Ông Nguyễn Tiến Hoàng, Phó ban Kế hoạch phát triển, Tổng Công ty hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cho hay, dự báo thiệt hại hàng không Việt Nam là 4 tỷ USD trong năm nay, vì thế, các hãng hàng không cần được Chính phủ hỗ trợ.
Covid-19 sắp xếp trật tự mới cho hàng không?
Nói về cú sốc Covid -19, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Lê Anh Tuấn so sánh: Trong nhiều năm qua, hàng không Việt Nam luôn tăng trưởng mức 2 con số, riêng năm 2019 đã vận chuyển hơn 136 triệu hành khách, năng lực điều hành bay không ngừng nâng cao (hơn 900.000 chuyến bay).
Tuy nhiên, Covid -19 đã gây rối loạn hoạt động kinh tế, ảnh hưởng đời sống xã hội, làm tê liệt ngành hàng không Việt Nam và thế giới. Tại nước ta, các hoạt động vận tải hàng không đã phải hy sinh quyền lợi chính đáng để phục vụ chủ trương giãn cách xã hội, khoanh vùng dập dịch, dừng vận chuyển hành khách…
“Dịch Covid -19 khiến nhiều hãng hàng không phá sản và không rõ trật tự của các hãng hàng không có thay đổi hay không? Ví dụ như Singapore đang gặp khó khăn hơn chúng ta rất nhiều vì diện tích nhỏ, chỉ có 1 sân bay và khi đóng cửa tê liệt hoàn toàn vì không có thị trường nội địa”, ông Tuấn nói.
Còn theo PGS.TS Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ thì đây là thời điểm quyết định thay đổi cục diện cuộc chơi giữa các hãng hàng không.
“Các hãng bay trước khi ‘tị nạnh’ được hơn phần hỗ trợ thì phải bàn với nhau mình có thay đổi cục diện được hay không. Những doanh nghiệp càng to và nhiều thị trường chắc gì sống được lâu do nợ nần nhiều vì dịch. Vậy, các hãng hàng không Việt sẽ đứng lên như thế nào, sống ra sao trong trật tự hàng không mới. Vì thế, các đơn vị liên quan nên phân tích những hãng hàng không đối thủ cạnh tranh với mình,” ông Thiên phân tích.
3 hãng hàng không kiến nghị gì?
Theo đại diện của Vietnam Airlines, tính đến thời điểm này, thị trường nội địa có phục hồi nhưng sức mua yếu, giá vé lại giảm mạnh. Thị trường quốc tế “đóng băng” chủ yếu là các chuyến bay đưa công dân hồi hương.
Hiện, dịch COVID-19 đã lắng dịu nhưng với đà suy thoái kinh tế và tâm lý lo ngại đó vẫn là rào cản kéo dài phục hồi ngành hàng không nói chung.
Ngoài ra, các hãng hàng không liên tục đổ tải vào thị trường nội địa khiến dư thừa nguồn cung và cạnh tranh trực diện giảm giá vé nhằm thu hút khách và cạnh tranh giữa các hãng. Điều này khiến hiệu quả khai thác, tiềm lực tài chính giảm nghiêm trọng, khó cạnh tranh với các hãng hàng không nước ngoài.
Đối với Vietjet, bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Tổng giám đốc đề xuất tới Bộ Giao thông vận tải (GTVT) và các đơn vị liên quan kiến nghị tới Chính phủ xem xét hỗ trợ nguồn tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại hỗ trợ hãng vay 4.000 tỷ đồng để giải quyết thanh khoản với lãi suất ưu đãi trong thời hạn 3-5 năm. Sau đó, Vietjet sẽ bắt đầu trả nợ và lãi kể từ 2023-2025.
Với Bamboo Airways, ông Nguyễn Khắc Hải, Phó Tổng giám đốc cho biết: Bamboo Airways mong muốn Quốc hội và Chính phủ xem xét có gói tài chính hỗ trợ cho các hãng hàng không tư nhân như đã phê duyệt cho Vietnam Airlines.
Bên cạnh đó, đại diện cả 3 hãng hàng không cùng chung quan điểm kiến nghị giảm 50% phí cất hạ cánh, giá dịch vụ bay giảm thuế môi trường; mở lại các chuyến bay thương mại quốc tế ở một số nước đã kiểm dịch tốt; không cấp phép bay cho các hãng hàng không cho tới năm 2024 (chỉ cấp phép hãng bay khi tự chủ nguồn lực, có kế hoạch bay và tiềm lực tài chính rõ ràng); Chính phủ có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cho vay lãi suất 0% để trả lương cán bộ, công nhân viên…
Các hãng hàng không tránh “tị nạnh” hay “choảng” nhau
Trước kiến nghị từ các hãng hàng không Việt, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, quan trọng nhất là duy trì và vượt qua khó khăn. Rất may là Chính phủ, các Bộ ngành đã khống chế được dịch giúp thị trường hàng không nội địa có thể hoạt động được.
“Đây đang là chỗ dựa quan trọng mà các hãng cần nắm bắt và tìm cách phát triển, do đó cần kích hoạt thị trường nội địa hàng không cũng như du lịch tạo nên sức cầu nội địa”, ông Thiên nói.
Liên quan đến việc tiếp cận các nguồn vốn vay nhằm sống sót qua đại dịch Covid -19, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, “các hãng hàng không cần chứng minh với ngân hàng, ngành hàng không là mũi nhọn về kinh tế, hứng chịu thiệt hại nhiều nhất nhưng lúc đứng dậy cũng phải là đầu tiên”.
“Việc tìm nguồn tài trợ cho hàng không phải đặt hướng thuyết phục các ngân hàng, Chính phủ rằng, tài trợ hàng không chính là tài trợ cho tương lai. Hàng không thế giới đứng dậy thì ta phải dứng dậy ngay lập tức, đồng thời đi kèm với dự báo được tương lai của ngành hàng không trong bối cảnh hiện tại,” ông Thiên nói.
Từ đó, ông Thiên đánh giá, “các hãng hàng không Việt cần được cứu và Nhà nước phải có trách nhiệm như hỗ trợ cấp vốn, lãi suất cho tất cả các hãng, tránh việc các hãng hàng không “tị nạnh” hay “choảng nhau” mà 3 hãng (Vietnam Airlines, Vietjet, Bamboo Airways) cần chung sức, đồng lòng để vượt qua dịch”.
Vietjet đề xuất vay 4.000 tỷ đồng, hứa trả sau 3-5 năm
Tại Hội thảo “Vượt qua khủng hoảng, phát triển bền vững ngành hàng không Việt Nam” ngày 26/11, bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Tổng giám đốc Hãng hàng không Vietjet có đề xuất tới Bộ Giao thông vận tải (GTVT) và các đơn vị liên quan kiến nghị tới Chính phủ xem xét hỗ trợ nguồn tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại hỗ trợ hãng vay 4.000 tỷ đồng để giải quyết thanh khoản với lãi suất ưu đãi trong thời hạn 3-5 năm. Sau đó, Vietjet sẽ bắt đầu trả nợ và lãi kể từ 2023-2025.
Tổng giám đốc Vietjet Nguyễn Thị Phương Thảo (áo vàng) và bà Hồ Ngọc Yên Phương, Phó Tổng giám đốc Vietjet (đứng sau)
Vietjet đang duy trì việc làm cho 6.000 lao động
Theo vị Phó Tổng giám đốc Vietjet, trước đại dịch, hằng năm tăng trưởng của hãng đạt bình quân trên 30% đến năm 2019. Qua đó, Vietjet đã phục vụ khoảng 100 triệu hành khách, đóng góp thuế, phí, lệ phí tích lũy xấp xỉ 9.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng của Covid – 19, ngành hàng không lâm vào khủng hảng trầm trọng. Đến thời điểm này, các hãng hàng không Việt đã suy giảm trên 70% – 75% doanh thu và thanh khoản chịu ảnh hưởng rất nhiều.
Riêng với Vietjet, để tăng cường nguồn lực tài chính cho hàng không, hãng đã chuyển nhượng các khoản đầu tư tài chính tích luỹ trong nhiều năm qua.
Bà Hồ Ngọc Yến Phương cho biết thêm: Dù rất khó khăn nhưng Vietjet vẫn cố gắng duy trì việc làm cho 6.000 người lao động. Với chi phí nhân sự lớn hàng tháng, Vietjet đã giảm lương từ 50%-70% đối với quản lý cấp cao và cấp trung, đồng thời chi trả mức thu nhập tối thiểu từ 8 – 10 triệu đồng đối với người lao động khác.
Để hỗ trợ dòng tiền, Vietjet đã triển khai hàng loạt các giải pháp quyết liệt như mở rộng dịch vụ kinh doanh vận chuyển hàng hóa, phát triển các dịch vụ phụ trợ (Ancillary), thẻ bay Power Pass, tự phục vụ mặt đất tại cảng hàng không Nội Bài, đồng thời Vietjet đã tích cực triển khai các chương trình tiết kiệm chi phí, giảm chi phí trên mỗi đơn vị giờ khai thác (block hour) từ 35% – 45% nhờ tối ưu hóa hoạt động khai thác.
“Thế nhưng, dịch Covid -19 diễn biến khó lường nên tính đến thời điểm hiện tại, Vietjet đang rất cần dòng tiền để hỗ trợ hoạt động kinh doanh”, bà Phương nói.
Ví dụ về việc Chính phủ một số nước Châu Á hỗ trợ cho ngành hàng không, bà Yến Phương cho biết: Chính phủ Thái Lan đã chỉ định ngân hàng Eximbank cho vay các doanh nghiệp hàng không (5 hãng) với lãi suất khoảng 2%/năm trong thời hạn 3-5 năm.
Hay như Chính phủ Hong Kong đã tung gói cứu trợ 1 tỷ USD, miễn trừ phí điều hành bay trị giá 670 triệu USD, miễn trừ hoàn toàn phí đỗ máy bay. Mới đây nhất là gói cứu trợ 2 tỷ USD mua 500.000 vé máy bay từ các hãng hàng không sau đó sẽ bán lại cho người dân và du khách
Còn tại Trung Quốc, cơ quan hàng không nước này (CAAC) đã hỗ trợ 0,0176 CNY (0,003 USD) cho mỗi km chỗ ngồi có sẵn cho các chuyến bay quốc tế.
Đề xuất vay ưu đãi với ngành hàng không
Trở lại câu chuyện hỗ trợ thế nào cho các hãng hàng không Việt Nam, bà Yến Phương cho biết: Tại Thông tư 01/2020/TT-NHNN chỉ áp dụng việc cơ cấu nợ phát sinh trước ngày 23/1/2020, Vietjet xin phép kiến nghị bổ sung các khoản nợ phát sinh trong năm 2020 đối với ngành hàng không vào phạm vi, đối tượng được cơ cấu nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ đến hết 31/12/2021.
Dịch Covid19 đã tác động trực tiếp đến các hãng hàng không và khó khăn vẫn còn đang tiếp diễn, trong khi ngành đang có dư nợ vay cao, lại đang gặp nhiều khó khăn để tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ.
Do vậy, Vietjet kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung quy định giảm 3% lãi suất cho vay trực tiếp, gián tiếp đối với các doanh nghiệp hàng không trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19.
Mặt khác, các doanh nghiệp hàng không đều gặp khó khăn về thanh khoản trong 2 – 3 năm tới do sụt giảm mạnh về doanh thu và Vietnam Airlines đã được Quốc hội phê duyệt phương án cho phép Ngân hàng nhà nước (NHNN) tái cấp vốn, gia hạn để các ngân hàng thương mại (NHTM) cho vay.
Do vậy, Vietjet xin kiến nghị NHNN xem xét hỗ trợ nguồn tái cấp vốn cho các NHTM hỗ trợ các hãng hàng không vay hạn mức 4.000 tỷ đồng để giải quyết thanh khoản với lãi suất ưu đãi trong thời hạn 3-5 năm. Theo đó, Vietjet sẽ bắt đầu trả nợ và lãi kể từ 2023-2025.
Bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Tổng giám đốc Vietjet
Giảm và kéo dài thời gian hỗ trợ các loại phí, thuế
Bà Yến Phương cũng cho biết, ngày 27/7/2020, Ủy Ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 979/2020/UBTVQH14 giảm thuế bảo vệ môi trường (BVMT) từ 3.000 đồng/lít xuống còn 2.100 đồng/lít áp dụng từ ngày 1/8/2020 đến 31/12/2020. Chính sách này là sự hỗ trợ thiết thực đối với các doanh nghiệp hàng không.
Tuy nhiên, với tình hình dòng tiền đang sụt giảm mạnh, Vietjet kiến nghị xem xét giảm thuế BVMT xuống mức 1.000 đồng/lít và kéo dài thời gian áp dụng chính sách giảm thuế BVMT đến hết năm 2021.
Bên cạnh đó, từ ngày 1/10/2020 trở đi, các mức phí, khung giá sẽ hết thời hạn ưu đãi theo Thông tư 19/2020/TT-BGTVT và áp dụng theo quy định tại Thông tư số 53/2019/TT-BGTVT nên Vietjet kiến nghị kéo dài thời gian giảm 50% phí dịch vụ cất cánh, hạ cánh tàu bay và dịch vụ điều hành bay cùng với thời gian áp dụng mức giá tối thiểu 0 đồng đối với các dịch vụ chuyên ngành hàng không thuộc danh mục Nhà nước quy định khung giá cho đến hết năm 2021.
Ngoài ra, để hỗ trợ cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp và người lao động, Vietjet kiến nghị việc dừng, giãn thời hạn nộp các loại Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thuế Giá trị gia tăng (GTGT); Thuế thu nhập cá nhân; Thuế nhà thầu nước ngoài; tiền thuê đất cho toàn bộ các nghĩa vụ phát sinh đến hết 31/12/2021.
“Đối với Vietjet, hiện hãng đang phát triển đội tàu bay trẻ, hiện đại lên tới 75 chiếc với tuổi trung bình là 3 năm. Để đáp ứng công tác bảo dưỡng, Vietjet thường xuyên nhập khẩu hầu hết các thiết bị, vật tư đặc thù của ngành và số thuế phải nộp cũng đang là một áp lực đến dòng tiền đối với Vietjet. Do vậy, Vietjet đề xuất giãn thời hạn nộp thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu”, Bà Phương chia sẻ.
Đức Thọ – Thiện Tâm / Vietnamfinance
