Để “cán đích” 1 triệu căn nhà ở xã hội: Kiến nghị từ các địa phương, hiệp hội

Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Trong thời gian qua, trước những biến động của thị trường bất động sản, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quan tâm, chỉ đạo quyết liệt việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy đầu tư, từng bước khơi thông nguồn cung sản phẩm nhà ở và bất động sản ở các phân khúc, trong đó nhà ở xã hội được xác định là một trọng tâm.

Nhờ đó, thị trường bất động sản từng bước được ổn định, nguồn cung có chuyển biến tích cực, niềm tin của nhà đầu tư và người dân dần được cải thiện, tính thanh khoản có dấu hiệu phục hồi; nhiều dự án nhà ở xã hội đã được cấp phép, khởi công và hoàn thành, góp phần đáp ứng nhu cầu an cư của người dân và bảo đảm an sinh xã hội.

Các địa phương hoàn thành vượt chỉ tiêu nói gì?

Là 1 trong 19 địa phương hoàn thành đạt chỉ tiêu nhà ở xã hội trong năm 2025, đại diện tỉnh Ninh Bình cho biết trong năm 2025, tỉnh đã hoàn thành mục tiêu với 4.461 căn được xây dựng. Để thực hiện mục tiêu dài hạn, toàn tỉnh đang triển khai 38 dự án với tổng quy mô gần 38.058 căn, trong đó có 7 dự án đang được thi công quyết liệt và 22 dự án khác với khoảng 24.973 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, sẵn sàng triển khai trong thời gian tới.

Tuy nhiên, tỉnh Ninh Bình cũng chia sẻ quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội vẫn còn gặp khó khăn, cơ chế ưu đãi cho các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội còn hạn chế, chưa thực sự hấp dẫn. Trong khi trình tự, thủ tục thu hồi đất và giải phóng mặt bằng còn kéo dài, chưa có cơ chế ưu tiên rút gọn. Vì vậy, tỉnh Ninh Bình kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm ban hành các hướng dẫn cụ thể và áp dụng chính sách đặc thù để tháo gỡ các vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Tương tự Ninh Bình, tỉnh Thái Nguyên cũng đạt kết quả xây dựng nhà ở xã hội vượt chỉ tiêu được giao. Cụ thể, năm 2025 Thái Nguyên đã hoàn thành 4.223 căn nhà ở xã hội, trong đó có 3.069 căn dành cho học sinh, sinh viên thuê và 1.084 căn nhà ở xã hội, hoàn thành vượt mức chỉ tiêu. Để đạt được kết quả này, Thái Nguyên đã xác định các dự án nhà ở xã hội là nhóm ưu tiên, chủ động cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính nên không gặp nhiều vướng mắc lớn.

Tuy nhiên, tỉnh cũng nêu vấn đề dữ liệu về các đối tượng đã được mua hoặc thuê nhà ở xã hội chưa được liên thông và tích hợp đồng bộ trên nền tảng dữ liệu quốc gia và VneID, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát đối tượng thụ hưởng và phòng ngừa trục lợi chính sách.

Do đó, tỉnh Thái Nguyên kiến nghị Chính phủ sớm chỉ đạo các bộ, ngành liên quan (như Bộ Công an, Bộ Xây dựng) nhanh chóng chuẩn hóa và tích hợp dữ liệu này vào cơ sở dữ liệu quốc gia, gắn với mã định danh cá nhân của công dân.

Đề xuất bổ sung thêm nguồn cung nhà ở mức giá phù hợp

Để giúp người dân thu nhập thấp có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) Lê Hoàng Châu cho rằng, mức lãi suất vay mua nhà ở xã hội hiện nay 5,9% vẫn còn khá cao đối với mức thu nhập của người có nhu cầu mua nhà ở xã hội. Do đó, ông Châu kiến nghị giảm lãi suất vay mua nhà ở xã hội xuống 4,8% để có thêm người dân được mua nhà ở xã hội.

Một vấn đề nữa được ông Lê Hoàng Châu đưa ra đó là việc Luật Nhà ở đã cho phép người sở hữu nhà ở xã hội được bán lại cho chủ đầu tư hoặc cho người thuộc diện được mua nhà ở xã hội khác trong thời hạn 5 năm. Tuy nhiên, cơ chế hiện nay chưa cho phép người đã bán nhà ở xã hội (do luân chuyển công tác, dịch chuyển lao động địa phương) được quyền mua nhà ở xã hội tại địa phương mới. Ông Châu cho rằng cần ủng hộ vấn đề này để tạo điều kiện cho người dân thu nhập thấp có nhà an cư lạc nghiệp.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM cũng đề xuất ngoài nhà ở xã hội, cần bổ sung thêm nguồn cung cho phân khúc nhà ở giá cả phù hợp với người có thu nhập trên 20 triệu đồng/tháng, bởi họ không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng cũng không đủ khả năng để mua nhà thương mại giá cao.

Cùng quan điểm cần bổ sung thêm phân khúc nhà phù hợp với người có thu nhập trung bình, ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cho rằng, bên cạnh việc cần tiếp tục phát triển mạnh mẽ nhà ở xã hội còn cần phát triển thêm phân khúc nhà ở giá cả phù hợp với mức thu nhập của đại đa số người dân hiện nay. Việc này sẽ giúp tái cơ cấu lại nguồn cung, đáp ứng nhu cầu thực của đại đa số người dân.

Mặt khác, ông Đính nêu quan điểm hiện nay Việt Nam đang thiếu thị trường cho thuê chuyên nghiệp, trong khi chính sách nhà ở xã hội vẫn đang tập trung vào mục tiêu sở hữu. Việc thiếu sản phẩm cho thuê đã làm gia tăng áp lực sở hữu nhà, gián tiếp đẩy nhu cầu và giá cả lên cao, tạo điều kiện cho hoạt động đầu cơ.

“Chúng tôi kiến nghị cần khẩn trương xây dựng và phát triển thị trường nhà ở cho thuê, bắt đầu từ việc thúc đẩy các dự án nhà ở công nhân, với các chính sách phù hợp về thiết kế và giá cả để giảm áp lực sở hữu cho người dân, từ đó giúp thị trường ổn định hơn”, ông Nguyễn Văn Đính đề xuất.

Hoàn thành 62% Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết: Lũy kế tính đến cuối tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 657.441 căn, trong đó: 193 dự án hoàn thành, quy mô 169.143 căn; 200 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 134.111 căn; trong năm 2025 đã khởi công mới 90 dự án với quy mô 95.630 căn. 305 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 354.187 căn.

Số lượng căn nhà ở xã hội đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 62% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội (đầu tư xây dựng khoảng 1.062.200 căn). Riêng năm 2025, đã hoàn thành 102.633/100.275 căn (đạt 102%, vượt so với kế hoạch đề ra).

Đặc biệt, có 19 địa phương đạt/vượt chỉ tiêu nhà ở xã hội gồm: TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Hải Phòng, TP. Đà Nẵng, TP. Huế, TP. Cần Thơ, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Nghệ An, Phú Thọ, Cà Mau, Đồng Nai, Hưng Yên, Quảng Ninh, Quảng Ngãi, Ninh Bình, Quảng Trị, Tuyên Quang, Sơn La.

Bên cạnh các địa phương làm tốt, báo cáo của Bộ Xây dựng cũng “điểm danh” 12 địa phương chưa hoàn thành chỉ tiêu gồm: Lào Cai, Lạng Sơn, Thanh Hóa, Lâm Đồng, Gia Lai, Tây Ninh, Khánh Hòa, Vĩnh Long, Đắk Lắk, Đồng Tháp, An Giang, Hà Tĩnh.

Cũng trong năm 2025, Bộ Công an đã khởi công 13 dự án nhà ở lực lượng vũ trang nhân dân với quy mô 10.626 căn, Bộ Quốc phòng dự kiến sẽ khởi công 8 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang với tổng quy mô 6.547 căn; Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã khởi công 3 dự án, tổng số 1.700 căn.

Hơn 39.000 tỷ đồng cho vay mua nhà ở xã hội

Với Chương trình cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, trong năm 2025 (tính đến 31/10/2025), các ngân hàng đã cam kết cho vay hơn 13.200 tỷ đồng, doanh số giải ngân của Chương trình đạt 5.618 tỷ đồng (tăng 97,5% so với cuối năm 2024).

Tính đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện 5 lần thông báo lãi suất theo hướng giảm dần và mức lãi suất hiện nay đã giảm 2,3%/năm so với thời điểm đầu triển khai: lãi suất cho vay là 6,4%/năm đối với chủ đầu tư và 5,9%/năm đối với người mua nhà.

Dư nợ Chương trình cho vay theo Nghị quyết 33/NQ-CP là 4.986 tỷ đồng (tăng 75% so với cuối năm 2024), bao gồm: 4.139 tỷ đồng cho chủ đầu tư tại 31 dự án; 847 tỷ đồng cho người mua nhà tại 29 dự án.

Tổng dư nợ cho vay nhà ở xã hội tính đến ngày 30/9/2025 đạt khoảng 39.000 tỷ đồng, tăng khoảng 22% (so với thời điểm 31/12/2024), trong đó cho vay qua Ngân hàng Chính sách xã hội là khoảng gần 24.000 tỷ đồng.

Phan Trang / Báo Chính Phủ