VN-Index vừa khép lại tháng 8 với mức tăng 5,55%, nối dài chuỗi 6 năm tăng điểm liên tiếp trong tháng này. Tuy nhiên, tháng 9 thường là giai đoạn khó khăn hơn đối với chứng khoán Việt Nam. Năm nay, kỳ vọng về dòng vốn ngoại sau sự kiện FTSE Russell nâng hạng có thể tạo ra một biến số mới, nhưng cũng đặt thị trường trước bài kiểm tra về sức bền của đà tăng.
“Dớp” tháng 9 của chứng khoán Việt Nam
Ngày đầu tiên của tháng 9, khi thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang trong kỳ nghỉ lễ và chưa mở cửa trở lại, nhà đầu tư có thêm một khoảng lặng để nhìn lại diễn biến tháng 8 cũng như chuẩn bị cho một tháng được dự báo có nhiều biến số.
Theo ông Phan Lê Thành Long – CEO AFA Group, nếu nhìn vào dữ liệu lịch sử quanh kỳ nghỉ lễ 2/9 trong 10 năm qua, tháng 9 thường không phải thời điểm dễ dàng với nhà đầu tư.
Thống kê 10 năm gần nhất cho thấy, các phiên giao dịch ngay trước kỳ nghỉ lễ 2/9 thường có diễn biến tích cực: VN-Index tăng điểm trong 7/10 năm, trong đó có những phiên tăng rất mạnh như năm 2023 tăng khoảng 34 điểm và năm 2025 tăng 35 điểm. Ngược lại, 3 năm VN-Index giảm điểm trước lễ là 2016, 2018 và 2024 đều có mức giảm khá nhẹ.
Nhưng diễn biến sau kỳ nghỉ lại hoàn toàn khác. Chỉ có 3/10 năm VN-Index tăng điểm, trong khi có 7 năm chỉ số đại diện giảm điểm, nhiều phiên giảm với biên độ lớn. Năm 2025 là ví dụ rõ nhất: chỉ số tăng 35 điểm trước lễ nhưng giảm tới 45 điểm ngay sau đó. Năm 2024, VN-Index giảm 28 điểm; năm 2022 giảm 31 điểm và năm 2018 giảm 21 điểm.
Cũng theo ông Long, nếu kéo rộng khung quan sát ra cả tháng, sự đối lập càng trở nên rõ ràng. Trong 6 năm từ 2020 đến 2025, VN-Index đều tăng trong tháng 8. Ngược lại, tháng 9 thường kém tích cực hơn. Năm 2022 là trường hợp đáng chú ý nhất khi VN-Index mất tới 11,59%, trong bối cảnh lạm phát Mỹ tăng cao, Fed liên tục nâng lãi suất, xung đột Nga – Ukraine kéo dài và Ngân hàng Nhà nước phải hai lần tăng lãi suất điều hành trong tháng. Tháng 9/2023, chỉ số cũng giảm 5,71%. Năm 2025 vừa qua, sau khi VN-Index tăng tới 11,96% trong tháng 8, thị trường bước vào tháng 9 với mức điều chỉnh 1,22%.
Những con số này không đủ để dự báo rằng tháng 9/2026 chắc chắn giảm điểm. Nhưng chúng cho thấy một điều đáng lưu ý: sau một tháng 8 tăng mạnh, thị trường thường bước vào tháng 9 với rủi ro điều chỉnh cao hơn.
Sau khi tạo đáy 1.669 điểm vào cuối tháng 7, VN-Index đã phục hồi khoảng 9,8%, kết thúc phiên 28/8 tại 1.832,12 điểm. Theo Chứng khoán Đầu tư Tài chính Việt Nam (VISC), chỉ số đã lấy lại đường xu hướng dài hạn SMA200 quanh 1.773 điểm, trong khi 1.800 điểm trở thành vùng hỗ trợ cần được bảo vệ để củng cố xu hướng.
Chứng khoán ACB (ACBS) cũng ghi nhận VN-Index đã vượt vùng kháng cự quan trọng 1.810 điểm và giằng co quanh 1.840 điểm, trong khi thanh khoản phần lớn các phiên duy trì trên mức trung bình tháng.
Tuy nhiên, đà tăng chưa thực sự lan tỏa. ACBS chỉ ra rằng riêng VIC đã đóng góp hơn 52 điểm cho VN-Index trong tuần cuối tháng 8. Điều này cho thấy chỉ số đang được nâng đỡ đáng kể bởi nhóm vốn hóa lớn, thay vì một mặt bằng tăng giá đồng thuận trên toàn thị trường. Đó sẽ là một trong những phép thử đầu tiên của tháng 9: VN-Index có thể giữ được đà tăng nếu động lực từ nhóm vốn hóa lớn suy yếu hay không?
Sự kiện nâng hạng sẽ tạo ra khác biệt?
Theo ông Phan Lê Thành Long, nếu tháng 8 nổi bật bởi sự hồi phục mạnh của thị trường và nhóm vốn hóa lớn, tháng 9 có thể được chia thành hai nhịp với những động lực khác nhau.
Vi chuyên gia chỉ ra rằng, khi chứng khoán Việt Nam nghỉ lễ, thị trường tài chính toàn cầu vẫn vận động và Hội nghị Jackson Hole diễn ra từ ngày 27-29/8 là sự kiện đặc biệt được chú ý với tâm điểm là bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh ngày 28/8.
“Nhà đầu tư Việt Nam có ba ngày thị trường đóng cửa trong khi các thị trường quốc tế vẫn giao dịch. Đây vừa có thể là bất lợi, vừa có thể trở thành lợi thế. Nếu thông điệp từ Fed tiêu cực, kỳ nghỉ lễ tạo ra khoảng thời gian để thị trường trong nước “ngắt nhịp”, hấp thụ thông tin và giảm bớt phản ứng cảm tính trước khi giao dịch trở lại. Ngược lại, nếu thông điệp tích cực và thị trường toàn cầu lập tức tăng mạnh, nhà đầu tư Việt Nam có thể bỏ lỡ một nhịp hưng phấn ngắn hạn”, ông Long nói.
Tuy nhiên, cũng theo vị chuyên gia, sau kỳ nghỉ lễ, nhà đầu tư trong nước sẽ không thiếu thông tin để xử lý. Ngày 3/9, ngay phiên giao dịch đầu tiên sau kỳ nghỉ, Cục Thống kê dự kiến công bố báo cáo tình hình kinh tế – xã hội tháng 8. Các chỉ số về tăng trưởng, sản xuất, tiêu dùng, thương mại và lạm phát sẽ cung cấp những dữ liệu đầu tiên để thị trường đánh giá sức khỏe nền kinh tế sau 8 tháng. Đến ngày 16/9, cuộc họp FOMC của Fed sẽ đưa ra quyết định về lãi suất.
“Trong bối cảnh lạm phát PCE của Mỹ vẫn ở mức 3,7%, cao hơn mục tiêu 2%, trong khi GDP chỉ tăng khoảng 1,5% và thị trường lao động có dấu hiệu yếu đi, Fed tiếp tục đứng giữa hai mục tiêu khó dung hòa: kiểm soát lạm phát nhưng đồng thời không để tăng trưởng và việc làm suy yếu quá mức. Đối với chứng khoán Việt Nam, đây là nguồn rủi ro có thể khiến thị trường biến động mạnh trong nửa đầu tháng”, CEO AFA Group cảnh báo.
Dẫu vậy, theo ông Long, tháng 9/2026 có một yếu tố mà các năm trước không có: sự kiện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam của FTSE Russell và dòng vốn thực tế bắt đầu được phân bổ. Ngày 21/9 sẽ đánh dấu thời điểm Việt Nam chính thức chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell. Trước đó, FTSE Russell đã công bố 27 cổ phiếu Việt Nam thuộc rổ FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS), mở đường cho các quỹ chủ động và thụ động điều chỉnh danh mục.
Theo ông Long, các quỹ ETF tham chiếu bộ chỉ số của FTSE Russell có thể bắt đầu phân bổ khoảng 10% lượng vốn dự kiến dành cho Việt Nam trong năm đầu tiên. Với quy mô dòng vốn ETF ước khoảng 1,5 tỷ USD/năm, lượng vốn giải ngân ban đầu tương ứng khoảng 150 triệu USD.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ đây không còn là câu chuyện về một dòng vốn “có thể đến” trong tương lai. Khi các quỹ ETF thực hiện phân bổ theo bộ chỉ số mới, dòng tiền mua vào các cổ phiếu thuộc rổ sẽ trở nên rõ ràng hơn. Nếu dòng vốn mới xuất hiện đúng như kỳ vọng, đây sẽ là yếu tố có khả năng tạo đối trọng với áp lực điều chỉnh thường thấy trong tháng 9.
Chia sẻ quan điểm này, nhóm phân tích của Chứng khoán MB (MBS) cũng đánh giá, tháng 9/2026 sẽ là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng với sự kiện chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng.
Điều đáng chú ý là áp lực bán ròng của khối ngoại đã giảm mạnh trước thời điểm này. MBS ước tính giá trị bán ròng trong tháng 8 chỉ còn khoảng 1.300 tỷ đồng, thấp hơn rất nhiều mức bình quân 13.600 tỷ đồng trong tháng 6-7. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy một phần áp lực cung ngoại đã được giải tỏa, trong khi nhà đầu tư bắt đầu hướng sự chú ý sang khả năng dòng tiền mới quay trở lại.
Theo MBS, nửa đầu tháng 9, đặc biệt giai đoạn trước ngày 15-18/9, có thể tiếp tục thuận lợi nhờ kỳ vọng nâng hạng. Thanh khoản được kỳ vọng cải thiện khi dòng tiền tập trung vào nhóm cổ phiếu nằm trong danh mục FTSE. Đây có thể chính là điểm khiến tháng 9 năm nay khác với những năm trước.
1.800 điểm là mốc giữ xu hướng
Kỳ vọng nâng hạng xuất hiện trong bối cảnh định giá thị trường chưa phải quá cao. Theo VISC, P/E forward của VN-Index hiện khoảng 12,5 lần. Nếu loại nhóm cổ phiếu Vingroup, mức định giá của phần còn lại khoảng 11,2 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm là 12,3 lần. Với triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp năm 2026 ở mức hai chữ số cao, VISC cho rằng thị trường vẫn còn dư địa tích lũy, đặc biệt khi dòng vốn thụ động từ FTSE bắt đầu được phân bổ.
Tuy nhiên, dòng vốn ngoại không phải “kim bài miễn tử ” cho thị trường. Sau khi thông tin nâng hạng được phản ánh vào giá và dòng vốn thực tế bắt đầu giải ngân, thị trường sẽ phải quay trở lại với yếu tố cơ bản: tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp có đủ mạnh để duy trì mặt bằng định giá mới hay không.
ACBS cho rằng nếu VN-Index bảo vệ tốt vùng hỗ trợ 1.800 điểm trong quá trình tích lũy, xu hướng tăng có khả năng được củng cố và chỉ số có thể hướng tới vùng kháng cự mạnh tại 1.900-1.930 điểm, tương ứng vùng đỉnh lịch sử.
Ngược lại, nếu mốc 1.800 điểm bị xuyên thủng trong bối cảnh thanh khoản suy yếu, nhóm vốn hóa lớn phân hóa và thị trường quốc tế xuất hiện cú sốc từ chính sách tiền tệ, câu chuyện nâng hạng có thể chưa đủ sức ngăn một nhịp điều chỉnh sâu hơn.
Tháng 9 vì thế không đơn thuần là câu chuyện VN-Index có thể tăng bao nhiêu điểm. Sau nhịp tăng mạnh của tháng 8, đây sẽ là phép thử về chất lượng của xu hướng. Nếu thị trường hấp thụ tốt áp lực điều chỉnh sau kỳ nghỉ, giữ vững vùng 1.800 điểm và đón được dòng vốn ngoại như kỳ vọng, vùng 1.900-1.930 điểm sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo.
Ngược lại, nếu kỳ vọng nâng hạng không chuyển hóa thành dòng tiền đủ mạnh, trong khi các yếu tố bên ngoài gây sức ép và kết quả kinh doanh chưa đủ tạo động lực, tháng 9 có thể trở thành giai đoạn thị trường “nghỉ lấy sức” sau một tháng 8 tăng nóng. Nói cách khác, câu chuyện lớn nhất của tháng 9 không phải là nâng hạng có giúp chứng khoán tăng hay không, mà là liệu dòng tiền mới có đủ sức biến kỳ vọng nâng hạng thành một xu hướng tăng có nền tảng hay không.
Thái Hà / Vietnamfinance.vn
