Chuyên gia cho rằng, quy định này trước mắt có thể gây khó khăn với nhóm người cao tuổi đang sở hữu vàng nhưng về lâu dài tăng tính minh bạch và công khai trong giao dịch vàng.
Theo quy định tại Nghị định 340/2025 của Chính phủ, từ ngày 9/2, việc mua bán vàng miếng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng, nếu không sẽ bị phạt tiền 10-20 triệu đồng.
Điểm thay đổi lớn nhất đó là về yêu cầu bắt buộc phương thức thanh toán sẽ tác động trực tiếp đến thói quen của người tiêu dùng, quy định này được cho là nhằm tăng tính minh bạch, công khai trong giao dịch vàng.
Phân tích về chính sách này, Ths Luật sư Nguyễn Văn Được – Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín đánh giá, các chính sách siết chặt việc mua bán vàng trong thời gian gần đây như xuất hoá đơn đầu ra, định danh vàng, thu thuế chuyển nhượng vàng miếng 0,1% hoặc mua bán vàng miếng có phải thanh toán không dùng tiền mặt.
“Về nguyên tắc chung các chính sách này là phù hợp, kể cả sắp tới đây là mua bán vàng miếng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên buộc phải thanh toán chuyển khoản qua ngân hàng để định danh mua bán. Đúng chủ trương của nhà nước hướng tới nền kinh tế số”, ông Được nhấn mạnh.
Về vấn đề quy định này sẽ có hiệu lực từ 9/2 sẽ ảnh hưởng đến một số nhóm đối tượng, chủ yếu là người lớn tuổi, các ông bà hoặc các vùng xa xôi, thiểu số, ông Được cho rằng sẽ có một số khó khăn nhất định như muốn mua – bán vàng miếng nhưng không có tài khoản ngân hàng đứng tên.
Tuy nhiên, những người này có thể có phương án như uỷ quyền cho con cháu mua – bán vàng, uỷ quyền cho con cháu bán vàng, người bán vẫn là các ông bà, cô chú lớn tuổi nhưng người nhận tiền là con, cháu qua uỷ quyền. Giao dịch mua bán vàng vẫn đúng bản chất.
“Người mẹ lớn tuổi có vàng muốn đem đi bán nhưng chưa có tài khoản ngân hàng, có thể uỷ quyền cho con là bên thứ 3 nhận tiền bán vàng để thực hiện quy định thanh toán không dùng tiền mặt. Hoặc với mua vàng cũng vậy, sẽ không đơn giản là cầm tiền mặt ra tiệm như trước đây, người lớn tuổi có thể uỷ quyền nhận thay hoặc thanh toán thay. Điều này vẫn đúng quy định của pháp luật”, ông Được ví dụ.
Một điểm nữa cũng không đáng lo đó là trước đây vàng rẻ thì người lớn tuổi theo thói quen tích trữ vàng, chủ yếu là vàng nhẫn, vàng chỉ. Hiện vàng đắt hơn nhiều, tính đến cả mấy trăm triệu nên số lượng người lớn tuổi mua bán vàng bị ảnh hưởng không quá nhiều.
Theo ông Được, người đang sở hữu vàng cũng cần lưu ý thêm về quy định tại Luật thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2026, trong đó chuyển nhượng vàng miếng được đưa vào diện chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 0.1% giá trị giao dịch khi vượt ngưỡng do Chính Phủ quy định, chi tiết mức bao nhiêu sẽ chờ hướng dẫn tiếp. Thời điểm hiện tại thì chưa bắt buộc mua vàng phải chuyển khoản và chưa phát sinh thuế TNCN.
Cuối cùng, theo ông Nguyễn Văn Được, một chính sách bao giờ cũng có những điểm tích cực và những điểm chưa hoàn thiện. Đối với các chính sách pháp luật về quản lý hoạt động mua bán vàng, ông Được nhìn nhận khó có thể làm hài hoà mọi tầng lớp, nhưng là cần thiết để minh bạch hoá thị trường này.
Đặc biệt, việc giao dịch vàng khi được định danh qua tài khoản, nguồn tiền mua bán vàng sẽ được kiểm soát.
Do đó, người dân, nhà đầu tư vàng cần nắm trước các quy định về mua bán vàng, đặc biệt với những trường hợp đã tích lũy vàng lâu năm, không phát sinh thu nhập thường xuyên thể hiện trên giấy tờ, thì việc chuẩn bị trước hồ sơ, uỷ thác nhờ con cháu hỗ trợ đứng tên giao dịch là cần thiết.
Mua bán vàng không thanh toán qua tài khoản bị phạt tới 20 triệu đồng
Cụ thể, nếu tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần hành vi không thực hiện thanh toán mua bán vàng qua tài khoản theo quy định pháp luật, người vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Trong trường hợp tái phạm, mức phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng sẽ được áp dụng. Quy định này cũng áp dụng tương tự cho việc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán sai quy định.
Đây là điểm thay đổi lớn nhất tác động trực tiếp đến thói quen của người tiêu dùng, yêu cầu bắt buộc về phương thức thanh toán. Quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 9/2 tới đây.
Bên cạnh đó, đối với các đơn vị kinh doanh, Nghị định yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối về giá cả và chất lượng. Các hành vi không niêm yết công khai giá mua, giá bán vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ; hoặc sản xuất vàng mà không công bố tiêu chuẩn, không ghi nhãn hàng hóa… sẽ đối diện mức phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.
Hoàng Minh / Vietnamfinance.vn
