Chiều tối 30/5/2025, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước đã công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), hé lộ một loạt sai phạm của doanh nghiệp này.
Cụ thể, SJC vi phạm quy định về chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; có dấu hiệu đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cung cấp nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Kết quả xác minh khách hàng còn cho thấy SJC có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật về thuế. Căn cứ quy định của pháp luật, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chuyển thông tin sang cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định.
Tổng giám đốc tự quyết giá vàng, vi phạm quy định phòng, chống rửa tiền
Vấn đề nổi bật nhất trong kết luận thanh tra là cách xác định giá vàng tại SJC.
Mặc dù chưa có cơ sở xác định mức tăng giá trong giai đoạn từ ngày 2/10/2023 đến ngày 15/4/2024 là bất hợp lý nhưng cơ quan thanh tra chỉ ra rằng, giá mua, giá bán vàng tại SJC là do Tổng giám đốc quyết định và chỉ đạo trực tiếp. Đáng nói, việc này được thực hiện khi doanh nghiệp không có quy định, quy trình nội bộ về các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể trong cơ chế xác định giá mua, giá bán vàng, không phân tách trách nhiệm của các bộ phận có liên quan trong quá trình tham mưu xác định giá.
Kết luận thanh tra nêu rõ, việc quyết định giá mua, giá bán vàng do một cá nhân là Tổng giám đốc quyết định khi không có các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể dẫn đến rủi ro trong việc xác định giá ảnh hưởng đến hoạt động của SJC cũng như thị trường vàng do doanh nghiệp này chiếm thị phần tương đối lớn.
Không chỉ dừng ở đó, kết luận thanh tra còn cho thấy SJC đã vi phạm một số quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Cụ thể, doanh nghiệp ban hành quy định nội bộ có nội dung không đầy đủ theo quy định; không có hệ thống quản lý rủi ro để xác định khách hàng nước ngoài là cá nhân có ảnh hưởng chính trị; không báo cáo các giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng.
Bên cạnh đó, SJC cũng chưa thu thập đủ các tài liệu, dữ liệu để xác minh thông tin nhận biết khách hàng là tổ chức; quy định các biện pháp áp dụng tương ứng với mức độ rủi ro về rửa tiền chưa đầy đủ theo quy định; chưa quy định thời hạn áp dụng biện pháp trì hoãn giao dịch theo quy định; chưa có quy định hướng dẫn về cách thức giao tiếp với khách hàng thực hiện giao dịch đáng ngờ theo quy định.
Với các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về chế độ thông tin báo cáo mua, bán vàng miếng và hoạt động phòng, chống rửa tiền, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với SJC với tổng số tiền lên tới 2,14 tỷ đồng.
Loạt vi phạm về hoá đơn, chứng từ kế toán, thuế bị chuyển Bộ Công an xác minh
Ngoài ra, SJC còn bị phát hiện đã lập hoặc thay thế và phát hành một số hóa đơn bán hàng nhưng không có mã của cơ quan thuế; chưa thực hiện các thủ tục xử lý hóa đơn sai sót đối với một số hóa đơn; hạch toán khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho vào giá vốn hàng bán dẫn đến thiếu thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp, làm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp của công ty, không ghi đầy đủ thông tin hoặc thông tin có thể chưa chính xác về số CMTND/CCCD của một số khách hàng trên Bảng kê 01/TNDN.
“Người đại diện theo pháp luật, lãnh đạo, nhân viên SJC chưa nghiêm túc chấp hành một số quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, phòng chống rửa tiền và hạch toán kế toán, lập và sử dụng chứng từ kế toán, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế”, Thanh tra NNHH chỉ rõ nguyên nhân của các sai phạm nêu trên.
Ngay sau khi kết thúc thanh tra trực tiếp, cơ quan này đã chuyển hồ sơ liên quan đến vi phạm về hóa đơn, chứng từ kế toán và thuế – có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự – sang Bộ Công an để điều tra và xử lý theo thẩm quyền.
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước yêu cầu chấn chỉnh SJC trong việc chấp hành chưa nghiêm túc quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, còn để xảy ra các vi phạm, thiếu sót.
“Yêu cầu Công ty SJC nghiêm túc chấp hành các quy định pháp luật về thuế, kịp thời khắc phục, chỉnh sửa các vi phạm, thiếu sót”, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.
Trước đó, Bộ Công an cũng cho biết đã khởi tố sáu cá nhân liên quan đến vụ án xảy ra tại SJC, bao gồm Tổng giám đốc, hai giám đốc chi nhánh, một kế toán chi nhánh và hai lãnh đạo xưởng vàng.
Thái Hà / Vietnamfinance.vn
