Lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, Mỹ nhập khẩu nhiều hàng hóa từ Đài Loan hơn Trung Quốc, khi các mức thuế do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đang định hình lại dòng chảy thương mại toàn cầu, đồng thời làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ.
Theo số liệu do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 20/1, nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc vào Mỹ đã giảm mạnh gần 44% trong tháng 12 so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 21,1 tỷ USD. Ngược lại, lượng hàng xuất khẩu từ Đài Loan sang Mỹ tăng hơn gấp đôi trong cùng kỳ, đạt 24,7 tỷ USD.
Sự gia tăng mạnh mẽ của hàng hóa Đài Loan phản ánh việc mở rộng quy mô cung ứng chip và máy chủ cho các công ty AI. Xu hướng này đã làm thay đổi sâu sắc cấu trúc thương mại của Đài Loan và đưa nền kinh tế gần 1 nghìn tỷ USD của họ trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Năm 2023, Đài Loan xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều hơn sang Mỹ hoặc bất kỳ quốc gia nào khác. Tuy nhiên, trong năm vừa qua, lượng hàng hóa vận chuyển từ hòn đảo này vượt Thái Bình Dương sang Mỹ đã tăng lên mức gấp đôi so với lượng hàng đi qua eo biển Đài Loan.
Trong khi các nhà xuất khẩu Trung Quốc ngày càng đa dạng hóa thị trường ngoài Mỹ do mức thuế cao hơn nhiều từ chính quyền Tổng thống Trump, các doanh nghiệp Đài Loan lại đi theo hướng ngược lại khi Mỹ chiếm gần 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của Đài Loan trong năm ngoái.
Ngay cả khi các doanh nghiệp Trung Quốc tìm cách né tránh thuế quan bằng cách mở rộng sang các thị trường khác hoặc chuyển hàng qua nước thứ ba, thương mại trực tiếp giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chứng kiến sự sụt giảm đáng kể.
Dữ liệu mới cũng cho thấy những giới hạn trong nỗ lực cân bằng thương mại toàn cầu của Washington. Trong tháng 12, Mỹ ghi nhận thâm hụt thương mại 12,7 tỷ USD với Trung Quốc, đứng sau Liên minh châu Âu, Đài Loan và Mexico.
Tính chung cả năm, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc giảm 93,4 tỷ USD xuống còn 202,1 tỷ USD vào năm 2025. Ngược lại, mức thâm hụt với Đài Loan tăng hơn gấp đôi, lên gần 147 tỷ USD.
Đài Bắc cho biết xuất khẩu được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng mạnh đối với các sản phẩm công nghệ của hòn đảo. Riêng trong tháng 12, lượng xuất khẩu nhóm “sản phẩm thông tin, truyền thông và nghe nhìn” sang Mỹ đã tăng 200,7% so với cùng kỳ năm trước.
Tuần trước, Đài Bắc đã ký thỏa thuận thương mại với Washington, theo đó mức thuế “có đi có lại” sẽ giảm từ 20% xuống 15%. Đồng thời, các sản phẩm bán dẫn có thể được xuất khẩu sang Mỹ mà không phải chịu thuế trong phạm vi hạn ngạch cụ thể.
Thỏa thuận thương mại mới cùng sự lạc quan xoay quanh làn sóng bùng nổ AI đã khiến cơ quan thống kê Đài Bắc nâng mạnh dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 lên 7,71%, từ mức 3,54% trước đó.
Những thay đổi nhanh chóng trong dòng chảy thương mại cho thấy sự dịch chuyển cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó nhu cầu đối với công nghệ AI và chính sách thương mại của Mỹ đang đóng vai trò quyết định, đồng thời tái định hình vị thế kinh tế của các nền kinh tế châu Á trong kỷ nguyên công nghệ mới.
