Cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung là lý do chính khiến các thương nhân Trung Quốc “đổ xô” sang những “khu kinh tế đặc biệt” tại Campuchia.
Những “khu kinh tế đặc biệt” toàn người Trung Quốc
Cách hơn 2 giờ lái xe từ thủ đô Phnom Penh về phía nam, từng đoàn xe đầu kéo tiến vào mái cổng vòm với biển báo bằng hai ngôn ngữ — tiếng Khmer địa phương và bên dưới là tiếng Trung Quốc.
Đây là một “khu kinh tế đặc biệt” tại Campuchia, nhưng đáng ngạc nhiên là bên trong tràn ngập những nhà sản xuất từ Trung Quốc.
Người quản lý của một nhà máy sản xuất đồ nội thất cho biết cơ sở này đã chuyển từ Trung Quốc sang Campuchia khoảng 1 tháng.
Người đàn ông này cũng chia sẻ thêm rằng hầu hết những công ty chuyển đến khu vực này đều từ Trung Quốc. Động lực thúc đẩy việc di dời hoạt động sản xuất là để tránh thuế quan của Mỹ với hàng hóa Trung Quốc.
Ông Huang, một doanh nhân Trung Quốc đã mở cửa hàng ở Campuchia cách đây 20 năm, tận dụng các khoản giảm thuế và mức lương thấp hơn ở quốc gia này, trong khi vẫn điều hành các nhà máy ở Trung Quốc.
Nhưng khi chiến tranh thương mại bắt đầu vào năm 2018, ông đã chuyển toàn bộ hoạt động sang Campuchia. Theo chia sẻ của thương nhân này, 60% sản phẩm của doanh nghiệp của ông được đưa tới thị trường Mỹ, và hàng hóa được phân phối cho các nhà bán lẻ quen thuộc như Walmart và Costco.
Ông Huang cho biết lượng đơn đặt hàng đã tăng lên kể từ khi ông Trump công bố mức thuế mới đối với Trung Quốc, đợt áp thuế mới nhất có thể có hiệu lực vào ngày 4/3.
Không chỉ ông Huang, rất nhiều thương nhân Trung Quốc khác cũng đang hoạt động tích cực tại 22 khu kinh tế đặc biệt của Campuchia như Sihanoukville, Phnom Penh, Poipet O’Neang,…
Khu kinh tế đặc biệt (SEZ) của Campuchia là các khu vực địa lý trong biên giới của Campuchia được chính phủ quốc gia chỉ định đặc biệt, trong đó các quy định về kinh doanh và thương mại khác với các quy định áp dụng cho phần còn lại của đất nước.
Được phê duyệt vào năm 2005 và bắt đầu triển khai vào năm 2006, các Khu kinh tế đặc biệt của Campuchia cung cấp cho các doanh nghiệp một số ưu đãi về tài chính, bao gồm thuế thu nhập, hải quan và các lợi ích về thuế GTGT và được “thiết kế để cung cấp dịch vụ một cửa cho hoạt động xuất nhập khẩu
“Nơi trú ẩn” để tránh thuế quan của Mỹ?
Việc các thương nhân Trung Quốc đầu tư và hoạt động tại Campuchia không phải là điều mới diễn ra.
Thông qua sáng kiến Vành đai và Con đường, nguồn vốn FDI của Bắc Kinh vào Phnom Penh vẫn tăng lên, rất nhiều người Trung Quốc đã lựa chọn Campuchia để đặt cơ sở sản xuất.
Bên cạnh đó, những ưu đãi về thuế mà chính phủ Campuchia đưa ra cho các công ty hoạt động trong khu kinh tế đặc biệt cũng góp phần khiến dòng đầu tư của Bắc Kinh đổ mạnh vào các SEZ.
Mặc dù vậy, việc đầu tư cơ sở sản xuất tại Campuchia đã tăng vọt kể từ khi mối quan hệ thương mại Trung – Mỹ trở nên căng thẳng.
Chính phủ Campuchia cho biết hơn một nửa số nhà máy trong nước hiện thuộc sở hữu của Trung Quốc, với tổng giá trị đầu tư khoảng 9 tỷ USD.
“Tính đến tháng 10/2024, Campuchia có 2.326 nhà máy công nghiệp, trong đó có 1.273 nhà máy nhận đầu tư từ Trung Quốc, với tổng vốn đầu tư lên tới 9,086 tỷ USD Mỹ, chiếm 45,49% tổng vốn đầu tư của Campuchia”, theo Bộ Công nghiệp, Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Campuchia.
Năm 2016, trước khi Tổng thống Trump nhậm chức nhiệm kỳ đầu tiên, kim ngạch xuất khẩu của Campuchia sang Mỹ đạt khoảng 3 tỷ USD mỗi năm. Năm ngoái, con số này đã lên tới 13 tỷ USD, chiếm gần 30% GDP của quốc gia Đông Nam Á.
“Đây là một biện pháp tránh thuế quan của Mỹ”, ông Casey Barnett, chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Campuchia, nói với CBS News.
Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump áp mức thuế nhập khẩu 10% với hàng hóa từ Trung Quốc và rất có thể sẽ áp thêm thuế, đồng thời Bắc Kinh cũng đáp trả bằng các biện pháp tương đương, rất có thể nguồn vốn và các chuỗi sản xuất từ Trung Quốc sẽ tiếp tục được rót sang những quốc gia trung gian như Campuchia.
Theo chia sẻ của ông Huang, khi cuộc chiến thương mại leo thang, ngày càng nhiều công ty Trung Quốc có thể sẽ trở thành hàng xóm của ông tại quốc gia này.
“Nhiều người nói với tôi rằng họ cần xây dựng nhà máy, cần phải di chuyển ngay lập tức, vì họ nghĩ thuế sẽ tăng”, doanh nhân Trung Quốc nói.
Theo CBS News, Xinhua, Invest Go
Tho QUỲNH ANH ANH/ Vietnamfinance.vn
