Đối với những tài sản vốn được nhiều nhà đầu tư coi là “lá chắn” bảo vệ, tốc độ và quy mô sụt giảm của vàng và bạc trong phiên giao dịch ngày 30/1 thực sự gây choáng váng. Điều đáng chú ý rút ra từ đợt bán tháo này không nằm ở xu hướng hay mức định giá, mà ở tính thanh khoản, khi quá nhiều nhà đầu tư cùng lúc muốn thoát khỏi một tài sản từng được xem là nơi trú ẩn an toàn.
Niềm tin của nhà đầu tư bị phá vỡ
Quy mô của biến động lần này lớn hơn nhiều so với những gì phần đông nhà đầu tư hình dung. Đợt điều chỉnh mạnh trên toàn thị trường kim loại quý đã “thổi bay” khoảng 7,4 nghìn tỷ USD giá trị thị trường. Ước tính này dựa trên nguồn cung kim loại hiện hữu và mức giá giao ngay.
Cụ thể, giá vàng kỳ hạn giao tháng 2 ở Mỹ có thời điểm giảm tới 11%, rơi xuống dưới ngưỡng 4.900 USD/ounce, đánh dấu cú đảo chiều mạnh so với đà tăng bùng nổ của kim loại quý này kể từ đầu năm.
Trên thị trường giao ngay, vàng ghi nhận mức giảm trong ngày mạnh nhất kể từ đầu những năm 1980, trong khi giá bạc kỳ hạn lao dốc hơn 25%, cho thấy mức độ biến động hiếm thấy trên thị trường kim loại quý.
Nếu vàng phản ánh áp lực từ các vị thế đầu tư, thì bạc phơi bày rõ ràng áp lực thanh khoản.
Bạc nằm ở điểm giao thoa giữa phòng ngừa rủi ro, đầu cơ và đòn bẩy tài chính. Thị trường bạc có quy mô nhỏ hơn, mức độ đặt cược quyết liệt hơn và độ biến động mang tính cấu trúc cao hơn. Khi thanh khoản bị siết chặt, bạc không chỉ đơn thuần đi theo vàng, mà còn khuếch đại biên độ biến động.
Diễn biến này xảy ra song song với đợt bán tháo trên diện rộng của thị trường chứng khoán, khi các chỉ số chính đồng loạt giảm điểm sau khi Tổng thống Donald Trump lựa chọn ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tiếp theo.
Động thái đề cử này dường như đã phần nào xoa dịu những lo ngại liên quan đến tính độc lập của ngân hàng trung ương, trong bối cảnh ông Warsh vốn được biết đến với lập trường chính sách tiền tệ cứng rắn.
Theo các nhà chiến lược thị trường, đợt tăng giá mạnh mẽ kéo dài của vàng và bạc nhiều khả năng đang bước vào giai đoạn điều chỉnh.
“Luôn có những lý do cơ bản hợp lý đứng sau các đợt tăng giá. Tuy nhiên, khi giá kim loại leo thang quá nhanh như thời gian qua, cán cân cung – cầu có thể đảo chiều trong thời gian rất ngắn”, ông Mike McGlone, chiến lược gia hàng hóa cấp cao tại Bloomberg, nhận định trong báo cáo công bố ngày 30/1.
Cùng quan điểm, ông Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, cảnh báo rằng đà tăng liên tục của thị trường kim loại, đặc biệt là vàng và bạc, đang tiến vào “một giai đoạn nguy hiểm”.
“Vấn đề nằm ở chỗ biến động có xu hướng tự khuếch đại. Khi biên độ dao động giá gia tăng, thanh khoản trên thị trường lại co hẹp”, ông Hansen nhấn mạnh.
Điều này cho thấy đây không chỉ là sự dịch chuyển trong tâm lý thị trường, mà là dấu hiệu của một cú co rút đột ngột về thanh khoản toàn cầu, tác động trực tiếp đến các tài sản vốn được xem là kênh trú ẩn an toàn.
Cuối cùng, thứ bị phá vỡ là niềm tin của các nhà đầu tư rằng các tài sản phòng thủ sẽ luôn giữ được thanh khoản ngay cả khi thị trường bước vào giai đoạn căng thẳng.
Những dự đoán trái chiều
Đà tăng “chóng mặt” đi kèm với cú đảo chiều đột ngột được xem là dấu hiệu cho thấy cơn sốt vàng, ít nhất ở một mức độ nhất định, đã mang màu sắc của một bong bóng đầu cơ.
Nhiều nhà phân tích cho rằng khả năng vàng sớm quay trở lại vùng đỉnh 5.600 USD/ounce trong năm nay là rất thấp. Một số chuyên gia thậm chí khuyến nghị nhà đầu tư tiếp cận vàng một cách thận trọng hơn, trong bối cảnh mức độ biến động được đánh giá là chưa từng có tiền lệ.
Dù vậy, vẫn có một nhóm nhỏ các tổ chức duy trì quan điểm lạc quan. Đáng chú ý, các chuyên gia của UBS hiện dự báo giá vàng có thể đạt 6.200 USD/ounce vào tháng 3, trước khi kết thúc năm ở quanh mức 5.900 USD.
Tuy nhiên, quan điểm chủ đạo trên thị trường vẫn nghiêng về sự thận trọng. Mặc dù vàng đang được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố rõ ràng như xu hướng mất giá của tiền tệ, bất ổn địa chính trị và nhu cầu mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương, nhưng không thể loại trừ khả năng một số động lực này sẽ suy yếu hoặc đảo chiều.
Kịch bản đó có thể xuất phát từ việc các ngân hàng trung ương giảm tốc hoặc bán ròng vàng, căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc hạ nhiệt, hoặc sự thay đổi trong tâm lý nhà đầu tư khi vàng bị đánh giá là đang ở trạng thái mua quá mức. Bất kỳ sự dịch chuyển nào trong các yếu tố này cũng có thể kéo theo một đợt định giá lại đáng kể.
Phần lớn các nhà kinh tế cho rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất ít nhất 2 lần trong năm nay. Điều này có thể gây áp lực giảm lên USD và qua đó hỗ trợ giá vàng, đặc biệt trong bối cảnh nợ công của Mỹ tiếp tục phình to và các nghĩa vụ chi tiêu trong tương lai ngày càng gia tăng.
Nhìn tổng thể, cả kịch bản lạc quan lẫn bi quan đều đang hiện diện khá rõ ràng. Trong kịch bản tích cực, các vùng hỗ trợ quan trọng của vàng vẫn được giữ vững. Ngược lại, kịch bản tiêu cực đặt ra lo ngại rằng vàng đã bị mua quá mức và các ngưỡng hỗ trợ chủ chốt có thể bị phá vỡ, kéo theo những biến động mạnh hơn nữa.
