Trong khi lãi suất tiết kiệm thông thường ở các kỳ hạn dưới 6 tháng ở mức 4,75%/năm thì nhiều ngân hàng đẩy lãi suất chứng chỉ tiền gửi lên tới 9%/năm để thu hút dòng vốn.
Lãi suất chứng chỉ tiền gửi vượt xa lãi suất tiết kiệm
Gần đây, dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tục phát đi những thông điệp ổn định nhưng làn sóng tăng lãi suất huy động vẫn âm thầm diễn ra. Thị trường xuất hiện mức lãi suất huy động trên 9%/năm với điều kiện đi kèm.
Cuộc đua huy động vốn không chỉ dừng lại trên “mặt trận” lãi suất tiết kiệm truyền thống mà còn mở rộng sang nhiều loại sản phẩm tương tự khác như chứng chỉ tiền gửi.
Chứng chỉ tiền gửi (Certificate of Deposit – CD) là một loại giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành nhằm huy động vốn từ cá nhân hoặc tổ chức.
Tại phần lớn ngân hàng, hình thức chứng chỉ tiền gửi đã được triển khai từ lâu. Hiện nhiều ngân hàng đã áp dụng chứng chỉ tiền gửi online, giúp việc mua – bán được thực hiện nhanh chóng và dễ dàng hơn.
Nhiều ngân hàng đang đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất cao hơn nhiều so với lãi suất tiết kiệm niêm yết tại các nhà băng, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn, với kỳ vọng hút tiền nhàn rỗi trong dân cư và doanh nghiệp.
Hiện nay, lãi suất tiền gửi kỳ hạn ngắn từ 1-3 tháng tại các ngân hàng dao động từ 2,1-4,75%/năm. Song thị trường xuất hiện làn sóng huy động vốn thông qua chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất lên tới 7-9%/năm cho cùng kỳ hạn.
Đơn cử, VPBank vừa điều chỉnh tăng lãi suất chứng chỉ tiền gửi ở các kỳ hạn từ 1-6 tháng, đồng thời hạ mệnh giá tối thiểu xuống dưới 10 triệu đồng thay vì chỉ áp dụng từ 100 triệu đồng như trước. Theo đó, kỳ hạn 30-59 ngày có lãi suất 7,3%/năm, kỳ hạn 60-89 ngày đạt 7,5%/năm, kỳ hạn 4-6 tháng là 8%/năm và kỳ hạn khoảng 6-7 tháng có lãi suất 9%/năm.
Tại MB, lãi suất chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 1 tháng ở mức 6,5%/năm, kỳ hạn 2 tháng là 6,7%/năm, kỳ hạn 3-5 tháng là 7%/năm, kỳ hạn 6 tháng là 7,1%/năm. Mức lãi suất này cao hơn nhiều so với biểu lãi suất tiết kiệm thông thường tại ngân hàng, chênh khoảng 2-3 điểm % tại cùng kỳ hạn.
Tại ACB, lãi suất chứng chỉ tiền gửi ở mức 6,3%/năm tại kỳ hạn 1 tháng và 6,8%/năm với kỳ hạn 3 tháng.
Khác với VPBank, tại nhiều ngân hàng, chứng chỉ tiền gửi có kỳ hạn không có giới hạn số tiền phải tròn 10 triệu đồng hay 100 triệu đồng mà chỉ cần từ 1 triệu đồng trở lên, khách hàng đã có thể tham gia.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc các ngân hàng tăng lãi suất huy động bằng chứng chỉ tiền gửi cho thấy cuộc đua giành thị phần tiền gửi đang bước vào giai đoạn căng thẳng.
Theo số liệu cập nhật mới nhất của NHNN, tính đến ngày 15/6, tăng trưởng tín dụng đạt 6,38% trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 4,3%, chênh lệch khoảng 2 điểm %.
Nhiều chuyên gia dự báo rằng áp lực thanh khoản sẽ tiếp tục căng thẳng trong những quý còn lại của năm khi tăng trưởng tín dụng được thúc đẩy nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP .
Việc các ngân hàng tăng lãi suất huy động bằng chứng chỉ tiền gửi trong thời gian gần đây cũng cho thấy các “nhà băng” đang chịu áp lực từ việc cho vay trung – dài hạn.
TS. Võ Trí Thành, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nhìn nhận việc các ngân hàng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất cao là hệ quả tất yếu của áp lực thanh khoản trung và dài hạn.
Theo ông Thành, so với trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi có quy trình phát hành đơn giản, chi phí thấp và linh hoạt hơn cho cả ngân hàng lẫn người mua.
Có tạo áp lực đẩy mặt bằng huy động vốn đi lên?
Theo quy định của NHNN, lãi suất tối đa đối với tiền gửi bằng đồng Việt Nam (VND) không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng là 0,5%/năm. Đối với kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng, mức trần lãi suất là 4,75%/năm. Việc bị khống chế mức trần khiến lãi suất huy động ở các kỳ hạn ngắn trở nên kém hấp dẫn đối với dòng tiền nhàn rỗi muốn sinh lời cao.
Để giải quyết bài toán huy động vốn mà không vi phạm quy định trần lãi suất, các ngân hàng đã đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi.
Khách hàng tham gia chứng chỉ tiền gửi sẽ được hưởng mức lãi suất cạnh tranh nhưng đi kèm một số điều kiện chặt chẽ hơn.
Khác với sổ tiết kiệm thông thường cho phép rút tiền linh hoạt, ngân hàng sẽ có quy định về số tiền tham gia chứng chỉ tiền gửi tối thiểu, đồng thời yêu cầu khách hàng cam kết giữ tiền trong một thời gian nhất định và thường không được rút sớm trước hạn.
Chứng chỉ tiền gửi không được phát hành thường xuyên quanh năm mà chỉ được đưa ra thành từng đợt tùy thuộc mỗi ngân hàng. Chứng chỉ tiền gửi cũng chỉ có được phát hành với một số kỳ hạn và thường là kỳ hạn dài.
Chứng chỉ tiền gửi có ưu điểm là có thể được sử dụng làm tài sản đảm bảo để vay vốn ngân hàng hoặc chuyển quyền sở hữu thông qua các hình thức mua – bán, cho tặng theo quy định pháp luật.
Việc nhiều ngân hàng tham gia cạnh tranh phát hành chứng chỉ tiền gửi đã làm hấp dẫn thị trường vốn huy động, tạo sức hút hơn so với các kênh đầu tư khác như bất động sản, vàng, chứng khoán…
Song nhiều ý kiến cho rằng việc các ngân hàng đua nhau phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất cao hơn lãi suất tiết kiệm thông thường có thể tạo thêm áp lực đẩy mặt bằng huy động vốn đi lên.
Về vấn đề này, chuyên gia tài chính TS Lê Bá Chí Nhân khẳng định phát hành chứng chỉ tiền gửi phản ánh sự chuyển dịch trong cấu trúc huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Hút tiền qua sản phẩm này thay vì nâng lãi suất tiết kiệm đại trà giúp ngân hàng kiểm soát chi phí vốn hiệu quả.
Thông thường, khi huy động cao thì cho vay cũng cao, nhưng mức lãi suất cao của chứng chỉ tiền gửi thường được áp dụng cho một số khoản vay mục tiêu và kỳ hạn cụ thể, không làm mặt bằng huy động chung bị đẩy lên. Đây là chiến lược huy động có chọn lọc, rất phù hợp trong giai đoạn thanh khoản căng thẳng như hiện nay.
Hơn nữa, chứng chỉ tiền gửi là sản phẩm trung gian lý tưởng, nhờ lợi tức hấp dẫn, rủi ro gần như bằng không, lại có thể chuyển nhượng hoặc dùng làm tài sản đảm bảo để vay vốn. Điều này giúp giữ chân dòng tiền nhàn rỗi đang có dấu hiệu dịch chuyển sang vàng, chứng khoán hay bất động sản.
Minh Dũng / Vietnamfinance.vn
