Hôm 11-5, nhiều người nổi tiếng đăng quảng cáo đồng tiền mã hóa FXT bị cho là liên quan đến tổ chức lừa đảo. Đây là ví dụ mới nhất sau nhiều năm người nổi tiếng quảng cáo mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, công dụng.
Đông đảo nghệ sĩ, KOL đang trở thành gương mặt quảng cáo cho vô số chủng loại mỹ phẩm và thực phẩm chức năng – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Ngành influencer marketing (tiếp thị thông qua người có tầm ảnh hưởng) đang phát triển rất nhanh tại Việt Nam. Khi chưa được quản lý nghiêm ngặt, nhiều nhãn hàng, công ty và “influencer” đã kiếm tiền từ các sản phẩm kém chất lượng.
Hôm 11-5, nhiều người nổi tiếng đăng quảng cáo đồng tiền mã hóa FXT bị cho là liên quan đến tổ chức lừa đảo. Đây là ví dụ mới nhất sau nhiều năm người nổi tiếng quảng cáo mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, công dụng.
Từng từ chối lời mời chào quảng cáo tiền ảo
Chị Huyền Trần – CEO Công ty truyền thông Skyperry kiêm quản lý một số KOL (key opinion leader – người dẫn dắt dư luận), influencer – cho biết việc mời chào quảng cáo tiền mã hóa (hay còn gọi là tiền ảo) đã xảy ra lâu nay rồi chứ không chỉ với đồng FXT hôm 11-5.
“Rất khó tìm thấy ai đứng sau những lời đề nghị đó, có thể từ các agency (công ty trung gian) hoặc một số người làm tự do. Mỗi ngày, chúng tôi vẫn nhận được những lời mời như vậy. Với đồng FXT, chúng tôi được mời quảng cáo từ giữa tháng 4, thậm chí từ cả các tài khoản clone (tài khoản phụ, không rõ chính chủ)”.
Có kiến thức về tiền mã hóa, thấy những đồng này không có xuất xứ rõ ràng nên chị Huyền Trần từ chối.
“Kể cả coin rác hay không, dù là Bitcoin đi chăng nữa, phía quản lý influencer luôn phải kiểm tra thông tin kỹ lưỡng rồi mới nhận đăng bài” – chị Huyền Trần nói.
Trao đổi với PV, anh Đỗ Tuấn Hải – CEO của The A List (mạng lưới quy tụ nhiều KOL nổi tiếng) – nói về tác hại khi người nổi tiếng quảng cáo sản phẩm kém chất lượng:
“Người nổi tiếng, influencer đều có tầm ảnh hưởng xã hội, có cộng đồng fan tin tưởng những điều mà họ chia sẻ. Vì vậy, khi họ quảng cáo cho các sản phẩm, dịch vụ kém chất lượng, sẽ có một bộ phận người tiêu dùng tin và mua những sản phẩm ấy, bị ảnh hưởng đến sức khỏe, cuộc sống và tốn kém tiền bạc.
Nhìn xa hơn, điều này có thể dẫn đến việc người tiêu dùng, cộng đồng dần mất niềm tin vào những chia sẻ của influencer”.
Chưa sử dụng mà dám đánh giá sản phẩm
Trao đổi với Tuổi Trẻ, giám đốc một doanh nghiệp dược cho biết anh đã quan sát và bức xúc về thực trạng quảng cáo trực tuyến trong suốt 4 năm qua.
“Có quá nhiều quảng cáo sai sự thật, sử dụng hình ảnh người nổi tiếng. Người nổi tiếng đang không có nhiều trách nhiệm khi nhận lời quảng cáo. Pháp luật không cấm review (đánh giá) sản phẩm, nhưng muốn review thì phải sử dụng, trải nghiệm. Trên thực tế, nhiều người nổi tiếng không dùng nhưng vẫn sẵn sàng review”.
Đây là cách làm gian dối với công chúng, người tiêu dùng. Họ bị thuyết phục dùng sản phẩm vì tin rằng chính sản phẩm đó đã giúp người nổi tiếng có được sức khỏe hay sắc đẹp.
Về những người nổi tiếng quảng cáo có trách nhiệm, giới quảng cáo lấy ví dụ MC, biên tập viên truyền hình Minh Trang – thường quảng cáo sản phẩm mẹ và bé, thực phẩm, mỹ phẩm, đồ gia dụng và một số dòng khác.
Minh Trang rất kỹ tính, xem xét kỹ các chứng nhận về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm và yêu cầu dùng thử sản phẩm trước khi nhận lời quảng cáo. Và khi đánh giá sản phẩm, chị thường đưa ra đánh giá của bản thân.
Anh Đỗ Tuấn Hải đồng tình rằng phía quản lý của người nổi tiếng cần kiểm tra các thông tin như mã số thuế, giấy phép kinh doanh, giấy phép quảng cáo, lịch sử hoạt động xem có sai phạm, bê bối không; kiểm tra các phản hồi của khách hàng về sản phẩm, chỉ nên nhận lời nếu nhãn hàng đáng tin cậy và cung cấp đủ giấy tờ để chứng minh chất lượng sản phẩm.
Mặc dù vậy, điều này dường như chỉ xảy ra khi influencer và công ty quản lý có ý thức trách nhiệm cao chứ chưa được quy định chặt chẽ trong hợp đồng quảng cáo. Theo chị Huyền Trần, influencer thường nhận tiền quảng cáo dưới hình thức giao dịch giữa cá nhân, rất ít ràng buộc pháp lý, thậm chí có trường hợp không đóng thuế thu nhập.
“Riêng hình thức livestream bán mỹ phẩm, gần như trong hợp đồng không có yêu cầu kiểm tra xuất xứ hàng hóa, không có sự ràng buộc trách nhiệm. Đây là thực trạng lâu nay rồi chứ không còn gì mới mẻ” – chị Huyền Trần nói.
Về phía người tiêu dùng, chúng ta cần tự xây dựng màng lọc thông tin nhất định, đặc biệt là với các bài đăng trên mạng xã hội. Những chia sẻ của influencer chỉ nên coi là tham khảo. Mỗi người cần tìm những nguồn tin uy tín hơn để lựa chọn những sản phẩm tốt hơn cho bản thân và gia đình.
Luật đã có quy định nhưng khó xử phạt
Đối với các cơ quan chức năng: điều 13 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 có quy định bên thứ ba phải “chịu trách nhiệm liên đới về việc cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ, trừ trường hợp chứng minh đã thực hiện tất cả các biện pháp theo quy định của pháp luật để kiểm tra tính chính xác, đầy đủ của thông tin về hàng hóa, dịch vụ”.
Tuy nhiên, trên thực tế việc xử phạt còn gặp nhiều khó khăn. Anh Đỗ Tuấn Hải phân tích: “Ngành influencer marketing là một thị trường mới với tốc độ phát triển đáng ngạc nhiên, luật chưa kịp thích nghi.
Chưa kể là influencer hoạt động chính trên mạng xã hội, họ có thể tự xóa các bài đăng bất cứ lúc nào. Để hạn chế tình trạng này, báo chí phản ánh thực trạng để người tiêu dùng nhận thức được vấn đề. Cùng lúc, hệ thống luật pháp tiếp tục phát triển với những quy định chặt chẽ hơn”.
Quyền Linh: bài học kinh nghiệm để tiết chế và cẩn thận hơn
Gần đây có một bài báo phản ánh Quyền Linh đã nói quá công dụng của sản phẩm Scurma Fizzy trong một video quảng cáo. Nói về trường hợp này, Quyền Linh cho biết cách đây vài năm anh bị đau bao tử rất nặng và có người chỉ anh dùng thử vì thấy sản phẩm được quảng cáo rộng rãi.
Quyền Linh – Ảnh: DUYÊN PHAN
Dùng một thời gian thấy hiệu quả nên trong một lần livestream trên FB, anh đã giới thiệu về sản phẩm. Sau đó, trong một lần làm chương trình anh gặp được người đại diện của nhãn hàng, họ muốn xin clip của anh để quảng cáo. Vì mối thâm tình nên anh đồng ý. Quyền Linh khẳng định anh không nhận tiền quảng cáo của đơn vị mà phía họ chỉ biếu thuốc để anh dùng.
Tuy nhiên, Quyền Linh cũng nhận phần lỗi của mình trong chuyện này. Anh nói: “Đây cũng xem như là bài học kinh nghiệm để mình biết tiết chế và cẩn thận hơn”
Quyền Linh chia sẻ anh cũng nhận được những lời đề nghị giới thiệu sản phẩm nhưng thường anh hay lựa chọn sản phẩm gia dụng, còn về thuốc anh khá hạn chế, đặc biệt anh chưa bao giờ giới thiệu các loại thuốc chữa ung thư, xương khớp, trĩ.
“Tôi đã hoạt động mấy chục năm trong nghề, được bà con khắp nơi tin tưởng, thương yêu thì đâu thể tùy tiện nhận quảng cáo để gây ảnh hưởng tới bà con vì tin yêu mình mà sử dụng, ảnh hưởng tới uy tín bản thân” – Quyền Linh bày tỏ.
Hiện Quyền Linh cũng khá đau đầu vì nhiều sản phẩm tùy tiện lấy hình ảnh, clip của anh trong một số chương trình cắt ghép vô tội vạ để quảng cáo cho họ.
Quyền Linh mong rằng những ai đang sử dụng hình ảnh của anh để quảng cáo trái phép hãy gỡ bỏ trước khi các cơ quan chức năng vào cuộc. Anh cũng muốn gửi lời xin lỗi chân thành đến người tiêu dùng vì những sơ suất của anh.
LINH ĐOAN ghi
My Ly / Tuổi Trẻ
