Rạng sáng 28/1 (theo giờ Mỹ), Mỹ và Israel đồng loạt tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, trong đó truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra trên khắp thủ đô Tehran, khói bốc lên từ các tòa nhà và không phận nước này buộc phải đóng cửa.
Đòn tấn công phủ đầu
Trong một video dài 8 phút đăng tải trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các lực lượng Mỹ đã bắt đầu “các chiến dịch tác chiến quy mô lớn tại Iran”.
“Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ người dân Mỹ bằng cách loại bỏ những mối đe dọa cận kề từ chế độ Iran”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh: “Chính sách của Mỹ, đặc biệt là dưới chính quyền của tôi, luôn là chế độ khủng bố này không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi xin nhắc lại, họ sẽ không bao giờ được phép có vũ khí hạt nhân”.
Trước đó, người phát ngôn của Bộ trưởng Quốc phòng Israel cho biết Israel đã “phát động một cuộc tấn công phủ đầu nhằm loại bỏ các mối đe dọa đối với Nhà nước Israel”. Phía Israel cũng cảnh báo khả năng trả đũa trong thời gian rất gần.
“Do đó, một cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Nhà nước Israel và dân thường của nước này có thể xảy ra ngay lập tức”, người phát ngôn này cho hay.
Hai quan chức Mỹ nói với NBC News rằng các đợt tấn công nhằm vào Iran là những chiến dịch lớn, không phải các đòn đánh hạn chế.
Các cuộc không kích diễn ra sau khi ông Trump giám sát một đợt tăng cường hiện diện quân sự quy mô lớn của Mỹ tại Trung Đông, trong bối cảnh Washington vẫn duy trì các cuộc đàm phán với Tehran nhằm hướng tới một thỏa thuận mới để hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Trước khi bị tấn công, Iran đã tuyên bố sẽ đáp trả bất kỳ hành động quân sự nào, đồng thời đe dọa nhắm mục tiêu vào Israel cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.
Nhiều quốc gia Trung Đông cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào cũng có thể châm ngòi cho một vòng xoáy xung đột mới, trong bối cảnh khu vực này vẫn chưa hồi phục hoàn toàn sau cuộc chiến giữa Israel và Hamas tại Dải Gaza.
Tranh cãi quanh chương trình hạt nhân
Trước đó, khi chính quyền Iran trấn áp các cuộc biểu tình quy mô lớn nổ ra vào tháng 12/2025 và tháng 1, ông Trump từng để ngỏ khả năng tiến hành thêm các hành động quân sự.
Ông Trump sau đó từng đe dọa sẽ phát động tấn công quân sự nếu không đạt được thỏa thuận với Tehran về chương trình hạt nhân, chương trình mà ông từng tuyên bố Mỹ đã “xóa sổ” bằng các cuộc không kích hồi tháng 6. Tuy nhiên, một đánh giá sau đó của Mỹ cho thấy các đòn tấn công này chỉ phá hủy một trong ba địa điểm bị nhắm mục tiêu.
Gần đây hơn, chính quyền Mỹ cho biết Iran đang tìm cách khôi phục chương trình hạt nhân, và có thể sở hữu đủ vật liệu phân hạch để chế tạo một quả bom nguyên tử trong vòng “1 tuần”. Washington cũng cảnh báo rằng tên lửa đạn đạo của Iran có thể “sớm” vươn tới lãnh thổ Mỹ.
Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy Iran đã đạt được tiến triển đáng kể trong việc tái thiết chương trình hạt nhân bị thiệt hại, bao gồm cả việc liệu nước này có nối lại hoạt động làm giàu uranium ở mức độ đáng kể hay không. Chính quyền Mỹ cũng chưa từng cáo buộc cụ thể Tehran về việc chính thức khôi phục hoạt động làm giàu uranium.
Về phần mình, Iran luôn khẳng định không theo đuổi vũ khí hạt nhân và phản đối các yêu cầu ngừng làm giàu uranium, cũng như mở rộng đàm phán sang chương trình tên lửa đạn đạo và sự hỗ trợ dành cho các lực lượng ủy nhiệm tại Trung Đông.
Song song với các cuộc đàm phán, Mỹ đã điều động thêm lực lượng và tăng cường hệ thống phòng không tại các căn cứ trong khu vực. Ông Trump cũng điều tàu sân bay lớn nhất thế giới USS Gerald R. Ford tham gia cùng một tàu sân bay khác, dẫn đầu cái mà ông gọi là một “hạm đội”.
Iran từng ký kết thỏa thuận hạt nhân với Mỹ và các cường quốc khác. Thỏa thuận năm 2015, còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), được những người ủng hộ xem là một bước ngoặt, tạo ra sự minh bạch và củng cố niềm tin quốc tế rằng Tehran không phát triển vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, ông Trump và các nhà phê bình khác cho rằng thỏa thuận này còn nhiều lỗ hổng và chỉ trì hoãn việc Iran sở hữu bom nguyên tử. Năm 2018, ông Trump đơn phương rút Mỹ khỏi JCPOA, mở ra một giai đoạn căng thẳng mới trong quan hệ giữa Washington và Tehran.
Các nhà quan sát cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, các đòn không kích mới nhất có nguy cơ đẩy Trung Đông vào một chu kỳ bất ổn sâu rộng hơn, khi những tranh cãi xoay quanh chương trình hạt nhân Iran vẫn chưa có lối thoát rõ ràng.
