Ngày 4/5 là hạn cuối nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025, nhưng nhiều người bất ngờ khi kiểm tra trên ứng dụng eTax Mobile phát hiện các khoản thu nhập vãng lai nhỏ chỉ vài trăm nghìn đồng chưa được khấu trừ thuế. Những khoản tưởng như không đáng kể này lại buộc người nộp thuế phải tự quyết toán, thậm chí đối diện nguy cơ bị xử phạt do quá hạn.
Anh H.D.M. (Tây Hồ, Hà Nội) cho biết vừa nhận thông báo của cơ quan thuế về việc còn nợ thuế từ các năm 2022 và 2024. Điều khiến anh bất ngờ là trước đó anh đều ủy quyền cho đơn vị chi trả thực hiện quyết toán, có năm còn được hoàn thuế.
Tuy nhiên, khi tra cứu trên eTax Mobile, anh mới phát hiện hai khoản thu nhập 500.000 đồng phát sinh vào năm 2022 và 2024 chưa được khấu trừ. Đây là các khoản thù lao họp hành nhỏ lẻ, bản thân anh không nhớ để kê khai.
“Đến khi kiểm tra trên ứng dụng mới biết, chứ tôi không hề có ý định trốn thuế”, anh M. nói và cho biết đã lập tờ khai, nộp bổ sung ngay trên ứng dụng.
Do quá hạn quyết toán, ngoài số thuế phải nộp thêm hơn 100.000 đồng, anh còn bị tính tiền chậm nộp 43.000 đồng. Điều khiến anh lo lắng hơn là nguy cơ bị xử phạt hành chính do nộp tờ khai muộn, với mức phạt có thể lên tới vài triệu đồng – cao hơn rất nhiều so với khoản thu nhập vài trăm nghìn đồng.
Không chỉ riêng anh M., nhiều người rơi vào tình trạng tương tự. Chị Trần Thu Trang (Cửa Nam, Hà Nội) cho biết vừa phát hiện khoản thu nhập vãng lai 200.000 đồng từ năm 2024 khi tra cứu trên ứng dụng thuế.
Sau khi quyết toán, chị phải nộp thêm 307.000 đồng tiền thuế và 37.000 đồng tiền chậm nộp. “Tôi vẫn lo không biết có bị phạt vì chậm nộp tờ khai hay không, nên ngày nào cũng kiểm tra thông báo trên ứng dụng”, chị Trang chia sẻ.
Ở TP.HCM, anh N.K. cho biết ngoài thu nhập chính, năm 2025 anh có khoản thu nhập vãng lai 3,5 triệu đồng và đã nộp bổ sung thuế 40.000 đồng. Tuy nhiên, điều khiến anh băn khoăn là các khoản thu nhập từ giai đoạn 2016-2022 không hiển thị trên hệ thống.
“Trong các năm đó, tôi có thu nhập vãng lai khoảng 8-15 triệu đồng/năm, nhưng giờ không còn chứng từ khấu trừ thuế. Tôi không biết phải xử lý ra sao nếu bị truy thu”, anh nói.
Thực tế, những lo ngại này không phải không có cơ sở. Trước đó, một trường hợp khác là anh H., nhân viên ngân hàng, bị cơ quan thuế truy thu và phạt tổng cộng 20,7 triệu đồng do chưa kê khai đầy đủ các khoản thu nhập vãng lai chỉ vài triệu đồng trong hai năm.
Cụ thể, ngoài thu nhập chính đã được quyết toán, anh còn có thu nhập từ bán bảo hiểm và đầu tư chứng khoán. Do các khoản thu nhập này nhỏ (chỉ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng/lần), đơn vị chi trả không khấu trừ thuế vì chưa đạt ngưỡng 2 triệu đồng/lần theo quy định.
Tuy nhiên, khi quyết toán, cơ quan thuế yêu cầu cộng toàn bộ thu nhập và áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, dẫn đến số tiền phải nộp tăng mạnh, kèm theo các khoản phạt và tiền chậm nộp.
Theo các chuyên gia, bất cập nằm ở cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc một công ty kế toán, cho rằng quy định này đang gây bất lợi cho người có thu nhập thấp.
Hiện nay, mức giảm trừ gia cảnh là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Như vậy, tổng thu nhập phải vượt khoảng 21,7 triệu đồng/tháng mới bắt đầu chịu thuế.
Tuy nhiên, với các khoản thu nhập vãng lai, chỉ cần từ 2 triệu đồng/lần trở lên đã bị khấu trừ 10%, dù tổng thu nhập cả năm chưa đến ngưỡng phải nộp thuế. Người lao động sau đó phải chờ đến kỳ quyết toán để hoàn thuế – một quy trình không phải ai cũng thực hiện.
“Nhiều người ngại thủ tục nên chấp nhận bỏ luôn số thuế đã nộp thừa. Nếu thuê dịch vụ kế toán thì lại phát sinh chi phí”, ông Tuấn nhận định.
Ngoài ra, cơ chế cam kết thu nhập để không bị khấu trừ 10% cũng bị cho là tạo thêm thủ tục hành chính không cần thiết, thậm chí phát sinh cơ chế “xin – cho”.
Từ thực tế trên, nhiều ý kiến đề xuất bãi bỏ cơ chế khấu trừ 10% với thu nhập vãng lai, thay vào đó áp dụng trực tiếp biểu thuế lũy tiến. Cách này được cho là công bằng hơn với người thu nhập thấp, đồng thời giảm áp lực quyết toán cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý.
Trong bối cảnh cơ quan thuế đang tăng cường quản lý và số hóa dữ liệu, việc minh bạch thu nhập là cần thiết. Tuy nhiên, câu chuyện những khoản thu nhập vài trăm nghìn đồng cũng có thể dẫn đến truy thu và xử phạt cho thấy hệ thống vẫn còn những điểm cần điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế đời sống người lao động.
Thiên Ân / Vietnamfinance.vn
