Tập tản văn Nhật ký cô giáo – Học kỳ Xuân của nữ giảng viên đại học – tác giả Hồ Yên Thục mang phong cách “social network”. Tác giả Hồ Yên Thục với cách viết khá lạ so với các dòng sách về nghề giáo vì bên ngoài sôi nổi, hài hước nhưng ẩn sâu bên trong lại trầm ngâm, suy nghĩ về nghề nghiệp và giáo dục thời hiện đại.
Nhật ký cô giáo – Học kỳ xuân có thể xem là cuốn sổ ghi chép đầy ngẫu hứng của tác giả Hồ Yên Thục khi mỗi ngày “lên lớp” nếu không phải là một ngày “lên thẳng trên mây” thì hẳn là một ngày “tuột mood ngay xuống đất”. Sinh viên là nhân vật trung tâm của mẩu chuyện, nhưng xem lẫn vào lối dẫn chuyện khéo léo, sự sắp xếp các đoạn tự sự và hội thoại đa tuyến (nhân vật) lại chính là nỗi niềm của một nữ giảng viên đại học trẻ trung – đại diện cho nghề giáo – luôn tự rèn giũa mình (về tác phong lẫn kinh nghiệm) trong nghề nghiệp và đứng trước bộn bề lo toan cuộc sống, công việc.
Đọc Nhật ký cô giáo – Học kỳ Xuân, bạn sẽ hiểu, có chí ít một nghề, mà chủ thể thực hiện nhiệm vụ và chủ thể được phụng sự/cung cấp dịch vụ, không được đi trễ, dù chỉ là vài phút, bởi ngay sau tiếng trống báo tiết, là giáo viên – giảng viên đã phải sẵn sàng triển khai chương trình đào tạo (syllabus).
Giảng dạy ở bậc đại học, khách thể của tác giả Hồ Yên Thục là các bạn sinh viên, đến từ nhiều vùng miền của dải đất hình chữ S, họ có đủ loại tính cách, sở trường, sở đoản, thói quen và cả hoàn cảnh riêng. “Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”, câu nói ấy quả đúng, khi mà qua lời kể của Hồ Yên Thục, chỉ riêng câu chuyện điểm danh, kế sách khất làm bài tập nhóm cũng muôn màu muôn vẻ, thậm chí là trăm phương nghìn kế, và thi thoảng có những sự ngơ ngác đến không thể nào tưởng tượng nổi.
Có những sự trớ trêu mà cô giáo cũng hoang mang và phải tập điềm tĩnh hết sức có thể như: “Đọc bài của một đứa sinh viên, một đứa sai thì sửa dễ thôi, cơ mà hơn năm mươi đứa cùng sai một kiểu thì hóa ra mình sai chúng đúng???”; cảm thấy bản thân đa nhân cách khi vừa la xối xả đám học trò không chuẩn bị bài và xoay sang bật chế độ tươi cười năm phút sau khi giảng bài mới vì “lúc dạy học thì vui tươi phấn khởi, khi chấm bài thì nghiêm như Bao Công”.
Nhưng rồi, ở trong môi trường giáo dục ấy, thi thoảng, người nữ giảng viên vẫn đón nhận được sự chân thành từ các học viên của mình, những người anh chị đồng nghiệp có lúc chia sẻ những giải pháp nghề nghiệp trước cô đồng nghiệp trẻ còn hoang mang để bắt nhịp, và cảm xúc ấy càng vỡ òa, càng thăng hoa, khi những anh chị bạn đồng nghiệp ấy hoàn thành chương trình đào tạo ở trường, sẵn sàng vào đời để kiếm tiền, chi trả các hóa đơn cuộc sống hệt như cách mà tác giả đang thực hiện một cách nghiêm túc, căng tràn nhiệt huyết.
Nhà nghiên cứu phê bình mỹ thuật – Họa sĩ Nguyễn Quân hóm hỉnh nhận định về giọng văn của Hồ Yên Thục có chất tưng tưng pha lẫn nhiều tình huống khó đỡ của hình ảnh thầy cô giáo vừa thương vừa nghiêm khắc trước những học trò ngô nghê quá mức hay lười phấn đấu trong học đường. “Giáo dục và đào tạo hiện muốn lấy người học làm trung tâm mà quên cái tâm thứ hai là người dạy chăng! Người học của cô giáo ưu tú gồm đủ thập loại chúng sinh từ con tý đến con hợi và rất nhiều nhân vật đặc sắc, cả một xã hội thu nhỏ mà cô giáo ưu tú tương tác, yêu ghét gọi là đồng nghiệp. Một tập tản văn thú vị, sắc sảo và cả hài hước về tâm lý giáo dục và khủng hoảng giáo dục hiện nay”.
Thầy cô dẫu có “lúc nắng lúc mưa” hay có lúc “gào thét” nghiêm khắc cũng là cảnh tỉnh mong các em tự thân tự giác rèn giũa tinh thần tự học, từ học sinh cá biệt đến trò ngoan trò giỏi, ai cũng có cơ hội để thành thành nhân – thành công trong tương lai cả. Nhiều lúc, thầy cô cũng thầm cảm ơn những em học trò đã giúp mình khẳng định lại ý nghĩa công việc của mình, là người đi gieo kiến thức trên cánh đồng học tập mênh mông đến vô tận của các em.
Ai trong chúng ta rồi sẽ trưởng thành giữa bộn bề xoay quanh việc mưu cầu với cuộc sống thường ngày. Sẽ có một lúc nào đó, mình thành công hay giàu có, chí ít là ổn định cuộc sống, thì thầy cô đã yên tâm lắm rồi. Tuy không đưa học trò đi hết cuộc đời nhưng ở một thời điểm nào đó, “người đưa đò” thầm lặng ấy đã đóng dấu hành trình đi học của tất cả chúng ta không chỉ là điểm số hay tốt nghiệp, đó là tinh thần cố gắng để hoàn thành mỗi chặng đường. Có lẽ, đọc đến đây chúng ta và các em học trò sẽ thấy hình ảnh của mình thấp thoáng trong sách.
Sách hiện có bán tại Cửa hàng sách Văn hóa Văn nghệ (88-90 Ký Con, P.Nguyễn Thái Bình, Q.1, TP.HCM), và quầy M03 – NXB Văn hóa – Văn nghệ TP.HCM (đường sách TP.HCM, đường Nguyễn Văn Bình, Q.1, TP.HCM).
Mai Anh / Theo Văn Hóa
