Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi tối 24/9 thông báo về một cuộc điều tra chính thức để luận tội Tổng thống Donald Trump. Bà Pelosi cáo buộc Tổng thống Trump “vi phạm pháp luật” và mô tả những hành động của ông là “vi hiến”.
Vụ việc dấy lên sau khi một nguồn tin tình báo hồi tháng 8 đệ đơn tố cáo về cuộc điện đàm ngày 25/7 giữa Tổng thống Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky.
“Tổng thống thống đã đề nghị Ukraine có hành động giúp ông hưởng lợi về mặt chính trị”, bà Pelosi nói. “Tổng thống cần phải chịu trách nhiệm”.
Phe Dân chủ cáo buộc Tổng thống Trump dọa cắt viện trợ quân sự để buộc Ukraine điều tra các cáo buộc tham nhũng nhằm vào cựu phó tổng thống Joe Biden và con trai Hunter. Ông Biden đang là ứng viên tổng thống đảng Dân chủ tranh cử năm 2020.
Luận tội Trump “sẽ là thảm họa”, ông Biden nói. “Nhưng đó là thảm họa do chính ông ấy gây ra”.
Tổng thống Trump, đang ở New York dự phiên khai mạc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, phản ứng gay gắt với thông báo từ bà Pelosi, gọi đó “hoàn toàn là một cuộc săn phù thủy”. Ông tuyên bố sẽ công khai nội dung cuộc gọi với tổng thống Ukraine.
“Các bạn sẽ thấy đó là một cuộc điện đàm rất thân thiện và hoàn toàn đúng mực. Không gây áp lực và, không như Joe Biden cùng con trai, không ‘có qua có lại’”, ông đăng trên Twitter chiều 24/9.
Quyết định điều tra có thể dễ dàng được Hạ viện, hiện do phe Dân chủ kiểm soát, thông qua nhưng dường như không được Thượng viện, nơi phe Cộng hòa chiếm thế đa số, chấp thuận.
Khảo sát do YouGov thực hiện cho thấy 55 người Mỹ tham gia ủng hộ luận tội nếu việc ông Trump dọa cắt viện trợ quân sự để ép Ukraine điều tra ông Biden là có thật.
Quyền giám đốc cơ quan tình báo quốc gia Mỹ Joseph Maguire từ chối chia sẻ nội dung nguồn tin tình báo đã tiết lộ. Ông sẽ ra điều trần trước ủy ban tình báo Hạ viện vào ngày 26/9.
Ảnh hưởng đến Phố Wall
Phố Wall đi xuống phiên 24/9 với Dow Jones mất hơn 142 điểm, S&P giảm 0,84%. Nasdaq cũng giảm gần 1,5%.
Jim Cramer, nhà bình luận của CNBC, cho rằng không cần phải “hoảng sợ” về quyết định điều tra Trump. Ông so sánh thị trường ngày 24/9 với thời điểm cách đây 2 thập kỷ, khi cựu tổng thống Bill Clinton rơi vào tình cảnh tương tự.
“Tôi cần mọi người hiểu rằng Thượng viện khả năng cao sẽ tha bổng. Thị trường chứng khoán sẽ bị ảnh hưởng thế nào? Bạn biết không, chúng ta từng trải qua rồi”.
Theo ông Cramer, thị trường không bất ngờ khi ông Clinton được Thượng viện, do đảng Dân chủ kiểm soát, tha bổng dù Hạ viện, do đảng Cộng hòa kiểm soát, bắt đầu quy trình luận tội năm 1998. Dow Jones lúc đó giảm 0,8%, S&P 500 giảm 1,4%, Nasdaq giảm 4,8%.
Niel Dutta, công ty nghiên cứu vĩ mô Renaissance Macro, có chung nhận định.
“Với chúng khoán, hãy nhớ chúng ta từng trải qua tình huống tương tự 2 lần với 2 kết quả khác nhau. Trong bê bối Richard Nixon, thị trường chứng khoán vốn đang lao dốc và tiếp tục giảm điểm khi cuộc điều tra diễn ra. Trong bê bối Clinton, thị trường sau đó lại bùng nổ theo đà tăng trưởng kinh tế. Liệu những sự kiện chính trị đó có áp đảo được các yếu tố cơ bản?”, Dutta viết trong email gửi Yahoo Finance.
Cuộc điều tra nhằm vào ông Trump diễn ra trong bối cảnh lo ngại kinh tế Mỹ đang ở cuối chu kỳ tăng trưởng. Nhà đầu tư sẽ ít niềm tin hơn, bất an hơn trước những thông tin về chính trị so với lần trước.
Quá trình luận tội có thể trở thành tiêu điểm trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2020, nguy cơ ảnh hưởng nỗ lực tái tranh cử của ông Trump. Lo ngại về một chính phủ Dân chủ không thân doanh nghiệp, thể hiện ở ứng viên Elizabeth Warren – người gần đây đã vượt ông Biden trong một số khảo sát, dần xuất hiện.
Art Hogan, giám đốc chiến lược thị trường tại National, cho rằng việc luận tội Trump sẽ tác động đến một vấn đề đang được nhà đầu tư theo dõi sát sao – đàm phán thương mại Mỹ – Trung.
“Nếu tôi là Trung Quốc và nghĩ tổng thống Mỹ sắp bị luận tội, tôi sẽ ngồi chờ trước khi nhượng bộ trên bàn đàm phán, chờ xem diễn biến”, Hogan nói với MarketWatch.
Nếu Trump bị phế truất?
Trong trường hợp ông Trump bị quốc hội phế truất, Phó tổng thống Mike Pence trở thành người đứng đầu nước Mỹ. Ông Pence sau đó bổ nhiệm phó tổng thống. Với kịch bản này, ông Pence vẫn có thể tranh cử hai lần vào năm 2020 và 2024.
Theo Bloomberg, chưa có tổng thống Mỹ nào bị phế truất sau luận tội. Cựu tổng thống Andrew Johnson, bị Hạ viện điều tra năm 1868 vì sa thải bộ trưởng chiến tranh, may mắn “thoát nạn” nhờ Thượng viện thiếu một phiếu để đạt yêu cầu 2/3 số nghị sĩ ủng hộ. Trường hợp của cựu tổng thống Bill Clinton cũng tương tự.
Cựu tổng thống Richard Nixon chủ động từ chức vào năm 1974 khi ông chắc chắn sẽ bị Hạ viện luận tội và Thượng viện thông qua hình phạt vì các cáo buộc cản trở công lý, lạm quyền và coi thường quốc hội.
Như Tâm (Theo Market Watch, Bloomberg)
Theo Người Đồng Hành
