Thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh khi Iran gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại tại khu vực Vùng Vịnh. Trong khi giá dầu tăng gần 9% do lo ngại gián đoạn nguồn cung, chứng khoán châu Á đồng loạt giảm điểm khi nhà đầu tư chuyển sang trạng thái phòng thủ.
Giá dầu lấy lại đà tăng
Thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận biến động mạnh trong phiên giao dịch ngày 12/3 sau khi xuất hiện các báo cáo cho biết nhiều tàu chở dầu và tàu thương mại tiếp tục bị tấn công tại eo biển Hormuz và vùng biển Iraq bởi Iran.
Những diễn biến mới nhất đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô từ Trung Đông. Theo các quan chức an ninh Iraq, hai tàu chở nhiên liệu tại vùng biển nước này đã bị tấn công bởi các tàu Iran mang theo chất nổ vào sáng sớm ngày 12/3.
Một quan chức Iraq nói với truyền thông nhà nước rằng các cảng dầu của nước này “đã hoàn toàn ngừng hoạt động” sau các cuộc tấn công, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu dầu từ khu vực.
Các báo cáo ban đầu cho biết nhiều tàu chở dầu chứa dầu thô Iraq đang bốc cháy ngoài khơi Basra tại Vịnh Ba Tư, với các đám cháy lớn và dầu tràn ra mặt nước. Tình trạng này làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng nguồn cung mới nếu các tuyến vận chuyển dầu chiến lược bị gián đoạn trong thời gian dài.
Trước đó, Iran cũng đã tăng cường các hoạt động quân sự nhằm vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng hồi giáo Iran cho biết họ đã nổ súng vào một số tàu thuyền trong khu vực do không tuân thủ mệnh lệnh của lực lượng này. Chỉ riêng trong ngày 11/3, ba tàu được báo cáo đã bị tấn công tại vùng biển Vùng Vịnh.
Những diễn biến leo thang tại khu vực Trung Đông đã nhanh chóng phản ánh vào thị trường năng lượng. Hai loại dầu chủ chốt của thế giới là Brent và WTI hiện đều tăng gần 9%. Dầu Brent lên 100,4 USD một thùng, trong khi WTI giao dịch tại 95 USD.
Theo ông Tony Sycamore, chuyên gia phân tích tại IG Group, các cuộc tấn công vào tàu chở dầu có thể là phản ứng trực tiếp của Iran đối với động thái của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) khi tổ chức này vừa công bố kế hoạch giải phóng một lượng lớn dầu từ kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt giá năng lượng đang tăng nóng.
Một số nhà phân tích thậm chí cảnh báo nếu tình hình tiếp tục leo thang, thị trường có thể đối mặt với kịch bản giá dầu tăng mạnh hơn nữa. Iran trước đó thậm chí đã cảnh báo thế giới cần chuẩn bị cho khả năng giá dầu lên tới 200 USD/thùng nếu căng thẳng tại khu vực Vùng Vịnh tiếp tục leo thang.
Phản ứng của thị trường tài chính
Căng thẳng địa chính trị và giá năng lượng tăng vọt đã nhanh chóng tác động tiêu cực tới thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt là các thị trường chứng khoán tại châu Á, khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.
Chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương giảm 0,8% trong phiên giao dịch ngày 12/3 khi nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu trước rủi ro giá năng lượng tăng cao.
Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 giảm 1,6%, phản ánh mức độ nhạy cảm của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới đối với biến động giá dầu do nước này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.
Áp lực cũng lan sang thị trường Mỹ và châu Âu thông qua các hợp đồng tương lai chỉ số. Hợp đồng tương lai của S&P 500 và Nasdaq Composite đều giảm 0,8%, cho thấy tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước nguy cơ lạm phát gia tăng.
Tại châu Âu, hợp đồng tương lai EURO STOXX 50 giảm 0,6%, trong khi hợp đồng tương lai DAX của Đức giảm 0,8%. Các nhà đầu tư lo ngại rằng giá dầu tăng mạnh có thể làm suy yếu triển vọng tăng trưởng kinh tế và kéo dài chu kỳ lãi suất cao trên toàn cầu.
Trên thị trường ngoại hối, đồng euro giảm 0,3% xuống còn 1,1536 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 11 năm ngoái. Đồng USD tăng nhẹ 0,1% lên 159,12 yên, mức cao nhất kể từ tháng 1/2026.
Trong khi đó, đồng đô la Australia, đồng tiền thường được xem là nhạy cảm với rủi ro và biến động kinh tế toàn cầu, cũng ghi nhận giảm 0,4% xuống còn 0,7127 USD. Trước đó một ngày, đồng tiền này từng đạt mức cao nhất trong hơn ba năm khi thị trường đặt cược ngân hàng trung ương Australia có thể sớm nâng lãi suất.
Bên cạnh yếu tố năng lượng, thị trường còn chịu tác động bởi những phát biểu mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về xung đột với Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố cuộc chiến với Iran “đã giành chiến thắng” nhưng đồng thời khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục chiến dịch quân sự để “hoàn tất nhiệm vụ”, làm gia tăng thêm sự bất định đối với triển vọng địa chính trị tại Trung Đông.
Giới phân tích cho rằng trong bối cảnh nguồn cung dầu có nguy cơ bị gián đoạn và căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường tài chính toàn cầu có thể tiếp tục đối mặt với biến động mạnh trong thời gian tới.
Giá năng lượng cao hơn không chỉ làm gia tăng áp lực lạm phát mà còn có thể buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, qua đó ảnh hưởng tới triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
