Mới đây, sự kiện Ngày Thiết Kế Ý 2026 (Italian Design Day 2026) đã diễn ra tại TP. HCM với chủ đề “TÁI THIẾT KẾ. Tái kiến tạo Không gian, Vật thể, Ý tưởng và Các giá trị kết nối”. Sự kiện quy tụ các kiến trúc sư, nhà thiết kế và chuyên gia sáng tạo của Ý và Việt Nam, nhằm thảo luận về vai trò của thiết kế và kiến trúc trong quá trình chuyển đổi và tái sinh của các đô thị đương đại.
Ngày Thiết Kế Ý (Italian Design Day – IDD) là sáng kiến quốc tế thường niên nhằm tôn vinh sự xuất sắc của thiết kế và sức sáng tạo của Ý trên toàn thế giới. Ngày Thiết Kế Ý 2026 được thúc đẩy bởi Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Ý, phối hợp cùng Bộ Văn hóa Ý và các đối tác chủ chốt trong lĩnh vực quốc tế hóa ngành nội thất và thiết kế. Mỗi năm, sáng kiến này được tổ chức đồng loạt tại nhiều thành phố trên khắp thế giới, quy tụ các kiến trúc sư, nhà thiết kế, các học viện và chuyên gia sáng tạo để cùng khám phá vai trò văn hóa và xã hội của thiết kế trong xã hội đương đại. Năm 2026 đánh dấu cột mốc năm thứ mười của sáng kiến này.
Tại TP. HCM, Ngày Thiết Kế Ý 2026 được tổ chức bởi Tổng Lãnh sự quán Ý tại TP. HCM, phối hợp cùng Thương vụ Ý (Italian Trade Agency), với sự hỗ trợ từ các đối tác: AA Corporation, CARA Lighting Solution, RuNam, ELLE Decoration Vietnam và Vudafieri-Saverino Partners.
Chủ đề của Ngày Thiết Kế Ý năm nay là “TÁI THIẾT KẾ. Tái kiến tạo Không gian, Vật thể, Ý tưởng và Các giá trị kết nối”. Chủ đề này gợi mở quan niệm rằng thiết kế không đơn thuần xuất phát từ sự độc đáo riêng lẻ, mà là kết quả của quá trình tích lũy, kế thừa và tái diễn giải những lớp ý tưởng được bồi đắp qua thời gian. Gợi nhắc nhận định của Gio Ponti rằng những ý tưởng hoàn toàn nguyên bản không thực sự tồn tại, buổi thảo luận sẽ làm nổi bật cách các dự án thiết kế được hình thành từ sự giao thoa của nhiều nguồn ảnh hưởng văn hóa, cũng như từ quá trình diễn giải và làm mới không ngừng những ý tưởng đã có.
Ngày Thiết Kế Ý lần thứ 10 sẽ tập trung vào một số dự án tiêu biểu trong đó không gian, vật thể, ý tưởng và các mối quan hệ được tái kiến tạo, qua đó minh họa cách thiết kế đương đại có thể tái diễn giải di sản, gắn kết với bản sắc địa phương và tạo nên những tổng hòa văn hóa mới.
Sự kiện được mở đầu với chia sẻ của Tổng Lãnh sự Ý tại TP. HCM – Bà Alessandra Tognonato: “Nước Ý có thể được xem như một ‘phòng thí nghiệm’ sống động của quá trình tái sinh đô thị – nơi những giá trị lịch sử và di sản kiến trúc luôn được tôn trọng và bảo tồn, đồng thời không ngừng được tái diễn giải để thích ứng với nhu cầu của xã hội đương đại”. Bà cũng nhắc đến Salone del Mobile Milano sắp tới như một điểm tham chiếu toàn cầu cho ngành thiết kế và nội thất, đồng thời là nền tảng quốc tế cho sự đối thoại giữa sáng tạo, công nghiệp và văn hóa thiết kế.
Tại Ngày Thiết Kế Ý 2026, Kiến trúc sư Tiziano Vudafieri – Đại sứ Thiết kế Ý tại Việt Nam cho kỳ Ngày Thiết Kế Ý 2026, cùng Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn – Kiến trúc sư và nhà quy hoạch đô thị danh tiếng tại Việt Nam đã mang đến những chia sẻ tập trung vào vai trò của kiến trúc và thiết kế trong các quá trình tái sinh đô thị, tập trung vào đổi mới, tính bền vững và việc phát huy giá trị của các di sản hiện có.
Thông qua kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực thiết kế và kiến trúc, kiến trúc sư Tiziano Vudafieri cho rằng nước Ý từ lâu đã quen với việc “tái thiết kế” và tái sinh các không gian đô thị, trong đó việc tôn trọng quá khứ luôn song hành cùng tinh thần đương đại. Ông cũng gợi nhắc quan điểm của Gio Ponti: “Những ý tưởng ban đầu không quan trọng; trên thực tế, những ý tưởng hoàn toàn nguyên bản không tồn tại”. Theo kiến trúc sư, thiết kế luôn được hình thành từ sự giao thoa của nhiều lớp ảnh hưởng văn hóa khác nhau. “Đối với riêng tôi, sự tò mò chính là yếu tố quan trọng nhất trong thiết kế”, Tiziano Vudafieri chia sẻ, nhấn mạnh rằng chính sự tò mò giúp mở ra những góc nhìn mới và những cách tiếp cận sáng tạo.
Ở góc nhìn quy hoạch đô thị, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng các dự án tái thiết kế đô thị cần cân bằng nhiều yếu tố khác nhau để có thể phát triển bền vững. Ông đề cập đến bảy thách thức quan trọng trong quá trình quy hoạch và thiết kế, bao gồm: lịch sử, không gian, cơ sở hạ tầng, quản lý, con người, các hoạt động đô thị và môi trường. Theo ông, khi những yếu tố này được xem xét một cách hài hòa, thiết kế có thể trở thành công cụ giúp đô thị vượt qua thách thức và phát triển một cách bền vững.
Điểm đặc biệt của sự kiện là phiên thảo luận giữa các diễn giả dưới sự dẫn dắt của bà Nguyễn Phan Thùy Dương – Tổng biên tập tạp chí ELLE Decoration Vietnam. Cuộc thảo luận đã khám phá cách các hoạt động kiến trúc và thiết kế trong các bối cảnh văn hóa khác nhau có thể đáp ứng những thách thức đương đại trong khi vẫn duy trì sự kết nối ý nghĩa với lịch sử và bản sắc địa phương.
Buổi tọa đàm đi sâu vào tìm hiểu bối cảnh kiến trúc Việt Nam, nơi được hình thành bởi nhiều lớp cắt lịch sử – từ kiến trúc thuộc địa Pháp đến các công trình theo chủ nghĩa Hiện đại và chủ nghĩa Thô mộc (Brutalism) giữa thế kỷ 20, cũng như loại hình nhà ống đặc trưng tại các đô thị Việt Nam. Những ảnh hưởng đa dạng này minh chứng cho cách các ý tưởng kiến trúc được du nhập trong các thời kỳ khác nhau đã dần tiến hóa thành những biểu đạt địa phương riêng biệt.
Được biết, sự kiện được tổ chức tại RuNam d’Or, một công trình kiến trúc lịch sử tại trung tâm TP. HCM. Tòa nhà này trước đây từng là nơi ở của Marie-Alfred Foulhoux, với kết cấu mái thép do công ty của Gustave Eiffel thực hiện, trở thành minh chứng cho cách các công trình di sản có thể được tái sinh và tiếp tục đóng vai trò trong đời sống đô thị đương đại.
Thông qua những sáng kiến như Ngày Thiết Kế Ý, Ban tổ chức đặt mục tiêu tiếp tục củng cố sự trao đổi chuyên môn giữa các kiến trúc sư, nhà thiết kế, các học viện và doanh nghiệp từ cả hai nước Ý và Việt Nam, khuyến khích sự hợp tác và đổi mới trong lĩnh vực xây dựng.
Bằng việc quy tụ những chuyên gia hàng đầu từ cả hai quốc gia, Ngày Thiết Kế Ý 2026 tại TP. HCM một lần nữa khẳng định vai trò của thiết kế như một nhịp cầu văn hóa có khả năng kết nối những ý tưởng, truyền thống và tầm nhìn, đồng thời truyền cảm hứng cho những suy ngẫm mới về kiến trúc và thiết kế đương đại.
Mai Hân / Điện ảnh
