GS.TS Nguyễn Mại, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) khẳng định, niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường đầu tư trong nước tiếp tục được củng cố, khi không chỉ đến đầu tư mới mà còn mở rộng quy mô hoạt động hiện hữu.
Niềm tin nhà đầu tư FDI vào môi trường kinh doanh được củng cố
Theo Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực trong bối cảnh có nhiều biến động của kinh tế toàn cầu. Cụ thể, trong 5 tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt gần 18,4 tỷ USD, tăng 51,1% so với cùng kỳ năm ngoái.
Lý giải nguyên nhân của kết quả tích cực này, GS.TS Nguyễn Mại, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho rằng, thời gian qua, nhờ có quyết tâm cao, chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, các Đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam với Mỹ đã đạt được nhiều kết quả khởi sắc, hai bên có cơ hội trao đổi, cung cấp, chia sẻ thông tin.
Trên cơ sở đó để đạt được đồng thuận trong bối cảnh hiện nay, đưa ra những định hướng tích cực cho những vòng đàm phán tiếp theo, hướng tới kết quả phù hợp, cân bằng cho cả hai nền kinh tế.
Đáng chú ý, trong 5 tháng, vốn điều chỉnh tăng mạnh khi có 672 lượt dự án điều chỉnh vốn đầu tư, tăng 27,8%, với tổng vốn tăng thêm đạt 8,51 tỷ USD, gấp gần 3,4 lần so với cùng kỳ.
Điển hình, trong tháng 5, Gamuda Land của Malaysia đã đầu tư thêm 1,12 tỷ USD (28.941 tỷ đồng) cho dự án công viên Yên Sở.
Trước đó, vào tháng 4, Nestlé của Thụy Sỹ cũng đã gia tăng vốn đầu tư tại Việt Nam với số tiền gần 1.900 tỷ đồng dành cho việc mở rộng Nhà máy Nestlé Trị An tại tỉnh Đồng Nai. Nhờ vào dự án mở rộng này, tổng số vốn đầu tư của doanh nghiệp đã vượt mốc 20.200 tỷ đồng.
“Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường đầu tư trong nước tiếp tục được củng cố, khi không chỉ đến đầu tư mới mà còn mở rộng quy mô hoạt động hiện hữu”, ông Mại nhìn nhận.
Ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) nhận định: “Từ góc nhìn của các doanh nghiệp châu Âu, trong tương quan so sánh với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam hội tụ đồng thời các lợi thế lớn. Đó là vị trí địa lý chiến lược; mức độ hội nhập cao thể hiện qua mạng lưới các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã ký kết; chính sách ngoại giao linh hoạt, chủ động; cùng với nền tảng văn hóa đặc trưng và nguồn nhân lực chất lượng”.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư châu Âu, đang có nhu cầu rất lớn trong việc sử dụng Việt Nam như một trung tâm trung chuyển về logistics và kho bãi. Tuy nhiên, mô hình trung chuyển hiện đại không chỉ dừng lại ở việc thuê kho hàng, mà còn đi kèm nhiều dịch vụ giá trị gia tăng như bảo hành, bảo trì, Việt Nam là quốc gia duy nhất trong khu vực hiện có khả năng đáp ứng toàn diện những yêu cầu đó, bởi Singapore đang gặp khó khăn về mở rộng quy mô.
Để làm được điều đó, Việt Nam phải nhanh chóng cải thiện thể chế, khung khổ pháp lý và chính sách thương mại. “Chúng ta cần một hệ thống luật minh bạch, linh hoạt hơn, trao nhiều quyền lợi và sự chủ động hơn cho nhà đầu tư,” ông Nguyễn Hải Minh nhấn mạnh.
Làn sóng dịch chuyển của DN Nhật sang ASEAN
Đưa ra dự báo về thu hút FDI của Việt Nam trong thời gian tới, GS Nguyễn Mại cho rằng vẫn có nhiều tín hiệu tích cực nhờ thể chế và môi trường đầu tư ngày càng được hoàn thiện; nền tảng chính trị ổn định và tiềm năng tăng trưởng kinh tế khá cao.
Dẫn báo cáo theo khảo sát của Tổ chức Xúc tiến mậu dịch Nhật Bản (JETRO), ông Mại cho biết làn sóng dịch chuyển của các doanh nghiệp Nhật Bản từ trong nước và từ Trung Quốc sang các nước ASEAN gia tăng rõ rệt, trong đó số lượng lớn sang Việt Nam.
Trong tổng số 176 trường hợp dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang ASEAN có 90 trường hợp dịch chuyển sang Việt Nam. Về phương hướng triển khai kinh doanh trong 1-2 năm tới, Việt Nam có tỷ lệ doanh nghiệp trả lời sẽ “mở rộng” là 56,1%, dẫn đầu các nước trong khu vực ASEAN.
Trong khi đó, trước những biến động mới của cơn bão thuế quan, các doanh nghiệp châu Âu vẫn đặt niềm tin vào khả năng ngoại giao khéo léo của Việt Nam. Cụ thể, trong báo cáo Chỉ số niềm tin kinh doanh Eurocham Việt Nam quý I, có 68% lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu cho biết, họ sẽ giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư, thể hiện cam kết dài hạn của họ.
Tăng trưởng kinh tế ổn định cùng với dự báo GDP tích cực cũng phần nào giúp trấn an các nhà đầu tư, thể hiện các doanh nghiệp đánh giá cao cơ hội thương mại và đầu tư cũng như sự phục hồi của chi tiêu tiêu dùng và du lịch.
“Trong bối cảnh thị trường khó đoán định, đặc biệt là kể từ khi Tổng thống Mỹ lên nhậm chức song vốn FDI vào Việt Nam vẫn tích cực. Đến nay, vẫn còn hàng loạt các dự án AI, bán dẫn, và khai thác đất hiếm vẫn đang đàm phán với giá trị hàng chục tỷ USD”, ông Mại kỳ vọng.
Cách nào giữ nhà đầu tư ở lại lâu?
Kết quả và kỳ vọng tích cực là như vậy, nhưng theo đánh giá các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, đầu tiên phải thu hút được những nhà đầu tư chất lượng đến Việt Nam và giữ họ thật lâu bằng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định.
Nhiều ý kiến cho rằng yếu tố quan trọng nhất để thúc đẩy mối liên kết FDI và doanh nghiệp nội địa là chuyển giao kinh nghiệm và tri thức.
Tuy nhiên, để làm được điều này, rất cần sự hỗ trợ từ Nhà nước, đặc biệt là việc nới lỏng các quy định liên quan đến giấy phép lao động và thị thực dành cho chuyên gia, người lao động chất lượng cao.
Nếu những rào cản này được tháo gỡ, việc gắn kết giữa khu vực doanh nghiệp trong nước và các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn.
Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đồng tình với việc phân loại một số nhóm nhà đầu tư nước ngoài, từ đó Việt Nam xác định rõ muốn thu hút loại hình nhà đầu tư nào rồi xây dựng chính sách tương ứng. Chính sách này bao gồm thu hút đầu tư và tăng cường kết nối giữa khu vực FDI với các doanh nghiệp nội địa.
Kỳ Thư / Vietnamfinance.vn
