và phổ biến kiến thức ATTP, quy trình quản lý chất lượng tiên tiến, an toàn; chú trọng đối tượng hộ sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ; phát huy vai trò của Mặt trận tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ và đoàn thể các cấp trong vận động giám sát ATTP.
Phó Thủ tướng cũng gợi mở xem xét phương án thực hiện tiền kiểm đối với một số loại thực phẩm, phụ gia thực phẩm có nguy cơ cao về ATTP; siết chặt kiểm soát việc nhập khẩu, nhập lậu các mặt hàng thực phẩm, đồ uống; quy định rõ trách nhiệm của cơ quan truyền thông, báo chí khi quảng cáo thực phẩm, nhất là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ.
Minh Khôi / báo Chính Phủ
