Chính phủ đề xuất tăng vốn tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng từ 203.200 tỷ lên 289.300 tỷ đồng, đồng thời đầu tư đường đôi từ Bắc Hồng đến Nam Hải Phòng.
Ngày 6/8, thay mặt Chính phủ trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình tờ trình về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết phương án điều chỉnh lần này bao gồm việc bổ sung thêm 8,4 km tuyến đường từ Yên Viên đến Gia Lâm, đồng thời chuyển vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Bên cạnh đó, dự án cũng được bổ sung thêm các tuyến nhánh kết nối và điều chỉnh quy mô của một số đoạn tuyến để phù hợp với định hướng phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia trong thời gian tới.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của tờ trình là việc điều chỉnh tổng mức đầu tư. Sau khi cập nhật đầy đủ phạm vi thực hiện, quy mô công trình, khối lượng xây dựng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách mới có liên quan, Chính phủ xác định sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án lên tới 289.339 tỷ đồng. Con số này cao hơn 86.108 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư đã được Quốc hội thông qua trước đó.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, phần tăng thêm chủ yếu tập trung ở hai nhóm chi phí lớn. Trong đó, chi phí xây lắp và trang thiết bị tăng khoảng 51.210 tỷ đồng, còn chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng khoảng 34.849 tỷ đồng.
Lý giải nguyên nhân của việc điều chỉnh mạnh tổng mức đầu tư, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết yếu tố tác động lớn nhất là giá bồi thường đất thực tế tại các địa phương nơi tuyến đường sắt đi qua đã tăng đáng kể so với thời điểm lập chủ trương đầu tư trước đây. Việc cập nhật đơn giá đất theo thực tế đã làm chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư tăng mạnh.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất về sự cần thiết phải điều chỉnh dự án, tuy nhiên cũng lưu ý nhiều vấn đề cần tiếp tục được đánh giá kỹ lưỡng trước khi Quốc hội quyết định.
Theo ông Phan Văn Mãi, phương án đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026–2030 sẽ khiến tổng mức đầu tư tăng đáng kể, đồng thời làm gia tăng nhu cầu bố trí vốn đầu tư công trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn phải dành nguồn lực cho nhiều dự án quan trọng quốc gia khác trong cùng thời kỳ.
Từ đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, đánh giá đầy đủ tác động của phương án điều chỉnh đối với khả năng cân đối nguồn vốn đầu tư công trung hạn. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để Quốc hội xem xét, lựa chọn phương án đầu tư phù hợp, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý rằng tổng mức đầu tư sau điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đầu tư ban đầu đã được Quốc hội quyết định. Vì vậy, Chính phủ cần tiếp tục đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí cũng như tổng mức đầu tư của dự án với các tuyến đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và trên thế giới nhằm làm rõ hơn căn cứ xác định tổng mức đầu tư, tăng tính minh bạch và thuyết phục.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh vốn đầu tư lên mức cao hơn cũng đồng nghĩa với việc nhu cầu huy động nguồn lực và bố trí vốn đầu tư công trong giai đoạn 2026–2030 sẽ tăng lên đáng kể. Để bảo đảm tiến độ triển khai dự án, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước cũng như kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Ngoài ra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ khả năng thu hồi vốn, phương án hoàn trả các khoản vay, hiệu quả khai thác của từng tuyến nhánh cũng như các giải pháp quản trị chi phí vận hành sau khi dự án đi vào hoạt động. Đây được xem là những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư lâu dài, phát huy tối đa vai trò của tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng trong kết nối giao thông, phát triển kinh tế và logistics khu vực phía Bắc.
Tiểu Vy / Vietnamfinance.vn
