Khoản lỗ xuất hiện trong bối cảnh doanh thu PNJ vẫn tăng hai chữ số và quy mô bán hàng sáu tháng đầu năm đạt mức cao vượt trội so với cùng kỳ.
Sau nhiều năm duy trì vị thế doanh nghiệp đầu ngành với khả năng sinh lời tương đối ổn định, Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) bất ngờ báo lỗ gần 283 tỷ đồng trong quý II/2026.
Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận bị “đánh gục” bởi khoản dự phòng
Trong quý II/2026, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 8.484 tỷ đồng, tăng gần 12% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá vốn tăng nhanh hơn doanh thu, khiến lợi nhuận gộp giảm 4%, còn 1.563 tỷ đồng.
Biên lợi nhuận gộp theo đó thu hẹp từ khoảng 21,5% xuống còn 18,4%, mất hơn 3 điểm phần trăm chỉ sau một năm. PNJ lý giải tăng trưởng doanh thu chủ yếu đến từ vàng 24K – nhóm sản phẩm có giá trị giao dịch cao nhưng biên lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với trang sức bán lẻ.
Điều này cho thấy quy mô doanh thu tăng chưa đồng nghĩa chất lượng tăng trưởng được cải thiện. Khi tỷ trọng vàng 24K lớn hơn, mỗi đồng doanh thu mới đem lại ít lợi nhuận gộp hơn, trong khi hoạt động kinh doanh còn đòi hỏi lượng vốn lưu động rất lớn để duy trì hàng tồn kho.
Mặc dù vậy, sự suy giảm biên lợi nhuận vẫn chưa đủ để khiến PNJ rơi vào thua lỗ. Nhân tố quyết định nằm ở khoản dự phòng tổn thất 865,48 tỷ đồng được ghi nhận vào chi phí quản lý doanh nghiệp trong quý II.
Khoản dự phòng này liên quan đến hoạt động mua lại kim cương và kim cương rời từ khách hàng phát sinh mạnh sau ngày kết thúc kỳ kế toán. Theo PNJ, trong khoảng từ đầu tháng 7 đến ngày phát hành báo cáo tài chính, tỷ lệ giá trị sản phẩm mua lại trên tổng doanh thu trong cùng giai đoạn ước tính lên tới 237%.
Đây là diễn biến đặc biệt đối với một doanh nghiệp bán lẻ trang sức. Chính sách thu đổi vốn là một phần trong cam kết với khách hàng, giúp củng cố giá trị thương hiệu và tạo thanh khoản cho sản phẩm. Tuy nhiên, khi số lượng khách hàng đồng loạt bán lại kim cương tăng đột biến, nghĩa vụ này chuyển hóa thành áp lực kép.
Một mặt, PNJ phải bố trí lượng tiền lớn để mua lại sản phẩm, làm gia tăng nhu cầu vốn lưu động. Mặt khác, giá trị thu hồi của kim cương có thể thấp hơn mức giá doanh nghiệp phải thanh toán cho khách hàng, đặc biệt trong bối cảnh giá kim cương tự nhiên và kim cương rời biến động bất lợi.
Khoản dự phòng được PNJ xác định dựa trên giá trị kim cương mua lại sau ngày 30/6, giá trị thu hồi ước tính theo diễn biến thị trường và mức điều chỉnh khác nhau đối với từng nhóm kích thước kim cương. Công ty cũng cho biết đã điều chỉnh tỷ lệ chiết khấu và kéo dài thời hạn thanh toán trong các giao dịch mua lại nhằm giảm áp lực dòng tiền.
Hệ quả là chi phí quản lý doanh nghiệp quý II tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế từ mức dương 547 tỷ đồng trong quý II/2025 chuyển thành âm gần 327 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế chuyển từ lãi 437 tỷ đồng sang lỗ gần 283 tỷ đồng. PNJ giải trình lợi nhuận hợp nhất giảm 165%, chủ yếu do khoản dự phòng nói trên.
Nếu loại trừ khoản dự phòng 865 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế quý II của PNJ theo tính toán điều chỉnh có thể đạt khoảng 539 tỷ đồng, chỉ thấp hơn gần 2% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi chưa thực sự rơi vào trạng thái thua lỗ. Khoản lỗ báo cáo chủ yếu phản ánh việc doanh nghiệp ghi nhận trước tổn thất tiềm tàng.
Tuy nhiên, cũng không nên coi đây đơn thuần là một giả định kế toán không ảnh hưởng đến hoạt động thực tế. Dự phòng được hình thành từ nghĩa vụ mua lại đã phát sinh, gắn với nguy cơ mất giá hàng hóa và nhu cầu sử dụng tiền thật. Mức tổn thất cuối cùng có thể thấp hơn hoặc cao hơn ước tính, tùy thuộc khả năng bán lại kim cương, diễn biến giá thị trường và quy mô khách hàng tiếp tục yêu cầu thu đổi trong các tháng tới.
Xét theo bán niên, PNJ vẫn duy trì tăng trưởng nhờ kết quả rất cao trong quý I. Doanh thu thuần sáu tháng đạt 25.729 tỷ đồng, tăng hơn 49%. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.185 tỷ đồng, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ.
Dòng tiền khỏe lên, nhưng hàng tồn kho và nghĩa vụ mua lại là điểm cần lưu ý
Điều này đồng nghĩa trước khi ghi nhận khoản lỗ quý II, PNJ đã đạt khoảng 1.467 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong ba tháng đầu năm. Nếu loại trừ khoản dự phòng kim cương, lợi nhuận trước thuế sáu tháng có thể đạt hơn 2.400 tỷ đồng, tăng khoảng 71% so với nửa đầu năm 2025.
Khác với sự đảo chiều mạnh trên báo cáo kết quả kinh doanh, dòng tiền của PNJ trong nửa đầu năm lại cải thiện đáng kể. Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh đạt gần 1.990 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước âm hơn 108 tỷ đồng.
Sự khác biệt lớn giữa lợi nhuận và dòng tiền xuất phát từ tính chất của các khoản dự phòng. Khi lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ, PNJ cộng trở lại hơn 1.227 tỷ đồng chi phí dự phòng vì đây chưa phải toàn bộ khoản tiền đã chi ra trong kỳ.
Bên cạnh đó, hàng tồn kho giảm cũng giúp giải phóng một phần vốn lưu động. Tại ngày 30/6, tổng hàng tồn kho theo giá gốc đạt gần 15.560 tỷ đồng, giảm hơn 321 tỷ đồng so với cuối năm 2025.
Tuy nhiên, dự phòng giảm giá tồn kho tăng mạnh từ gần 46 tỷ đồng lên hơn 410 tỷ đồng. Sau khi trừ dự phòng, giá trị tồn kho ròng còn 15.149 tỷ đồng, chiếm hơn 72% tổng tài sản của PNJ.
Cơ cấu tồn kho cũng có sự dịch chuyển đáng chú ý. Nguyên vật liệu giảm từ hơn 4.820 tỷ đồng xuống khoảng 1.300 tỷ đồng, trong khi thành phẩm tăng lên hơn 9.215 tỷ đồng và hàng hóa tăng lên gần 4.794 tỷ đồng.
Việc tồn kho chuyển mạnh sang thành phẩm và hàng hóa cho thấy doanh nghiệp đang nắm giữ lượng sản phẩm sẵn sàng đưa ra thị trường lớn hơn. Điều này có thể hỗ trợ bán hàng nếu nhu cầu phục hồi, nhưng cũng làm tăng độ nhạy của bảng cân đối với biến động giá vàng, giá đá quý và khả năng tiêu thụ.
Khoảng 4.361 tỷ đồng hàng tồn kho đang được PNJ sử dụng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay ngân hàng. Do đó, tốc độ quay vòng tồn kho không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn liên quan trực tiếp đến thanh khoản và khả năng tài trợ vốn lưu động.
Dù vậy, trạng thái tài chính ngắn hạn của PNJ vẫn tương đối an toàn. Cuối tháng 6, doanh nghiệp có gần 609 tỷ đồng tiền và tương đương tiền, cùng hơn 3.393 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn, chủ yếu là tiền gửi ngân hàng.
Tổng nguồn tiền và tiền gửi ngắn hạn đạt khoảng 4.002 tỷ đồng, gần tương đương dư nợ vay ngân hàng ngắn hạn 3.989 tỷ đồng. Trong khi đó, cuối năm 2025, dư nợ vay còn cao hơn tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn khoảng 1.637 tỷ đồng.
Hệ số thanh toán hiện hành của PNJ đạt khoảng 2,74 lần, phản ánh tổng tài sản ngắn hạn đủ lớn để trang trải các nghĩa vụ đến hạn. Tuy nhiên, khi loại trừ hàng tồn kho, hệ số thanh toán nhanh chỉ đạt khoảng 0,6 lần. Khả năng thanh toán của PNJ vẫn phụ thuộc đáng kể vào việc chuyển hóa hàng tồn kho thành tiền.
Vốn chủ sở hữu cuối kỳ đạt hơn 13.912 tỷ đồng, tăng gần 5% so với đầu năm, trong khi tổng nợ phải trả chỉ nhích khoảng 3%. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản ở mức khoảng 34%, chưa phải mức cao đối với một doanh nghiệp có nhu cầu vốn lưu động lớn.
Trong kỳ, PNJ cũng hoàn tất phát hành cổ phiếu từ nguồn vốn chủ sở hữu theo tỷ lệ 2:1, đưa vốn điều lệ từ 3.413 tỷ đồng lên 5.119 tỷ đồng. Việc số lượng cổ phiếu tăng mạnh khiến lãi cơ bản trên cổ phiếu sáu tháng giảm từ 3.081 đồng xuống còn 2.780 đồng, dù lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ vẫn tăng.
