Lượng ôtô tăng cao, khu vực nội đô quá tải, cần phát triển giao thông công cộng… là lý do Sở GTVT đề xuất thu phí ôtô vào trung tâm. 

Chiều 17/7, ông Ngô Hải Đường (Trưởng phòng Khai thác hạ tầng đường bộ, Sở GTVT TP HCM) cho biết, các tuyến đường nội đô đang bị quá tải, trong 6 tháng đầu năm, lượng ôtô đăng ký mới trên địa bàn tăng hơn 15% (xe máy tăng 6%). Nếu thành phố không có giải pháp, tình hình kẹt xe ở trung tâm sẽ ngày càng nghiêm trọng.

Đề án thu phí ôtô vào khu vực trung tâm Sở GTVT TP HCM vừa trình UBND thành phố dựa trên đề xuất của Công ty Cổ phần Công nghệ Tiên Phong (ITD) trước đây. Mục tiêu là hạn chế ùn tắc giao thông khu vực trung tâm, cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường, đồng thời hạn chế lượng ôtô cá nhân, phát triển giao thông công cộng và hạ tầng giao thông.

“Với sự đồng tình của Hội đồng giao thông đô thị thành phố, Sở GTVT đã mạnh dạn trình UBND thành phố để xin chủ trương đầu tư công để ghi vốn, làm cơ sở thuê tư vấn nghiên cứu khả thi, lập nghiên cứu có đánh giá sâu hơn”, ông Đường nói.

Theo đại diện Sở GTVT, đề án có điểm khác cơ bản so với đề xuất của ITD là phương thức đầu tư công. Sở kiến nghị UBND TP HCM dùng ngân sách thực hiện, chỉ thuê tư nhân bảo trì, thu phí… Tổng mức đầu tư khái toán là 250 tỷ đồng, còn mức đầu tư ITD đưa ra trước đây là 1.500 tỷ đồng (do tư nhân tự đầu tư nên có nhiều yếu tố khác như lãi suất vay ngân hàng, hao mòn thiết bị…).

“Kinh nghiệm từ Singapore cho thấy khoảng 2 năm thực hiện là có thể thu hồi vốn. Số tiền này sẽ dùng phục vụ trở lại cho việc phát triển hạ tầng và phương tiện giao thông công cộng”, ông Đường nói. Cụ thể là tăng đầu tư xe buýt mới, miễn phí đi xe buýt ở khu trung tâm, đầu tư thêm các nhà chờ… nhằm thu hút người dân sử dụng xe buýt, giảm xe cá nhân.

Về vấn đề gây nhiều băn khoăn nhất trong đề án của ITD trước đây là việc thu phí ôtô vào trung tâm chưa có trong Luật phí và lệ phí. Nhưng hiện nay TP HCM đã được quyết định một số loại phí mới – theo Nghị quyết 54/2017 của Quốc hội về thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù. Còn đối với việc chế tài chủ xe không thanh toán ở các trạm thu phí, thành phố sẽ kiến nghị bổ sung hình thức xử phạt khi Bộ GTVT điều chỉnh Luật Giao thông đường bộ và Nghị định 46 về trật tự an toàn giao thông.

“Đề án nhận được sự đồng tình của Hội đồng giao thông đô thị thành phố, nên Sở GTVT xin UBND chủ trương đầu tư công để ghi vốn, làm cơ sở thuê tư vấn nghiên cứu khả thi, lập nghiên cứu đánh giá sâu hơn”, ông Đường cho hay.

Trong đề án thu phí ôtô vào trung tâm TP HCM trước đây, 34 cổng thu phí tự động được xây trong vành đai khép kín, bao gồm các tuyến đường xung quanh quận 1, 3 và vùng giáp ranh quận 5, 10 như: đường 3/2, Lê Hồng Phong, Lý Thái Tổ, Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Kiệt, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Phúc Nguyên (giao với Cách Mạng Tháng Tám) và tuyến đường Hoàng Sa dọc kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Chi phí xây dựng khoảng 1.500 tỷ đồng do nhà đầu tư bỏ ra, thực hiện theo hình thức BLT (xây dựng, thuê dịch vụ và chuyển giao) trong thời hạn 15 năm (2018-2034). Nhà đầu tư chỉ cung cấp giải pháp, còn tiền phí được sử dụng thế nào do chính quyền TP HCM quyết định.

Khi triển khai thu phí, mỗi ôtô sẽ mở một tài khoản. Lúc xe vào khu trung tâm giờ cao điểm, hệ thống sẽ trừ tiền trong tài khoản.

Ôtô con phải đóng 40.000 đồng mỗi lượt; ôtô khách là 50.000 đồng. Hệ thống chỉ thu trong giờ cao điểm (6-9h và 16-19h) để người dân lựa chọn thời gian di chuyển và tuyến đường phù hợp; xe biển xanh vào trung tâm vẫn phải nộp phí, trừ xe công vụ ưu tiên theo quy định (cấp cứu, hộ đê, chữa cháy…); xe buýt không bị thu phí; giảm 25% đối với taxi (30.000 đồng); xe đăng ký trong khu vực trung tâm cũng được đề xuất giảm 25%.

Xe nào không đóng tiền, hệ thống sẽ ghi nhận và thông báo xử phạt, sau đó báo qua đơn vị đăng kiểm không cho đăng kiểm cho đến khi nộp phạt.

Chủ đầu tư sử dụng công nghệ nhận diện vô tuyến (RFID) kết hợp tự động nhận dạng biển số (ANPR). Cách này được cho là đảm bảo khả năng thu phí đa làn không dừng với công suất 1.800 ôtô mỗi giờ trên một làn.

Theo tính toán của đề án, trong năm đầu tiên áp dụng thu phí, lượng ôtô vào khu trung tâm giờ cao điểm sẽ giảm tới 49%, nhường đường cho xe buýt tăng từ 9% lên 15%. Việc này giúp thay đổi hành vi sử dụng xe cá nhân, chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Hữu Công/VNE