Trái với năm 2025, các doanh nghiệp thực hiện IPO trong năm nay phải bước vào cuộc đua huy động vốn giữa lúc thanh khoản giảm mạnh, tâm lý nhà đầu tư thận trọng và dòng tiền ngày càng chọn lọc.
Làn sóng IPO thứ ba tăng tốc
Sau khi Điện Máy Xanh và Chứng khoán LPBank (LPBS) mở màn cho làn sóng IPO năm 2026, hàng loạt doanh nghiệp tiếp tục nối gót, dồn dập công bố kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng nhằm huy động nguồn vốn cho giai đoạn tăng trưởng mới.
Đơn cử, Công ty cổ phần Đầu tư F88 (UPCoM: F88) thông báo chào bán hơn 22 triệu cổ phiếu với giá 71.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng quy mô huy động khoảng 1.564 tỷ đồng. Theo doanh nghiệp, gần như toàn bộ số tiền thu được từ đợt chào bán sẽ được sử dụng để mở rộng mạng lưới phân phối và hệ sinh thái đối tác, gia tăng quy mô danh mục cho vay cầm cố, đồng thời phát triển các sản phẩm bảo hiểm và dịch vụ tài chính.
Bên cạnh đó, F88 kỳ vọng nguồn vốn mới sẽ góp phần củng cố năng lực tài chính, tối ưu hệ số an toàn vốn và tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo. Doanh nghiệp bắt đầu nhận đăng ký mua cổ phần và tiền đặt cọc từ ngày 6/7 đến hết ngày 27/7.
Cùng thời điểm, Công ty cổ phần DatVietVAC Group Holdings công bố kế hoạch chào bán 11,15 triệu cổ phiếu lần đầu ra công chúng, tương đương khoảng 11% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Giá chào bán là 54.800 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức định giá P/E khoảng 13 lần.
DatVietVAC dự kiến huy động khoảng 611 tỷ đồng từ thương vụ này. Ban lãnh đạo cho biết nguồn vốn sẽ được sử dụng để tái cấu trúc tài chính, tất toán các khoản vay nhằm cải thiện biên lợi nhuận ròng tại các công ty con cốt lõi. Thời gian đăng ký mua diễn ra từ ngày 10/8 đến ngày 7/9/2026.
Trong khi đó, Công ty cổ phần Công nghiệp Á Mỹ (AMY GRUPO) cũng lên kế hoạch chào bán IPO 16,1 triệu cổ phiếu với giá 48.900 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu về khoảng 787,29 tỷ đồng. Theo phương án sử dụng vốn, doanh nghiệp sẽ dành 480 tỷ đồng để trả nợ vay ngắn hạn ngân hàng và 307,29 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động, chủ yếu để thanh toán cho các nhà cung cấp. Thời gian nhận đăng ký mua kéo dài từ ngày 9/7 đến ngày 12/8.
Ngoài ba doanh nghiệp trên, Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Bảo Tín Mạnh Hải cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch IPO trong quý IV năm nay với dự kiến chào bán khoảng 15% vốn điều lệ. Công ty Chứng khoán Kafi cũng đã hoàn tất đăng ký công ty đại chúng để mở đường cho kế hoạch IPO 125 triệu cổ phiếu.
Sự xuất hiện liên tiếp của các thương vụ mới tiếp tục củng cố cho làn sóng IPO thứ ba, khởi đầu từ năm 2025 và kéo dài đến nay. Tuy nhiên, nếu như trong năm 2025, các doanh nghiệp như Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), Chứng khoán VPBank (VPBankS), Chứng khoán VPS hay Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) lựa chọn đúng thời điểm thị trường bước vào chu kỳ tăng mạnh với thanh khoản dồi dào, thì bối cảnh hiện nay đã trở nên kém thuận lợi hơn đáng kể.
Ngay từ cuối quý I, VN-Index đã suy yếu sau nhiều nhịp điều chỉnh mạnh, có thời điểm lùi xuống dưới mốc 1.600 điểm. Trong khi đó, căng thẳng địa chính trị trên thế giới khiến giá dầu duy trì ở mức cao, tạo áp lực lên lạm phát. Những bất ổn của kinh tế toàn cầu cũng khiến triển vọng thị trường chứng khoán trở nên khó dự báo hơn, kéo theo tâm lý phòng thủ và sự thận trọng của nhà đầu tư.
Dù vậy, khi trao đổi với VietnamFinance vào thời điểm đó, ông Nguyễn Hồng Điệp, CEO Công ty Cổ phần ViCK, cho rằng kế hoạch IPO, niêm yết hay huy động vốn của doanh nghiệp đều là những chiến lược được chuẩn bị từ rất sớm, trong khi các yếu tố như chiến tranh hay xung đột địa chính trị lại mang tính bất ngờ và khó dự báo.
Theo ông, doanh nghiệp hoàn toàn có thể linh hoạt điều chỉnh thời điểm triển khai, chẳng hạn lùi kế hoạch niêm yết hoặc tăng vốn để chờ điều kiện thị trường thuận lợi hơn. Khi các yếu tố rủi ro dần hạ nhiệt, việc triển khai sẽ thuận lợi hơn, nhất là trong bối cảnh dòng tiền vẫn có xu hướng ưu tiên kênh chứng khoán so với nhiều kênh đầu tư khác vốn cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
Vì vậy, các kế hoạch IPO hay niêm yết về cơ bản không thay đổi, mà chủ yếu chỉ điều chỉnh về thời điểm thực hiện nhằm tìm kiếm “điểm rơi” phù hợp hơn.
Thực tế, hai doanh nghiệp mở màn cho làn sóng IPO năm 2026 là Điện Máy Xanh và LPBS cũng phải đến cuối quý II mới chính thức triển khai chào bán cổ phiếu.
‘Đi ngược gió’ không dễ dàng
Diễn biến của hai thương vụ đầu tiên phần nào phản ánh bức tranh thanh khoản hiện nay. Trong khi LPBS hoàn tất kế hoạch IPO với toàn bộ lượng cổ phiếu được phân phối thành công, thì đến thời điểm kết thúc đợt đăng ký mua, Điện Máy Xanh vẫn còn gần 14 triệu cổ phiếu chưa được nhà đầu tư đăng ký, tương đương khoảng 7,5% lượng chào bán.
Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư FIDT, nếu hai làn sóng IPO trước diễn ra trong môi trường lãi suất tương đối thấp thì làn sóng thứ ba lại bắt đầu khi mặt bằng lãi suất đã tăng và dư địa giảm thêm không còn nhiều. Điều này khiến áp lực lên định giá doanh nghiệp cũng như thanh khoản thị trường xuất hiện sớm hơn.
Ông Huy cho rằng quy mô của làn sóng IPO thứ ba có thể còn lớn hơn hai làn sóng trước cộng lại. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn thiếu hụt nguồn vốn mang tính cấu trúc, đây là một bài kiểm tra sức chịu đựng không đơn giản đối với thị trường. Tuy nhiên, điểm tích cực là quy mô và thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đã lớn hơn rất nhiều so với giai đoạn trước.
Đóng cửa tuần giao dịch thứ hai của tháng 7, VN-Index giảm 33,74 điểm, tương đương 1,81%, xuống còn 1.828,34 điểm. Dù thanh khoản tuần vừa qua đã cải thiện nhẹ so với với tuần trước đó, giá trị giao dịch bình quân trên cả ba sàn vẫn đang ở vùng thấp nhất kể từ đầu năm 2026, chỉ đạt quanh mức 17.000 tỷ đồng/phiên, thấp hơn nhiều so với mức 30.000-40.000 tỷ đồng trong giai đoạn sôi động cuối năm 2025. Đỉnh điểm trong năm 2025, đã có lúc giá trị giao dịch lên tới 70.000 tỷ đồng/phiên, bất chấp khối ngoại vẫn bán ròng 1.000 – 2.000 tỷ đồng.
Các chuyên gia cho rằng dòng tiền hiện nay vẫn đang trong trạng thái quan sát và chờ đợi khi bối cảnh vĩ mô thế giới tiếp tục ghi nhận những diễn biến căng thẳng, đặc biệt là xung đột leo thang giữa Mỹ và Iran. Trong ngắn hạn, kết quả kinh doanh quý II có thể trở thành yếu tố hỗ trợ tâm lý thị trường khi mùa báo cáo tài chính đang đến gần. Lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng, song mức độ phân hóa sẽ ngày càng rõ nét.
Theo chia sẻ của ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS, thành công của một thương vụ IPO không chỉ phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp mà còn gắn chặt với bối cảnh thị trường. Câu hỏi quan trọng không chỉ là doanh nghiệp đã sẵn sàng lên sàn hay chưa, mà còn là thời điểm hiện tại có thực sự thuận lợi hay không.
Trong những giai đoạn thị trường giao dịch trầm lắng, IPO có thể gặp nhiều thách thức hơn. Không chỉ khả năng huy động vốn bị ảnh hưởng, một thương vụ không đạt kỳ vọng còn có thể tác động tới hình ảnh và kế hoạch phát triển của chính doanh nghiệp niêm yết.
Hải Đường / Vietnamfinance.vn
