Kiểm toán Nhà nước cho rằng khoản lãi dưới 1.000 đồng cho các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn tại Vietcombank không được hạch toán để trả đúng quy định trong 16 năm qua.
Kết quả nêu trên được Kiểm toán Nhà nước đưa ra khi kiểm toán hệ thống công nghệ thông tin liên quan tới báo cáo tại chính năm 2015 tại Ngân hàng cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Tổng số tiền lãi không được hạch toán trong năm này cho hơn 6,69 triệu tài khoản (tính trung bình trong năm và chiếm hơn 70% số tài khoản tiền gửi không kỳ hạn của ngân hàng) là gần 9,8 tỷ đồng. Với các năm từ 2001 (thời điểm bắt đầu áp dụng quy định về hạch toán thu, trả lãi) đến năm 2014, do khó khăn về dữ liệu nên Kiểm toán cho biết chưa thể tính toán cụ thể.
Tiền gửi không kỳ hạn là khoản tiền của khách hàng được gửi và rút nhiều lần, hưởng lãi suất không kỳ hạn theo số dư cuối ngày. Vào cuối tháng (hoặc một ngày trong tháng theo quy định của từng ngân hàng), khoản lãi này được cộng dồn và tự động trả vào tài khoản của khách hàng. Tài khoản thanh toán (hay còn gọi là tài khoản ATM) cũng được tính lãi suất tiền gửi không kỳ hạn.
Tại báo cáo, Kiểm toán Nhà nước nhận định việc cài đặt, tính toán số lãi tiền gửi không kỳ hạn trong hệ thống của Vietcombank chưa phù hợp quy định của Ngân hàng Nhà nước về phương pháp tính và hạch toán thu, trả lãi của các tổ chức tín dụng.
Cụ thể, các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn tại Vietcombank được tự động trả lãi định kỳ ngày 25 hằng tháng (không phân biệt ngày nghỉ, lễ) khi có mức lãi tối thiểu là 1.000 đồng hoặc 0,1 đơn vị tiền tệ với ngoại tệ khác. Như vậy, từ năm 2001 đến nay, các khoản lãi theo tháng có giá trị nhỏ hơn 1.000 đồng hoặc 0,1 đơn vị ngoại tệ đã không được hệ thống phần mềm của ngân hàng tính và hạch toán đầy đủ để trả cho khách.
Trao đổi với VnExpress, đại diện của Vietcombank cho biết có tình trạng này là do việc cài đặt tham số mặc định trong phần mềm quản lý. Đây là phần mềm do ngân hàng mua từ nước ngoài để quản lý tài khoản không kỳ hạn, khi tài khoản có lãi tiền gửi cộng dồn trong một tháng nhỏ hơn 0,1 USD hoặc tương đương, hệ thống sẽ tự động làm tròn xuống. Ví dụ, lãi tiền gửi cộng dồn của một khách hàng là 0,0008 USD sẽ được tự động làm tròn xuống 0.
Vị này cũng nói thêm rằng không riêng Vietcombank mà nhiều ngân hàng trên thế giới cũng sử dụng phần mềm này và có cài đặt tham số như vậy. Lý do của việc “làm tròn xuống” với các khoản lãi nhỏ là với mỗi tài khoản phát sinh lãi, ngân hàng sẽ cần thêm một hoá đơn, chứng từ mà chi phí có khi còn nhiều hơn số dư trong tài khoản.
Tuy vậy, trước thực tế là tiền lãi của khách hàng không được tính đủ, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị Vietcombank thực hiện hạch toán và chi trả gần 10 tỷ đồng lãi tiền gửi không kỳ hạn năm 2015, tính và hạch toán đầy đủ số lãi phát sinh năm 2016 theo đúng quy định. Chia sẻ với VnExpress, lãnh đạo Vietcombank cũng khẳng định sẽ tính toán lại và trả lãi tiền gửi cho khách từ năm 2015.
Cũng tại báo cáo nêu trên, Kiểm toán nhận định phần mềm lõi của ngân hàng – HOST được thiết kế xây dựng từ năm 1999 bao gồm các phân hệ về hạch toán kế toán trên hệ thống tài khoản sổ cái, quản lý hệ thống mã khách hàng, danh mục các sản phẩm, tài sản đảm bảo có tích hợp tự động hoặc bán tự động với các phần mềm quản lý thông tin khác.
Kiểm toán Nhà nước cho rằng với hiện trạng công nghệ từ cuối những năm 90 và khung quản trị rủi ro hiện tại của ngân hàng, để khắc phục các hạn chế trên là rất khó khăn do việc đánh giá rủi ro, thiết kế thay đổi, nâng cấp ứng dụng trên hệ thống phần mềm lõi cũ khó thích ứng, hạn chế về dung lượng.
Năm 2016, tại Vietcombank cũng xảy ra sự cố đáng tiếc về bảo mật. Do đó, tại hội nghị tổng kết năm vừa rồi, dưới sự tham gia của Thống đốc, Chủ tịch Vietcombank Nghiêm Xuân Thành cũng thừa nhận hệ thống công nghệ của đơn vị mình có phần “tụt hậu một vài năm” so với một số ngân hàng khác. Tuy nhiên, ông khẳng định sẽ quyết tâm đưa công nghệ của Vietcombank trở lại vị trí số 1.
Nguyễn Hoài – Thanh Lan/Vnexpress
