Từ khi phá sản, tài sản của Vinaxuki – doanh nghiệp từng đi đầu trong sản xuất ô tô tại Việt Nam – liên tục bị các ngân hàng phát mãi để thu hồi nợ. Mới đây, tài sản đảm bảo cho món nợ xấu gần 250 tỷ đồng của Vinaxuki lại bị rao bán.
Tài sản của Vinaxuki liên tiếp bị rao bán
Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank AMC) đang tiến hành xử lý tài sản đảm bảo để thu hồi nợ của khách hàng là CTCP Ô tô Xuân Kiên (Vinaxuki).
Tài sản bảo đảm là 15 xe ô tô tải thương hiệu Vinaxuki đang trong kho nhà máy Vinaxuki Mê Linh, các xe đều chưa hoàn thiện để xuất xưởng, sản xuất từ năm 2012.
Theo công bố của VietinBank, khoản nợ của Vinaxuki tại VietinBank Chương Dương tính đến ngày 4/7 có giá trị hơn 248,5 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ gốc là hơn 82,4 tỷ đồng, nợ lãi 166,1 tỷ đồng.
Tuy nhiên, VietinBank AMC không công khai mức giá khởi điểm cũng như tình trạng hiện thời của lô xe này.
Đây không phải lần đầu tài sản của Vinaxuki bị ngân hàng rao bán. Vài năm lại đây, nhiều ngân hàng đăng tải thông tin về việc thu giữ tài sản đảm bảo, rao bán các khoản nợ hoặc tài sản của Vinaxuki, thậm chí rao bán rất nhiều lần nhưng không có người mua.
Hồi tháng 2/2023, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) thông báo phát mại tài sản bảo đảm của Vinaxuki Thái Nguyên với giá khởi điểm gần 332 tỷ đồng. Tài sản bảo đảm là hệ thống lò luyện trung tần KGPS600-1.0, sản xuất năm 2010 và hệ thống làm mát lò đúc FBH-80T, sản xuất năm 2009.
Vào tháng 8/2022, Vietcombank Chi nhánh Thăng Long rao bán đấu giá hệ thống máy móc, thiết bị tại nhà máy sản xuất ô tô số 1 thuộc chi nhánh Vinaxuki tại huyện Mê Linh, Hà Nội. Giá khởi điểm cho khối tài sản đảm bảo này là 33,128 tỷ đồng.
Trước đó, đầu tháng 11/2020, Vietcombank Chi nhánh Thăng Long rao bán lần thứ 5 hệ thống nhà xưởng, máy móc thiết bị của Vinaxuki tại huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
Đầu tháng 4/2020, Vietcombank Chi nhánh Thăng Long đã rao bán tài sản của Vinaxuki Thanh Hóa lần đầu tiên với giá khởi điểm 44,3 tỷ đồng nhưng không có người mua. Những lần rao bán sau đó, giá liên tục giảm, lần lượt xuống còn 42,9 tỷ đồng, 39,3 tỷ đồng, 36,3 tỷ đồng và lần thứ 5 chỉ còn 28,3 tỷ đồng, mức giá này đã giảm 16 tỷ đồng tương ứng 36% so với mức giá ban đầu.
Vào đầu năm 2019, Vietcombank đã khởi kiện Vinaxuki Thanh Hóa. Vietcombank yêu cầu Vinaxuki thực hiện nghĩa vụ trả nợ với số tiền gần 188 tỷ đồng (tính đến 10/4/2019). Trong đó, nợ gốc xấp xỉ 98 tỷ đồng, nợ lãi trong hạn hơn 78 tỷ đồng, nợ lãi quá hạn gần 11,7 tỷ đồng.
Ngoài ra, Vietcombank còn buộc Vinaxuki Thanh Hóa tiếp tục thanh toán lãi phát sinh cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ trả nợ; xử lý các tài sản bảo đảm theo các hợp đồng thế chấp đã ký kết. Vinaxuki Thanh Hóa đã đồng ý cho Vietcombank xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ và xóa nợ như đã thỏa thuận vào năm 2015.
Năm 2020, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) thông báo đấu giá tài sản là khoản nợ của Vinaxuki và Công ty TNHH MTV Ô tô Xuân Kiên Thái Nguyên với giá khởi điểm chào bán là 1.351 tỷ đồng.
Tính đến giữa tháng 9/2019, tổng dư nợ gốc và lãi của khoản vay này là 1.265 tỷ đồng.
Tài sản bảo đảm cho khoản nợ này gồm quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất tại xã Tiền Phong, huyện Mê Linh, Hà Nội, tổng diện tích đất là hơn 138.814 m2. Cùng với đó là máy móc thiết bị tại nhà máy Vinaxuki Mê Linh; quyền khai thác mỏ quặng Antimon và dây chuyền tuyển quặng tại xã Đắk Drông, huyện Cư Jút (Đắk Nông); tài sản gắn liền với đất của Nhà máy Vinaxuki Thái Nguyên.
Thông thường, các ngân hàng chỉ trực tiếp xử lý đối với những tài sản có tính thanh khoản cao. Với những khoản nợ xấu khó đòi, hoặc những tài sản cực kỳ khó bán, các ngân hàng sẽ chuyển về cho Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản để xử lý và thu hồi nợ cho ngân hàng.
Đại gia ô tô phá sản, nợ nần
Vinaxuki từng dẫn đầu thị trường trong nước đối với dòng xe tải hạng nhẹ, với tham vọng trở thành nhà sản xuất ôtô “made in Vietnam” đầu tiên. Cùng với Trường Hải, đây là một trong hai doanh nghiệp ôtô tư nhân đầu tiên được Chính phủ cấp giấy phép sản xuất ôtô các loại và phụ tùng.
Vinaxuki được thành lập vào năm 2004. Cùng năm đó, Vinaxuki tiến hành xây dựng nhà máy tại huyện Mê Linh (tỉnh Vĩnh Phúc) với công suất 30.000 xe/năm. Từ 2006-2008, nhà máy này đã sản xuất trên 20 dòng xe tải, với tỷ lệ nội địa hóa 27%. Từ khi hoạt động, nhà máy đều có lãi, sau 3 năm đã thu hồi vốn, trả nợ cho các ngân hàng.
Từ năm 2009, Vinaxuki bắt đầu chuyển hướng và đầu tư vào làm dòng xe con. Năm 2012, Vinaxuki trình làng mẫu xe 4 chỗ giá rẻ. Nhưng những chiếc xe “Made in Vietnam” đầu tiên này chỉ dừng lại ở việc xuất hiện tại triển lãm.
Giấc mơ ô tô Việt của Vinaxuki đã đột ngột dừng lại vào năm 2012 khi Vinaxuki lỗ 45 tỷ đồng và nợ quá hạn các ngân hàng. Từ đó, Vinaxuki không thể vay được vốn ở ngân hàng nào, dù chỉ là vốn lưu động.
Cũng từ đó, Vinaxuki rơi vào thảm cảnh thua lỗ, nợ nần, các dây chuyền sản xuất bị “đắp chiếu”. Cuối 2012, công ty này nợ ngân hàng tổng cộng 1.472 tỷ đồng.
Ông Bùi Ngọc Huyên, Tổng Giám đốc Vinaxuki, cho biết đã phải bán nhà cửa lấy tiền trả lãi để được tái cơ cấu từ vốn vay ngắn hạn sang dài hạn nhưng không được các ngân hàng cho vay nữa. Sau đó, Vinaxuki bị đưa vào nợ xấu nhóm 4 và yêu cầu bàn giao tài sản để ngân hàng đấu giá.
Tới năm 2014, cả 3 nhà máy ô tô của Vinaxuki phải ngừng hoạt động, các ngân hàng thì liên tục tìm cách xiết nợ, thu hồi vốn. Từ 2017 – 2018, ngân hàng đã bán một số máy móc thiết bị là tài sản đảm bảo của Vinaxuki để trừ nợ.
Vào tháng 6/2021, UBND tỉnh Thanh Hóa có quyết định thu hồi 45,6 ha đất của Chi nhánh Vinaxuki Thanh Hóa tại huyện Hậu Lộc. Đây là phần diện tích đất còn lại thuộc dự án cụm các nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô, máy xây dựng, đã được Vinaxuki Thanh Hóa đầu tư xây dựng nhà xưởng và một số công trình trên đất với tổng vốn đầu tư 1.360 tỷ đồng. Nhà máy này đi vào hoạt động năm 2011 nhưng chỉ hai năm sau đó thì ngưng trệ rồi bỏ hoang. Đây được coi là dấu chấm hết cho giấc mơ ôtô “made in Vietnam” của ông Huyên.
Mai Anh / Vietnamfinance
