Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ phải đối mặt với hàng loạt bài toán khó, từ kiểm soát lạm phát có dấu hiệu nóng trở lại đến áp lực điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh nợ công Mỹ tiếp tục gia tăng.
Vào lúc 23 giờ ngày 22/5 (giờ Việt Nam), ông Kevin Warsh chính thức tuyên thệ nhậm chức Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại phòng Đông (East Room) của Nhà Trắng, đánh dấu giai đoạn chuyển giao lãnh đạo tại ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới sau nhiệm kỳ kéo dài 8 năm của ông Jerome Powell.
Phát biểu sau lễ tuyên thệ, tân Chủ tịch Fed nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm của ngân hàng trung ương là duy trì ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm – hai mục tiêu cốt lõi cần hướng tới. Đồng thời khẳng định sẽ điều hành cơ quan này theo hướng độc lập, tập trung kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững
Kiềm chế lạm phát bên cạnh sức ép nợ công
Thách thức đầu tiên đối với tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh là xử lý bài toán lạm phát có dấu hiệu nóng trở lại trong bối cảnh dư địa điều hành chính sách tiền tệ ngày càng bị thu hẹp bởi áp lực nợ công leo thang.
Bất ổn địa chính trị tại Trung Đông kéo dài sang tháng thứ ba đang đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh, qua đó làm gia tăng lo ngại về một làn sóng lạm phát mới tại Mỹ. Giá năng lượng leo thang không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí nhiên liệu mà còn có nguy cơ lan rộng sang giá vận tải, logistics và hàng tiêu dùng, buộc Fed đứng trước sức ép duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn kỳ vọng.
Những áp lực này phần nào đã phản ánh vào các dữ liệu kinh tế mới nhất. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4/2026 của Mỹ tăng lên 3,8%, cao hơn mức kỳ vọng 3,7% và tăng 0,5% so với tháng trước, đánh dấu mức cao nhất trong gần ba năm.
Đáng chú ý, lãi suất vay thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm tại Mỹ đã tăng lên 6,51%, mức cao nhất trong khoảng 9 tháng qua, tăng mạnh so với mức khoảng 5,98% hồi cuối tháng 2. Diễn biến này phản ánh áp lực từ lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ gia tăng trong bối cảnh thị trường lo ngại lạm phát quay trở lại, đồng thời làm gia tăng nguy cơ chi phí tài chính tiếp tục đè nặng lên nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Không chỉ đối mặt với áp lực kiểm soát lạm phát, ông Kevin Warsh còn phải giải bài toán nợ công liên bang ngày càng phình to. Khi Fed duy trì lãi suất ở mức cao để ghìm đà tăng giá, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ thường tăng theo, kéo chi phí vay nợ của chính phủ đi lên. Điều này đồng nghĩa Washington phải phát hành lượng nợ mới với mức lãi suất đắt đỏ hơn trong tương lai.
Sau chu kỳ thắt chặt tiền tệ bắt đầu từ năm 2022, gánh nặng lãi vay của Chính phủ Mỹ đã gia tăng đáng kể. Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ quốc gia đã tăng từ khoảng 19,3 nghìn tỷ USD vào giữa năm 2016 lên xấp xỉ 39 nghìn tỷ USD hiện nay, tương đương gần gấp đôi chỉ sau một thập kỷ. Tính trung bình, Chính phủ Mỹ đã tăng nợ khoảng 5,4 tỷ USD mỗi ngày trong 10 năm qua.
Trong bối cảnh đó, tân Chủ tịch Fed sẽ đứng trước thế khó: tiếp tục duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát hay nới lỏng chính sách nhằm giảm áp lực chi phí vay nợ đang ngày càng đè nặng lên ngân sách liên bang.
Áp lực hạ lãi suất từ Nhà Trắng
Bên cạnh bài toán lạm phát và nợ công, một thách thức khác đối với ông Kevin Warsh đến từ áp lực yêu cầu hạ lãi suất ngày càng gia tăng từ Tổng thống Donald Trump – người trực tiếp đề cử ông vào vị trí lãnh đạo ngân hàng trung ương Mỹ.
Đáng chú ý, dù trong lễ nhậm chức Chủ tịch Fed ông Trump nhấn mạnh mong muốn ngân hàng trung ương duy trì tính độc lập, Tổng thống Mỹ sau đó vẫn liên tục phát tín hiệu ủng hộ nới lỏng chính sách tiền tệ. Diễn biến này tiếp tục làm dấy lên lo ngại về sức ép chính trị đối với Fed dưới thời ông Kevin Warsh.
Trong bài phát biểu tại trường Cao đẳng Cộng đồng Rockland (bang New York) ngày 22/5, ngay sau lễ nhậm chức của ông Warsh, ông Trump tiếp tục nhấn mạnh vai trò của lãi suất đối với nền kinh tế, đặc biệt là thị trường nhà ở: “Thành thật mà nói, vấn đề nhà ở hoàn toàn phụ thuộc vào lãi suất… họ có thể thông qua bao nhiêu dự luật tùy thích, nhưng tất cả đều xoay quanh lãi suất. Nếu lãi suất giảm xuống, mọi người sẽ rất vui mừng”, Tổng thống Trump cho biết.
Áp lực này không phải điều mới mẻ đối với vị trí Chủ tịch Fed. Dưới thời người tiền nhiệm Jerome Powell, ông Trump từng nhiều lần công khai chỉ trích chính sách lãi suất của Fed, từ việc liên tục kêu gọi cắt giảm lãi suất cho tới nhiều lần úp mở khả năng thay thế lãnh đạo ngân hàng trung ương Mỹ.
Đáng chú ý, áp lực với Fed còn gia tăng khi Tổng thống Donald Trump tìm cách sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và thúc đẩy cuộc điều tra nhằm vào Chủ tịch Jerome Powell, động thái tiếp tục làm dấy lên tranh luận về mức độ độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ trước sức ép chính trị từ Nhà Trắng.
Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ vẫn duy trì ở mức tương đối thấp 4,3%, trong khi lạm phát tiếp tục cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed, thách thức trước mắt với tân Chủ tịch Kevin Warsh sẽ là bài toán cân bằng giữa sức ép hạ lãi suất từ Nhà Trắng và yêu cầu duy trì chính sách tiền tệ thận trọng để kiểm soát lạm phát.
Dù vậy, Phố Wall bước đầu phản ứng tích cực với việc ông Kevin Warsh tiếp quản Fed. Trong phiên giao dịch diễn ra cùng thời điểm lễ nhậm chức tại Nhà Trắng, chỉ số S&P 500 có thời điểm tăng hơn 0,6% vượt mốc 7.500 điểm trước khi thu hẹp đà tăng và đóng cửa ở mức 7.473 điểm, tăng 0,37%. Chỉ số Nasdaq kết phiên tại 26.343 điểm, tăng 0,19%, trong khi Dow Jones tăng gần 295 điểm, tương đương 0,59%, lên ngưỡng 50.579 điểm, có thời điểm từng bật tăng khoảng 1% trong phiên, chính thức thiết lập mốc kỷ lục mới.
Tuy nhiên, thị trường trái phiếu vẫn phát đi tín hiệu thận trọng khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục neo ở vùng cao, cho thấy giới đầu tư vẫn đặt cược Fed sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao thêm một thời gian nhằm kiểm soát áp lực lạm phát.
Dù đã hạ nhiệt nhẹ trong phiên gần nhất, thế nhưng lợi suất vẫn duy trì ở ngưỡng cao. Theo dữ liệu CNBC Bonds ngày 22/5, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm nhẹ xuống 4,558%, trong khi kỳ hạn 30 năm giảm hơn 4,7 điểm cơ bản, còn 5,064%.
Mnh Ngọc / Vietnamfinance.vn
