Dự thảo nghị định mới đề xuất sửa đổi nhiều quy định mang tính “cởi trói” cho vàng trang sức, mỹ nghệ, trong đó có việc xóa bỏ toàn bộ giấy phép con cho vàng trang sức từ 1/7/2026.
Nhiều thay đổi liên quan sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ (Nghị định 24) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Dự thảo đưa ra các đề xuất đáng chú ý.
Những điểm sửa đổi mới nhất tại dự thảo liên quan đến nội dung vàng trang sức, mỹ nghệ. Theo đó, sẽ xóa bỏ toàn bộ giấy phép con trong lĩnh vực này.
Theo Nghị định 24 hiện hành, hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ là hoạt động kinh doanh có điều kiện và doanh nghiệp muốn hoạt động phải được NHNN cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về đăng ký kinh doanh, địa điểm, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất. Hoạt động kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ cũng được xác định là hoạt động kinh doanh có điều kiện.
Tuy nhiên, dự thảo quy định: “Hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng, chống rửa tiền và pháp luật khác có liên quan”.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 14 Nghị định như sau: “Doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ, có hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài được NHNN xem xét cấp Giấy phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm khi nhu cầu tạm nhập vàng nguyên liệu phù hợp với hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài. Vàng nguyên liệu tạm nhập chỉ được sử dụng để thực hiện hợp đồng gia công và tái xuất sản phẩm theo quy định của pháp luật.”
Hàng năm, NHNN xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài căn cứ vào năng lực sản xuất, tình hình thực hiện hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ và báo cáo tình hình xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ của năm trước, nếu có, khi đáp ứng các điều kiện sau:
Thứ nhất, là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ. Thứ hai, nhu cầu nhập khẩu vàng nguyên liệu phù hợp với hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ. Thứ ba, vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng để sản xuất, gia công sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ xuất khẩu theo hợp đồng làm căn cứ cấp phép; không được bán, chuyển giao, sử dụng vào mục đích khác trên thị trường trong nước, trừ trường hợp được NHNN chấp thuận theo quy định tại Nghị định này.
Cùng với bỏ vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh sách ngành nghề kinh doanh có điều kiện, dự thảo Nghị định mới cũng bãi bỏ một loạt quy định trong Nghị định 24 quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh, trách nhiệm của doanh nghiệp… trong lĩnh vực vàng trang sức, mỹ nghệ.
Tương tự, NHNN cũng loại bỏ nội dung về thanh tra của động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi hoạt động thanh tra, kiểm tra của NHNN.
Tiếp tục quản chặt vàng miếng
Đối với vàng miếng, dự thảo nghị định mới tiếp tục quy định chặt chẽ. Theo đó, hoạt động sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua, bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được NHNN cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Hoạt động mua, bán vàng nguyên liệu của doanh nghiệp, ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng được thực hiện theo quy định tại nghị định này.
Dự thảo cũng bổ sung quy định mới về thanh toán trong giao dịch vàng. Theo dự thảo, việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán.
Việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng để thanh toán giao dịch mua vàng miếng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng.
Ngoài ra, dự thảo Nghị định cũng bổ sung quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của doanh nghiệp và ngân hàng được cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng.
Theo đó, các đơn vị này phải xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua, bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; dữ liệu giao dịch mua, bán vàng nguyên liệu; thực hiện kết nối, cung cấp thông tin cho NHNN.
Cùng với đó, phạm vi thanh tra, kiểm tra của NHNN được đề xuất sửa đổi theo hướng bao quát hơn, bao gồm hoạt động sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua bán vàng miếng; hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu; việc chấp hành các quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua bán, sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu và các hoạt động kinh doanh vàng thuộc diện quản lý theo Nghị định.
Về chế độ báo cáo, Nghị định 24 hiện hành quy định doanh nghiệp và tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh vàng phải báo cáo tình hình sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; mua bán vàng miếng; xuất khẩu, nhập khẩu vàng.
Dự thảo sửa đổi theo hướng mở rộng nội dung báo cáo, yêu cầu doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng báo cáo thêm tình hình mua bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; tình hình thực hiện hợp đồng gia công, hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ đối với các trường hợp được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Theo dự thảo, nghị định sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Kể từ thời điểm này, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp trước ngày nghị định có hiệu lực sẽ không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Các hồ sơ đề nghị cấp, sửa đổi, bổ sung giấy chứng nhận đã nộp nhưng chưa được giải quyết cũng sẽ chấm dứt việc xem xét giải quyết theo quy định chuyển tiếp của dự thảo.
Việc sửa đổi Nghị định 24 được đặt ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với thị trường vàng sau hơn 10 năm thực hiện.
Thời gian qua, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ sửa đổi nghị định nhằm phù hợp hơn với diễn biến thực tế của thị trường và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
NHNN cho biết việc xây dựng dự thảo nhằm bám sát các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch, phù hợp với tình hình mới.
Minh Anh / Vietnamfinance.vn
